Το παράδοξο της εμπορίας ανθρώπων στην Ευρώπη: ο ρόλος της FRONTEX στη διαιώνιση του προβλήματος

Γράφει η Γαλάτεια Κόκκαλη

Με τις αλλαγές που παρατηρούνται στις σύγχρονες κοινωνίες η μετανάστευση των πληθυσμών επηρεάζεται άμεσα εάν λάβει κανείς υπόψη τις υφιστάμενες κοινωνικοπολιτικές συνθήκες που επικρατούν σε χώρες ανά τον κόσμο (Αφγανιστάν, Αίγυπτος, Σουδάν κλπ.). Στο πλαίσιο αυτό προκύπτει η ανάγκη για συντονισμένη και αποτελεσματική διαχείριση  του διασυνοριακού εγκλήματος το οποίο απορρέει από τη δράση των οργανωμένων δικτύων που εκμεταλλεύονται τους μετακινούμενους πληθυσμούς, ιδίως εντός της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής ΕΕ). Μεταξύ των πολλαπλών προκλήσεων παραμένει υψίστης σημασίας η ανάγκη για την καταπολέμησης της εμπορίας ανθρώπων (trafficking in human beings- THB).

Σε αντίθεση με τις υπόλοιπες μορφές διασυνοριακού εγκλήματος εκμεταλλεύεται συστηματικά την ευαλωτότητα και πλήττει άμεσα τη σωματική ακεραιότητα και αξιοπρέπεια,  εγείροντας πλήθος ηθικών, νομικών και λειτουργικών διλημμάτων. Στο επίκεντρο αυτών των συζητήσεων βρίσκεται ο Οργανισμός Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής, ή αλλιώς FRONTEX από τη γαλλική φράση “Frontières extérieures”, ο οποίος ιδρύθηκε το 2004 για την επιτήρηση και ασφάλεια των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ. O ρόλος του FRONTEX είναι καθοριστικός για την αντιμετώπιση του διασυνοριακού εγκλήματος παρολ’αυτά έχουν προκύψει σημαντικές συζητήσεις αναφορικά με τις μεθόδους καταστολής και τη συμμόρφωση του με τα διεθνή πρότυπα προστασίας ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Η παρούσα ανάλυση θα εξετάσει τη πολυπλοκότητα που χαρακτηρίζει τη διαχείριση των συνόρων σε συνάρτηση με την προστασία ανθρωπίνων δικαιωμάτων, λαμβάνοντας υπόψη τις δραστηριότητες του FRONTEX. Μέσα από μια ιστορική αναδρομή και παρουσίαση του ρόλου του καθώς και τις ηθικές αμφισημίες γύρω από τις δραστηριότητες του, η μελέτη βασίζεται στην ερευνητική υπόθεση πως οι σκληρές πολιτικές αποτροπής εισδοχής προσφύγων και μεταναστών στην Ευρώπη μέσω του FRONTEX δημιουργούν ευνοϊκές συνθήκες για τα εγκληματικά κυκλώματα να δρουν καταπατώντας βασικά ανθρώπινα δικαιώματα και θέτοντας τα άτομα σε επιπλέον κίνδυνο. Παρουσιάζοντας τεκμηριωμένα επιχειρησιακά  περιστατικά βίαιης καταστολής, τα οποία έχουν αναδειχθεί από διεθνείς φορείς και ερευνητές δημοσιογράφους, η έρευνα θα προσπαθήσει να απαντήσει πρώτον πώς οι πολιτικές και οι επιχειρησιακές πρακτικές του FRONTEX συμβάλλουν, άμεσα ή έμμεσα, στη διαιώνιση της εμπορίας ανθρώπων στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ και ποιες είναι οι βασικές νομικές και ηθικές αντιφάσεις ανάμεσα στην αποστολή του FRONTEX και στις υποχρεώσεις της βάσει του διεθνούς και ευρωπαϊκού δικαίου ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

To 2004, δημιουργήθηκε ο Οργανισμός Ευρωπαϊκής Συνοριοφυλακής και Ακτοφυλακής- FRONTEX, ο οποίος ξεκινάει επίσημα τη λειτουργία το 2005 στη Βαρσοβία της Πολωνίας (Léonard, S. ,2010, σ. 232) (European Union, χ.χ.). Με τον κανονισμό (ΕΕ) 2019/1896, ο Οργανισμός διεύρυνε  την επιχειρησιακή του ισχύ και ενισχύοντας τον ρόλο του σε επιστροφές και συμφωνίες με τρίτες χώρες, γεγονός που σηματοδοτεί τη μεταβολή του από συντονιστικό σε επιχειρησιακό οργανισμό (Regulation EU 2019/1896). Η μεταβολή αυτή σχετίζεται άμεσα με την διεύρυνση των αρμοδιοτήτων ως προς την άσκηση εξουσίας και την κατανομή ευθυνών.

Ελέγχοντας τα χερσαία, εναέρια και θαλάσσια σύνορα αποσκοπεί σε μια δομημένη και αποτελεσματική διαχείριση των ευρωπαϊκών συνόρων καθώς και την αντιμετώπιση του διασυνοριακού εγκλήματος, όπως είναι η εμπορία και διακίνηση ανθρώπων (Frontex, χ.χ.). Το 2013 ο Οργανισμός έθεσε σε λειτουργία το Ευρωπαϊκό Σύστημα Επιτήρησης Συνόρων (EUROSUR) ως ένα πλαίσιο άμεσης ανταλλαγής πληροφοριών και συνεργασίας των κρατών-μελών με σκοπό τον εντοπισμό και την πρόληψη της παράνομης μετανάστευσης και ταυτόχρονα ως εργαλείο που ενισχύει την προστασία της ζωής των μεταναστών (European Commission, χ.χ.).

Η ανάλυση διεθνών δεδομένων, έφερε διεθνείς οργανισμούς (UN, OLAF κ.α.)  στο συμπέρασμα πως ο σεβασμός στα θεμελιώδη ανθρώπινα δικαιώματα και το διεθνές δίκαιο παρουσιάζει σημαντικά κενά, τόσο υπό την έννοια της λογοδοσίας όσο και θεσμικών και νομικών ελλειμμάτων, σε ορισμένες επιχειρήσεις του FRONTEX. Τα τελευταία χρόνια, η διαχείριση των μεταναστευτικών πιέσεων στα σύνορα αποτελεί ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα για την ΕΕ, με την μεγάλη άφιξη του 2015 να αναδεικνύει τα κενά και της ανεπάρκειες του μηχανισμού του FRONTEX. Την ίδια στιγμή το διασυνοριακό έγκλημα, βιομηχανία πολυ- δισεκατομμυρίων που δρα πέρα από τα σύνορα των κρατών,  εξελίχθηκε με την εμπορία ανθρώπων να αναδεικνύεται σε κρίσιμη πρόκληση. Τα δίκτυα αυτά εκμεταλλεύονται ευάλωτες ομάδες με στρατολόγηση, μεταφορά και εκμετάλλευση ατόμων μέσω εξαπάτησης ή κατάχρησης ισχύος και υπονομεύουν την παγκόσμια ασφάλεια. (United Nations, χ.χ.), (European Parliament, 2023) υπό ποικίλες μορφές όπως η σεξουαλική εκμετάλλευση, καταναγκαστική εργασία, εγκληματική δραστηριότητα, ακόμη και καταναγκαστικούς γάμους (Elburai, I., 2014, σ. 1-3).

 Στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, κρίνοντας τα πορίσματα ερευνών που εξετάζουν τα θύματα διακίνησης προσώπων καθώς και τα μοτίβα δραστηριοποίησης των δικτύων, φαίνεται πως οι διακινητές αξιοποιούν την ανάγκη για μετανάστευση ώστε να συνεχίσουν τόσο να εκμεταλλεύονται τους ανθρώπους όσο και να κερδίζουν οικονομικά εις βάρος τους. Σύμφωνα με το πιο πρόσφατο δελτίο τύπου του Γραφείου του ΟΗΕ για τα Ναρκωτικά και το Έγκλημα (UNODC) τον Δεκέμβριο 2024, η Παγκόσμια Έκθεση για την Εμπορία Προσώπων κατέγραψε αύξηση 25% στα θύματα παγκοσμίως το 2022 σε σύγκριση με το 2019. Την περίοδο 2019–2022, το 47% των θυμάτων εξαναγκάστηκαν σε εργασιακή εκμετάλλευση (UNODC, 2024). Όσον αφορά την εμπορία παιδιών, ο ΟΗΕ ανακοίνωσε νέο σχέδιο δράσης τον Απρίλιο 2024 εξαιτίας του γεγονότος ότι τα ανήλικα θύματα ανέρχονταν στο 30% των περιπτώσεων παγκοσμίως (UNODC, 2024). Στο σύγχρονο, ψηφιοποιημένο περιβάλλον, οι διακινητές χρησιμοποιούν την τεχνολογία για να προσεγγίσουν θύματα μέσω κοινωνικών δικτύων όπως είναι το WhatsApp ή Telegram ακόμη και  εφαρμογών γνωριμιών προκειμένου να επικοινωνήσουν κα να συντονίσουν τις δράσεις τους (UNODC, 2024), (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2025, σ. 3). Οι μετανάστες αντιμετωπίζουν αυξημένο κίνδυνο, ιδιαίτερα στα νότια εξωτερικά σύνορα της ΕΕ μέσω θαλάσσιων μετακινήσεων στη Μεσόγειο κυρίως από Βόρεια Αφρική (όπως για παράδειγμα η Λιβύη), καθώς βρίσκονται σε κατάσταση φόβου, ανασφάλειας και αβεβαιότητας για το μέλλον τους—στοιχεία τα οποία εκμεταλλεύονται οι διακινητές για οικονομικό ή υλικό όφελος (Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου, χ.χ.).

Η αντιμετώπιση του διασυνοριακού εγκλήματος αποτελεί κορυφαία προτεραιότητα για τις κυβερνήσεις και ιδιαίτερα για την ΕΕ, με τον FRONTEX να διαδραματίζει καίριο ρόλο στην καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων (Frontex, n.d.). Ο Οργανισμός συντονίζει επιχειρήσεις κοινές επιχειρήσεις στα κράτη-μέλη, αξιοποιώντας τεχνολογικά μέσα και εξειδικευμένο προσωπικό για την ανίχνευση και αποτροπή εγκληματικών δραστηριοτήτων υποστηριζόμενος από προηγμένη τεχνολογία (drones, δορυφορική επιτήρηση, συστήματα radar)  που επιτρέπουν την παρακολούθηση συνόρων σε πραγματικό χρόνο, ακόμη και σε απομακρυσμένες περιοχές. Ο FRONTEX διαδραματίζει επίσης κρίσιμο ρόλο στη συλλογή και ανάλυση πληροφοριών, στον εντοπισμό νέων τάσεων εγκληματικότητας και στην ενίσχυση των δυνατοτήτων των εθνικών αρχών μέσω εξειδικευμένης εκπαίδευσης και επιχειρησιακής συνεργασίας (Frontex, χ.χ.). Σημαντικό μέρος των προσπαθειών του αφορά τη συνεργασία του με οργανισμούς όπως η Europol για τη διάλυση δικτύων εμπορίας ανθρώπων (Frontex, χ.χ.).

Ωστόσο, οι ενέργειες του FRONTEX έχουν προκαλέσει έντονη αντιπαράθεση, καθώς επικριτές υποστηρίζουν ότι τα μέτρα ασφαλείας του κάποιες φορές υπονομεύουν θεμελιώδη δικαιώματα, όπως η ιδιωτικότητα και το δικαίωμα ασύλου. Ο Οργανισμός αντιμετωπίζει σοβαρές καταγγελίες για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων στα σύνορα της ΕΕ. Έρευνες, όπως εκείνες του Ευρωπαϊκού Γραφείου Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF), αποκάλυψαν ότι ο FRONTEX απέτυχε να αποτρέψει ή να αντιμετωπίσει καταχρήσεις ακόμη και μέσω των εσωτερικών μηχανισμών λογοδοσίας του, γεγονός που οδήγησε στην παραίτηση του πρώην διευθυντή του το 2022 (Guild, E., 2024, σ. 136-137). Έχουν επίσης διατυπωθεί κατηγορίες ότι ο FRONTEX διευκόλυνε αναχαιτίσεις στη Μεσόγειο, παρέχοντας πληροφορίες στη Λιβυκή Ακτοφυλακή, με αποτέλεσμα τις επαναπροωθήσεις μεταναστών σε κέντρα κράτησης όπου επικρατούν άθλιες συνθήκες, βία και εκμετάλλευση (Guild, E., 2024, σ. 137).

Στην Ελλάδα οι παραβιάσεις είναι πολυάριθμες. Από την ανάπτυξη του FRONTEX στον Έβρο το 2010, παρατηρήθηκαν συστηματικές παραβιάσεις του Άρθρου 3 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ενώ οι υπηρεσίες ασύλου χαρακτηρίστηκαν δυσλειτουργικές (Human Rights Watch, 2011). Αιτούντες άσυλο εκτίθοντε συνειδητά σε απάνθρωπες και εξευτελιστικές συνθήκες, όπως ρίψη στον ποταμό Έβρο με δεμένα χέρια ή εγκατάλειψη σε σωσίβιες σχεδίες. Υπολογίζεται ότι περισσότεροι από 55.000 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους την περίοδο 2020–2023 (EUObserver, 2024). Τα κέντρα κράτησης ήταν υπερπλήρη, υγειονομικές βόμβες, ενώ γυναίκες κρατούνταν στον ίδιο χώρο με άνδρες Οι δραστηριότητες του FRONTEX στην Ελλάδα δεν ανταποκρίνονταν στα πρότυπα του Χάρτη Θεμελιωδών Δικαιωμάτων (Human Rights Watch, 2011).

Το πολύνεκρο ναυάγιο στην Πύλο το 2023, με πάνω από 600 νεκρούς, αποτέλεσε καθοριστικό σημείο. Η κριτική απέναντι στον Οργανισμό κορυφώθηκε, καθώς θεωρήθηκε ότι «απέτυχε να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο» και δεν κατάφερε να υπερασπιστεί τις αξίες της ΕΕ (Social Europe, 2024). Επιπλέον, οι ελληνικές αρχές, υπό την επίβλεψη του FRONTEX, απέτυχαν πρόσφατα να αναγνωρίσουν 14 περιπτώσεις θυμάτων εμπορίας γυναικών, ακόμη και εκείνων που είχαν υποστεί βιασμό. Παρά τα σαφή σημάδια σεξουαλικής εκμετάλλευσης ή καταναγκαστικής εργασίας — τραύματα, ουλές, σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα, εγκυμοσύνες — οι αρχές δεν τις εντόπισαν. Η Ειδική Εισηγήτρια του ΟΗΕ για την εμπορία ανθρώπων, Σιόβαν Μουλάλι, δήλωσε ότι «το περιβάλλον των CCAC δεν είναι κατάλληλο για επιζώντες εμπορίας και σεξουαλικής βίας», αναφερόμενη στο κέντρο υποδοχής της Σάμου (Reuters, 2024).

Οι εκκλήσεις για μεταρρυθμίσεις και περισσότερη διαφάνεια έχουν ενταθεί. Τα ανεπαρκή συστήματα εποπτείας και η άρνηση του FRONTEX να δημοσιοποιήσει επιχειρησιακά δεδομένα αποτελούν σημαντικά εμπόδια στη λογοδοσία, δήλωση που επιβεβαιώθηκε και από την Επιτροπή Πολιτικών Ελευθεριών, Δικαιοσύνης και Εσωτερικών Υποθέσεων (LIBE) του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ζητούν ενισχυμένους μηχανισμούς εποπτείας, όπως αυξημένη διαφάνεια το προαναφερόμενων επιχειρησιακών δεδομένων ή την ενδυνάμωση ανεξάρτητων αρχών για καταγγελίες, ώστε να αποτραπούν νέες παραβιάσεις, αναδεικνύοντας τη συνεχή ένταση μεταξύ ελέγχου συνόρων και προστασίας ατόμων (Human Rights Watch, 2022).

Ο FRONTEX αντιμετωπίζει δυσκολίες στην εφαρμογή ηθικών προτύπων σε ποικίλα επιχειρησιακά περιβάλλοντα, τόσο στα θαλάσσια και χερσαία σύνορα αλλά ακόμη και στα κέντρα υποδοχής. Η σύνθετη διάκριση μεταξύ θυμάτων εμπορίας και παράτυπων μεταναστών συχνά δυσχεραίνει την τήρηση νομικών πρωτοκόλλων, καθώς τα θύματα συχνά εντοπίζονται στην αρχή ως παράτυποι και η εκμετάλλευση μένει αόρατη στο στάδιο του συνοριακού ελέγχου. Ανησυχίες έχουν εκφραστεί σχετικά με τους μηχανισμούς λογοδοσίας του, ιδίως ως προς τον τρόπο αντιμετώπισης των καταγγελιών κακοποίησης. Η έλλειψη διαφάνειας δημιουργεί σημαντικά ηθικά διλήμματα, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου τεκμηριωμένες επιχειρησιακές πρακτικές έχουν εκθέσει μετανάστες σε απάνθρωπη μεταχείριση, όπως συνέβη σε ελληνικές δομές κράτησης.

Η ανάλυση καταλήγει στο ότι ο FRONTEX βρίσκεται στο επίκεντρο ενός βαθιά αντιφατικού πλαισίου όσον αφορά την ευρωπαϊκή μεταναστευτική πολιτική. Από τη μια αποτελεί σύμβολο της δέσμευσης της ΕΕ για την ασφάλεια των συνόρων και από την άλλη εμπλέκεται σε συζητήσεις κριτικής για τη συμμόρφωσή του με τα ανθρώπινα δικαιώματα τα οποία υποτίθεται πως προστατεύει. Οι επαναλαμβανόμενες καταγγελίες για επαναπροωθήσεις, ελλιπή προστασία αιτούντων άσυλο και αδυναμία εντοπισμού θυμάτων εμπορίας ανθρώπων από ΜΚΟ, διεθνείς και ευρωπαϊκούς φορείς δείχνουν ότι οι πολιτικές αποτροπής που εφαρμόζονται στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ, τελικώς, ενισχύουν τις ίδιες συνθήκες ευαλωτότητας που εκμεταλλεύονται τα εγκληματικά δίκτυα. Λόγω της αυξημένης αστυνόμευσης των συνόρων, οι μετανάστες συχνά ωθούνται σε πιο επικίνδυνες και παράτυπες διαδρομές, διευρύνοντας το πεδίο δράσης των εγκληματικών οργανώσεων.

Η περίπτωση του FRONTEX θρέφει ένα πολιτικό και θεσμικό ερώτημα για την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση, δηλαδή κατά πόσο η επιδίωξη της ασφάλειας των συνόρων μπορεί να συνυπάρχει με την ουσιαστική προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η εμπορία ανθρώπων δεν ευδοκιμεί σε συνθήκες ασφάλειας και προστασίας, αλλά αντιθέτως σε συνθήκες φόβου και αβεβαιότητας. Μέσα σε ένα περιβάλλον υπερτονισμένης ασφάλειας και ελλιπούς λογοδοσίας, ο FRONTEX φαίνεται να ενισχύει, έστω και έμμεσα, αυτές τις συνθήκες εκθέτοντας τους ανθρώπους σε κακομεταχείριση και επιλογή παράνομων και επικίνδυνων οδών.  Καθώς η μετανάστευση και το διασυνοριακό έγκλημα συνεχίζουν να διαμορφώνουν την παγκόσμια πραγματικότητα, η ΕΕ καλείται να προστατεύσει τα σύνορά της ενώ να παραμένει πιστή στη δέσμευσή της για σεβασμό των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Η αντιμετώπιση της εμπορίας ανθρώπων δεν μπορεί να βασιστεί σε πολιτικές αποτροπής, αλλά αντιθέτως έχει ανάγκη από ένα πλαίσιο διαχείρισης των συνόρων που θα βάζει τη λογοδοσία, τη διαφάνεια και την προστασία των ευάλωτων πληθυσμών ως τις βασικές προτεραιότητες.

Αναφορές

Ακαδημαϊκά Άρθρα

1. Elburai, Ι. (2014). Trafficking in Human Beings. Διαθέσιμο σε: https://www.academia.edu/23474658/Trafficking_in_Human_Beings
2. Léonard, S. (2010). EU border security and migration into the European Union: FRONTEX and securitization through practices. European Security, 19:2, 231-254, DOI: 10.1080/09662839.2010.526937. Routledge. Διαθέσιμο σε: https://www.researchgate.net/publication/232919226_EU_border_security_and_migration_into_the_European_Union_FRONTEX_and_securitisation_through_practices
3. Guild, E. (2024). Frontex and access to justice: The need for effective monitoring mechanisms. Special issue article DOI: 10.1111/eulj.12501. Wiley. Διαθέσιμο σε: https://www.researchgate.net/publication/380626900_Frontex_and_access_to_justice_The_need_for_effective_monitoring_mechanisms

Πρωτογενείς Πηγές

4. Ευρωπαϊκή Επιτροπή. (2025). Έκθεση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την ευρωπαϊκή οικονομική και κοινωνική επιτροπή και την επιτροπή των περιφερειών σχετικά με την πρόοδο που έχει σημειώσει η Ευρωπαϊκή Ένωση στην καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων. 5^η έκδοση. Διαθέσιμο σε: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:52025DC0008
5. Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. (2023). Εμπορία ανθρώπων: ο αγώνας της ΕΕ κατά της εκμετάλλευσης. Διαθέσιμο σε: https://www.europarl.europa.eu/topics/el/article/20230921STO05705/emporia-anthropon-o-agonas-tis-ee-kata-tis-ekmetalleusis
6. Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου (n.d.) Προστασία από την Εμπορία Ανθρώπων. Διαθέσιμο σε: https://migration.gov.gr/protection-from-human-trafficking/
7. (n.d.) European Border and Coast Guard Agency (Frontex). Διαθέσιμο σε: https://european-union.europa.eu/institutions-law-budget/institutions-and-bodies/search-all-eu-institutions-and-bodies/frontex_en
8. (n.d.). Operations. Διαθέσιμο σε: https://www.frontex.europa.eu/what-we-do/operations/operations/
9. United Nations. (n.d.). Peace and Security. What is transnational organized crime? Διαθέσιμο σε:. https://www.un.org/en/peace-and-security/transnational-crime
10. (n.d.). Fighting crime. Διαθέσιμο σε: https://www.frontex.europa.eu/what-we-do/fighting-crime/cross-border-crime/
11. (2010). Ethics of Border Security. Διαθέσιμο σε: https://www.frontex.europa.eu/assets/Publications/Research/Ethics_of_Border_Security_Report.pdf
12. (n.d.) Our Partners EU Agencies. Διαθέσιμο σε: https://www.frontex.europa.eu/our-partners/eu-agencies/eu-agencies/
13. (2024). UNODC launches new action to combat human trafficking and migrant smuggling. Διαθέσιμο σε: https://www.unodc.org/unodc/en/press/releases/2024/April/unodc-launches-new-action-to-combat-human-trafficking-and-migrant-smuggling.html
14. (2024). UNODC global human trafficking report:
    detected victims up 25 per cent as more children are exploited
    and forced labour cases spike. Διαθέσιμο σε: https://www.unodc.org/unodc/en/press/releases/2024/December/unodc-global-human-trafficking-report_-detected-victims-up-25-per-cent-as-more-children-are-exploited-and-forced-labour-cases-spike.html
15. European Commission. (n.d.). EUROSUR – European Border Surveillance System. Διαθέσιμο σε: https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/schengen/eurosur_en
16. Regulation (EU) 2019/1896 of the European Parliament and of the Council. Διαθέσιμο σε: https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2019/1896/oj/eng
17. LIBE Committee on Civil Liberties, Justice and Home Affairs. (2021). Report on the fact-finding investigation on Frontex concerning alleged fundamental rights violations. European Parliament. Διαθέσιμο σε: https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/238156/14072021%20Final%20Report%20FSWG_en.pdf

Ειδησεογραφικές πηγές

18. Social Europe. (2024). Frontex: A public agency incapable of accountability. Διαθέσιμο σε: https://www.socialeurope.eu/frontex-a-public-agency-incapable-of-accountability
19. Human Rights Watch. (2021). Frontex Failing to Protect People at EU borders. Stronger safeguards Vital as Border Agency expands. Διαθέσιμο σε: https://www.hrw.org/news/2021/06/23/frontex-failing-protect-people-eu-borders
20. Yambio, D & Solanki, J. (2025). 20 Years of Frontex: Human rights abuse getting worse. Διαθέσιμο σε: https://euobserver.com/migration/ar3202abcf
21. Fallon, K. (2022). EU border agency accused of serious rights violations in leaked report. The Guardian. Διαθέσιμο σε: https://www.theguardian.com/global-development/2022/oct/14/eu-border-agency-frontex-human-rights-violations-report
22. Farge, E. (2024). Greece failed to identify sex trafficking victims in migrant centre, UN expert alleges. Διαθέσιμο σε: https://www.reuters.com/world/europe/greece-failed-identify-sex-trafficking-victims-migrant-centre-un-expert-alleges-2024-12-02/
23. Cosse, E. (2022). Frontex Reform Needed to Uphold Human Rights. Leadership Change Should Signal Rights-Oriented Shift in Europe’s Border Governance. Human Rights Watch. Διαθέσιμο σε: https://www.hrw.org/news/2022/05/05/frontex-reform-needed-uphold-human-rights
24. Human Rights Watch. (2011). The EU’s Dirty Hands Frontex Involvement in Ill-Treatment of Migrant Detainees in Greece. Διαθέσιμο σε: https://www.hrw.org/report/2011/09/21/eus-dirty-hands/frontex-involvement-ill-treatment-migrant-detainees-greece