Γράφει η Δήμητρα Γονίδη
Ανέκαθεν η παρουσία εθνοτικών μειονοτήτων στην Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας ήταν ισχυρή και χαρακτηριστική της πληθυσμιακής ποικιλομορφίας της χώρας. Μάλιστα, η Κίνα ως η μεγαλύτερη γεωγραφικά χώρα της Ασίας και με δεύτερο μεγαλύτερο πληθυσμό παγκοσμίως αποτελεί το σπίτι περισσότερων από 100 εθνοτικών μειονοτήτων εκ των οποίων οι 56 είναι επίσημα αναγνωρισμένες από το κράτος – ανάμεσά τους και οι Χαν, η πλειοψηφική εθνοτική ομάδα της Κίνας. Παρά την αναγνώριση της ιδιαίτερης πολιτισμικής τους ταυτότητας από το κράτος και την παραχώρηση ορισμένων ελευθεριών και δυνατοτήτων για τη διαμόρφωση σχετικά αυτόνομης οργάνωσης, η πραγματικότητα που βιώνουν αυτές οι εθνοτικές ομάδες είναι πολύ διαφορετική. Τα τελευταία χρόνια πληθαίνουν οι διεθνείς καταγγελίες απέναντι στην κυβέρνηση του Κομμουνιστικού Κόμματος Κίνας (ΚΚΚ) για πολλαπλές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων και για εφαρμογή καταπιεστικών και περιοριστικών πολιτικών στις Αυτόνομες Εθνοτικές Περιοχές, ιδιαίτερα στην Σιντζιάνγκ και στο Θιβέτ, όπως μαρτυρούν εκθέσεις της Διεθνούς Αμνηστίας (Amnesty International, 2024) και της επιτροπής Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ (United Nations, 2022).
Η σύσταση του κινεζικού πληθυσμού καταμετρήθηκε με ακρίβεια στην απογραφή του 2020 και στο σύνολό του ανέρχεται σε 1,411.78 εκατομμύρια. Το 91,11% του πληθυσμού αποτελούν οι Χαν, επικρατούσα εθνοτική ομάδα, έναντι του υπόλοιπου 8,89% που εκπροσωπούν οι εθνοτικές μειονότητες, με 125.47 εκατομμύρια μέλη. Αξίζει να σημειωθεί πως το ποσοστό των μειονοτήτων επί του συνολικού πληθυσμού παρουσίασε αύξηση 10,26% από την προηγούμενη απογραφή, του 2010, ποσοστό αρκετά υψηλό σε σχέση με τον αντίστοιχο δείκτη για τους Χαν (National Bureau of Statistics of China, 2021). Ωστόσο, μεγάλος παραμένει ο αριθμός τόσο των μειονοτήτων που δεν έχουν λάβει επίσημη αναγνώριση από το κράτος, όσο και των εθνοτικών ομάδων που έχουν συγκαταλεχθεί σε άλλες, αναγνωρισμένες μειονότητες, με τις οποίες όμως οι ίδιες δεν ταυτίζονται (Minority Rights Group, 2017).Οι κυριότερες από τις επίσημα αναγνωρισμένες εθνοτικές μειονότητες και ιθαγενείς ομάδες είναι οι Ζουάνγκ, Μάντσου, Χούι, Μιάο, Ουιγούροι, Τούτζια, Μόγγολοι και οι Θιβετιανοί.
Η αναγνώριση των εθνοτικών μειονοτήτων ξεκίνησε σταδιακά με την ίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας ύστερα από το 1949. Τελευταία προσθήκη ήταν η μειονότητα των Τζίνο, το 1979 (Our China Story, 2024). Την αναγνώριση των εθνοτικών μειονοτήτων πλαισίωσε νομικά ο Νόμος για την Περιφερειακή Εθνική Αυτονομία, που ισχύει μέχρι και σήμερα (IWGIA, 2025). Το νομοσχέδιο τέθηκε για πρώτη φορά σε εφαρμογή την 1η Οκτώβρη 1984, αφού είχε πρότινος αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης κατά το 6ο Λαϊκό Κογκρέσο, στις 31 Μαΐου του ίδιου έτους. Έκτοτε ισχύει με τις τροποποιήσεις που συμφωνήθηκαν κατά τις διεργασίες του Λαϊκού Κονγκρέσου στις 28 Φεβρουαρίου 2001 (The Supreme People’s Court Of The People’s Republic Of China, 2016). Το περιεχόμενό του προέβλεπε την καθιέρωση αυτόνομων εθνοτικών περιοχών, με δικά τους διοικητικά κέντρα και οργάνωση, σε συνεργασία με την κεντρική κυβέρνηση και εξασφάλιζε στις μειονότητες εκείνων των περιοχών το δικαίωμα να εξασκούν ελεύθερα τη δική τους κουλτούρα και θρησκευτική πίστη, όπως και να επικοινωνούν στη δική τους διάλεκτο ή γλώσσα.
Από τον παραπάνω νόμο έχουν προκύψει πέντε αυτόνομες εθνοτικές περιοχές, οι οποίες στο σύνολό τους καλύπτουν το 60% της κινεζικής επικράτειας (IWGIA, 2025). Η Σιντζιάνγκ, μεγαλύτερη σε έκταση από τις υπόλοιπες περιοχές, βρίσκεται στο βορειο-δυτικό τμήμα της χώρας και κατοικείται κατά κύριο λόγο από τους Ουιγούρους, οι οποίοι μιλούν τη δική τους γλώσσα, παρόμοια με τα τουρκικά και ακολουθούν το Ισλάμ. Εκτός από τους Ουιγούρους, στην Σιντζιάνγκ κατοικούν αρκετές άλλες μειονότητες και σημειώνεται και η δυναμική παρουσία των Χαν, που ολοένα πληθαίνει κατά τις τελευταίες δεκαετίες (BBC, 2022). Δεύτερο έρχεται το Θιβέτ, στα νοτιο-δυτικά της χώρας, με τους αυτόχθονες Θιβετιανούς να απαρτίζουν την πλειονότητα του πληθυσμού της περιοχής. Τρίτη σε γεωγραφικό μέγεθος είναι η αυτόνομη περιοχή της Εσωτερικής Μογγολίας, που εκτείνεται σε όλο το βόρειο τμήμα της Κίνας, ανατολικά της Σιντζιάνγκ. Κατοικείται τόσο από τους Χαν, όσο και από σημαντικό αριθμό Μογγόλων (Briney, 2025). Ακολουθεί η περιοχή Γκουανγκσί, που βρίσκεται στα σύνορα με το Βιετνάμ, νοτιο-ανατολικά της χώρας. Κατοικείται ως επί το πλείστον από μέλη της εθνοτικής μειονότητας Ζουάνγκ, η οποία αποτελεί και την πολυπληθέστερη στην Κίνα. Τέλος, τις πέντε αυτόνομες περιοχές συμπληρώνει η Νινγκσιά, με έκταση μόλις 25.000 τ.μ. Βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της χώρας, κάτω από την Εσωτερική Μογγολία και κατοικείται κυρίως από μέλη των πληθυσμών Χαν και Χούι (Briney, 2025).
Σύμφωνα με τις προβλέψεις του Νόμου για την Περιφερειακή Εθνική Αυτονομία, σε αυτές τις περιοχές εξασφαλίζεται η ελεύθερη έκφραση και άσκηση των ηθών και των εθίμων που διαμορφώνουν τον ιδιαίτερο πολιτισμό της εκάστοτε μειονότητας. Στα μέλη τους εγγυάται, επίσης, η ελεύθερη άσκηση των θρησκευτικών πεποιθήσεων και πρακτικών αδιακρίτως, όπως και η χρήση των ξεχωριστών τους διαλέκτων και γλωσσών (IWGIA, 2025). Ωστόσο, παρόλο που η ζωή πολλών από τους κατοίκους των παραπάνω αυτόνομων περιοχών έχει βελτιωθεί εμφανώς μέσω των αναπτυξιακών προγραμμάτων, όπως τα Πενταετή Εθνικά Προγράμματα, και της οικονομικής υποστήριξης της κυβέρνησης, πλήθος ακτιβιστών και ερευνητών κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου για τις συνθήκες που επικρατούν στη Σιντζιάνγκ και στο Θιβέτ (IWGIA, 2025).
Κατηγορίες από ένα ευρύ φάσμα καταγγελλόντων, όπως μη κυβερνητικές οργανώσεις, ανεξάρτητα ειδησεογραφικά κέντρα και κοινωνίες των πολίτων, καταθέτονταν μαζικά στην Ύπατη Αρμοστεία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του ΟΗΕ ήδη από το 2017 (United Nations, 2022). Οι καταγγελίες έκαναν λόγο για εφαρμογή μέτρων ακραίας καταπίεσης και στοχοποίησης των μελών της μειονότητας των Ουιγούρων. Μαζική επιτήρηση και παρακολούθηση της προσωπικής ζωής των πολιτών, αυθαίρετες συλλήψεις και φυλακίσεις, απαγόρευση και ποινικοποίηση των θρησκευτικών εκδηλώσεων και τελετουργιών των Μουσουλμάνων, ως ενδείξεις εξτρεμισμού, αλλά ακόμα και καταναγκαστική εργασία είναι μερικές από τις διαπιστώσεις που καταγράφονται στην αναλυτική έκθεση, που δημοσιεύθηκε στις 31 Αυγούστου 2022 από τον Ύπατο Αρμοστή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (United Nations, 2022). Επιπλέον, μεγάλη βαρύτητα έχει δοθεί στα στρατόπεδα «επανεκπαίδευσης» στη Σιντζιάνγκ, τα οποία λογίζονται από την κυβέρνηση ως λειτουργικό κομμάτι του «λαϊκού πολέμου κατά της τρομοκρατίας», που ξεκίνησε από τις κινεζικές αρχές ύστερα από τις βίαιες επιθέσεις των Ουιγούρων πολιτών εναντίων των Χαν κατά τη διετία 2013-2014. Αν και αρχικά στάλθηκαν σε αυτά τα στρατόπεδα μόνο θρησκευτικά πρόσωπα, στην πορεία αμβλύνθηκαν κατά πολύ τα κριτήρια για το ποιοι θεωρούνταν εξτρεμιστικές απειλές (BBC, 2022). Έκτοτε, πολλά τζαμιά και λοιποί ιεροί χώροι έχουν κατεδαφιστεί ή μεταμορφωθεί, ενώ πολύ συχνά οποιαδήποτε άσκηση ισλαμιστικών θρησκευτικών καθηκόντων μπορούσε να εκληφθεί ως ένδειξη εξτρεμισμού, με αποτέλεσμα πολλοί Ουιγούροι και Καζακστανοί να απομακρυνθούν από τις οικογένειές τους και να σταλούν σε φυλακές και στρατόπεδα “αναμόρφωσης”. Πλήθος οικογενειών έχουν χωριστεί με αυτόν το τρόπο και πολλά είναι τα παιδιά που έχουν οδηγηθεί σε οικοτροφεία, όπου δέχονται μη θρησκευτική εκπαίδευση (Franceschini, Loubere, 2024, σσ.59-64). Επιπλέον, στην Έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας γίνεται λόγος για ισχυρισμούς περί περιστατικών βασανιστηρίων και σεξουαλικής βίας στα στρατόπεδα, ενώ έχει καταγγελθεί πλήθος εξαφανίσεων (Human Rights Watch, 2024).
Οι παραβιάσεις αυτές δεν ξεκίνησαν ξαφνικά, αλλά ούτε και χωρίς νομοθετική κάλυψη. Στο πλαίσιο του «λαϊκού πολέμου κατά της τρομοκρατίας», στον οποίο έγινε αναφορά παραπάνω, ο Νόμος για την Αντιμετώπιση της Τρομοκρατίας, όπως και ο Νόμος για την Κυβερνο-ασφάλεια λειτούργησαν πολύ περιοριστικά για την ελευθερία της έκφρασης, ενώ διεύρυναν αρκετά τα περιθώρια παρακολούθησης των κινήσεων των πολιτών, ακόμη και μέσω των ηλεκτρονικών τους συσκευών, με αποτέλεσμα οποιαδήποτε άσκηση κριτικής απέναντι στο ΚΚΚ να εντοπίζεται και να επιδέχεται ποινών (Uluyol, 2025). Τη συνθήκη αυτή δεν ανέτρεψε ούτε το Εθνικό Πλάνο Δράσεων για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα 2016-2020, όπως δείχνουν τα περιστατικά που ακολούθησαν, με χαρακτηριστικό παράδειγμα τον Wang Zhengwei, μέλος των Χούι, που απομακρύνθηκε από τη θέση του προέδρου στην Κρατική Επιτροπή Εθνοτικών Υποθέσεων, λόγω των προθέσεών του να ενισχύσει τον βαθμό αυτονομίας των αυτόνομων εθνοτικών περιοχών (Minority Rights Group, 2017).
Ο πληθυσμός του Θιβέτ έρχεται, επίσης, αντιμέτωπος με πολιτικές της κεντρικής κυβέρνησης που παραβιάζουν τα ανθρώπινα δικαιώματα και βασικές τους ελευθερίες. Μαρτυρίες αναφέρουν πως η γλώσσα των Θιβετιανών περιθωριοποιείται με κάθε μέσο στα τοπικά σχολεία, όπου προωθείται η χρήση των μανδαρινικών, της επίσημης κινεζικής γλώσσας (IWGIA, 2025). Πιο πρόσφατη, μάλιστα, εξέλιξη επί του θέματος αποτελεί η ψήφιση του νόμου περί «Εθνικής Ενότητας», τον Μάρτιο του 2026, που θεσμοθετεί περεταίρω τη χρήση μανδαρινικών σε όλα τα σχολεία, με πρόφαση τον εκσυγχρονισμό και τις καλύτερες προοπτικές επαγγελματικής αποκατάστασης των μελών των εθνοτικών μειονοτήτων (Bicker, 2026). Επιπλέον, η διάθεση της πληροφορίας είναι σημαντικά περιορισμένη, ενώ κάθε ψηφιακή κίνηση καταγράφεται και μία δημοσίευση μη εγκεκριμένου περιεχομένου ή η επικοινωνία με Θιβετιανούς εκτός κινεζικής επικράτειας, μπορεί να τιμωρηθεί με χρόνια φυλάκισης. Αντίστοιχα αναίτιες και αβάσιμες ποινές επιβλήθηκαν σε μεγάλο αριθμό καλόγερων και χωρικών που διαδήλωσαν τον Φεβρουάριο και τον Μάρτιο του 2024 και εναντιώθηκαν στην κατασκευή υδρο-ηλεκτρικού φράγματος που θα επέφερε την καταστροφή πολλών μοναστηριών και χωριών του Θιβέτ (Human Rights Watch, 2024).
Η κυβέρνηση του Xi Jinping δεν αποδέχεται καμία από τις κατηγορίες, τις οποίες χαρακτηρίζει αβάσιμες και προϊόν συκοφαντικών προθέσεων. Μάλιστα, δικαιολογεί τα αυστηρά μέτρα καταστολής και την ύπαρξη στρατοπέδων στην Σιντζιάνγκ ως πρακτικές πρόληψης της τρομοκρατίας και της εκδήλωσης ισλαμικού εξτρεμισμού (BBC, 2022). Με εκτενή απάντηση στην έκθεση της Ύπατης Αρμοστείας, δήλωσε πως όλες οι διοικητικές εξουσίες στην Σιντζιάνγκ λειτουργούν με γνώμονα την αρχή της ισότητας όλων απέναντι στον νόμο, αδιακρίτως, απορρίπτοντας έτσι όλες τις κατηγορίες ως ανυπόστατες. Τέλος, συστήνει στον ΟΗΕ να διερευνήσει τα εγκλήματα και τις παραβιάσεις που διαπράττουν οι ΗΠΑ και οι Δυτικές χώρες (United Nations, 2022).
Η ποικιλομορφία που συναντάται στη σύσταση του έθνους ενός κράτους είναι μια ζωντανή και διαχρονική ένδειξη όλων των επιρροών και των προσλαμβανουσών που συνέβαλαν στη διαμόρφωσή του μέσα στα χρόνια. Οι μειονότητες και τα μοναδικά τους χαρακτηριστικά είναι κοινωνικά και πολιτισμικά στοιχεία που πρέπει να διαφυλάσσονται και να προστατεύονται από τα κράτη, με εγγυητή τα Ηνωμένα Έθνη. Αντίστοιχα και σε αυτή την περίπτωση, είναι σημαντικό να ληφθούν μέτρα για την πρόληψη περαιτέρω παραβιάσεων εκ μέρους της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας και την προστασία της κοινότητας των Ουιγούρων και των Θιβετιανών, που όπως όλα δείχνουν, απειλούνται.
Βιβλιογραφία:
Βιβλίο
Ivan Franceschini, Nicholas Loubere. (2024). Η Παγκόσμια Κίνα Ως Μέθοδος. Εκδόσεις Ευρασία.
Διαδικτυακές Πηγές
Amnesty International. (2024). China 2024. Διαθέσιμο σε: https://www.amnesty.org/en/location/asia-and-the-pacific/east-asia/china/report-china/
BBC. (2022). Who are the Uyghurs and why is China being accused of genocide?. Διαθέσιμο σε: https://www.bbc.com/news/world-asia-china-22278037
Bicker L. (2026). China approves “ethnic unity” law requiring minorities to learn Mandarin. BBC. Διαθέσιμο σε: https://www.bbc.com/news/articles/cp9meeek051o
Briney A. (2025). China’s Autonomous Regions. ThoughtCo. Διαθέσιμο σε: https://www.thoughtco.com/chinas-autonomous-regions-1434425#
Human Rights Watch. (2024). China Events of 2024. Διαθέσιμο σε: https://www.hrw.org/world-report/2025/country-chapters/china#7934d0#
IWGIA. (2025). The Indigenous World 2025: China. Διαθέσιμο σε: https://iwgia.org/en/china/5662-iw-2025-china.html
Minority Rights Group. (2017). China. Διαθέσιμο σε: https://minorityrights.org/country/china/
National Bureau of Statistics of China. (2021). Main Data of the Seventh National Population Census. Διαθέσιμο σε: https://www.stats.gov.cn/english/PressRelease/202105/t20210510_1817185.html
Our China Story. (2024). The Jinuo is Recognised as the 56th ethnic group in China. Διαθέσιμο σε: https://www.ourchinastory.com/en/11842/The-Jinuo-is-recognised-as-the-56th-ethnic-group-in-China
The Supreme People’s Court Of The People’s Republic Of China. (2016). Law of the People’s Republic of China on Regional National Autonomy. Διαθέσιμο σε: https://english.court.gov.cn/2016-04/14/c_761445.htm
United Nations. (2022). OHCHR Assessment of human rights concerns in the Xinjiang Uyghur Autonomous Region, People’s Republic of China. Διαθέσιμο σε: https://www.ohchr.org/sites/default/files/documents/countries/2022-08-31/22-08-31-final-assesment.pdf
United Nations. (2022). China responsible for ‘serious human rights violations’ in Xinjiang province: UN human rights report. Διαθέσιμο σε: https://news.un.org/en/story/2022/08/1125932
Yalkun Uluyol. (2025). China’s Cover-ups Don’t Hide Unending Abuse for Uyghurs. Human Rights Watch. Διαθέσιμο σε: https://www.hrw.org/news/2025/09/05/chinas-cover-ups-dont-hide-unending-abuse-for-uyghurs
Εικόνα
Reuters. (2026). China passes new ethnic minority law, prioritises use of Mandarin language. Reuters. Διαθέσιμο σε: https://www.reuters.com/world/china/china-set-pass-new-ethnic-minority-law-prioritise-use-mandarin-language-2026-03-12/