Γράφει ο Αντώνιος Ηλίας
Η εκλογική νίκη του ακροδεξιού κόμματος Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) που έλαβε πρόσφατα χώρα στη Σαξωνία-Άνχαλτ, ένα από τα ομόσπονδα κρατίδια της Γερμανίας προερχόμενο από τη πρώην Ανατολική Γερμανία (DDR), δεν αποτελεί απλώς ένα ακόμη επεισόδιο του επίκαιρου φαινομένου της ανόδου της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς. Απεναντίας, αποτελεί ένα γεγονός με δυνητικά πολύ μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία για την Ευρωπαϊκή ήπειρο. Η AfD κατέγραψε περίπου 44% των ψήφων και κατέλαβε 39 από τις 83 έδρες του τοπικού κοινοβουλίου, χωρίς όμως να διαθέτει απόλυτη πλειοψηφία (bpb, 2026; Reuters, 2026)
Το κρίσιμο ερώτημα, επομένως, δεν είναι μόνο αν η AfD θα μπορέσει να σχηματίσει κυβέρνηση στη Σαξωνία-Άνχαλτ, αλλά εάν η εκλογική αυτή επιτυχία μπορεί να λειτουργήσει ως ο κεντρικός καταλύτης μιας βαθύτερης πολιτικής μεταβολής στη Γερμανία. Εφόσον η Γερμανία αποτελεί τον οικονομικό και πολιτικό πυρήνα της Ευρωπαϊκής Ένωσης από ιδρύσεώς της, μια τέτοια μεταβολή θα μπορούσε να έχει συνέπειες για την ίδια την υπόσταση της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης.
Η Ευρωπαϊκή ενοποίηση υπήρξε από την αρχή της άρρηκτα συνδεδεμένη με το «Γερμανικό Ζήτημα». Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ενσωμάτωση της Γερμανίας στους ευρωπαϊκούς θεσμούς θεωρήθηκε από τις συμμαχικές δυνάμεις, τους νικητές του πολέμου, ένας από τους τρόπους ώστε η γερμανική ισχύς να καταστεί συμβατή με την ειρήνη στην Ευρώπη. Γι αυτό και υπήρξε συναίνεση των δυνάμεων κατοχής για τον σχηματισμό της Δυτικής Ομοσπονδιακής Γερμανίας. Επιπρόσθετα, η Ευρωπαϊκή Κοινότητα Άνθρακα και Χάλυβα, η Ευρωπαϊκή Οικονομική Κοινότητα και αργότερα η Ευρωπαϊκή Ένωση, οικοδομήθηκαν σε μεγάλο βαθμό πάνω στην ιδέα ότι η γαλλογερμανική συμφιλίωση και η αλληλεξάρτηση θα απέτρεπαν την επιστροφή των ανταγωνισμών του παρελθόντος και θα οδηγούσαν στην ειρήνευση της Ευρωπαϊκής Ηπείρου, κάτι που μέχρι σήμερα θεωρείται ότι έχει επιτευχθεί ( European Union, χ.χ.; Maier, 1988).
Το ίδιο σκεπτικό επανεμφανίστηκε κατά τη γερμανική επανένωση μετά την διάλυση της ΕΣΣΔ και του Συμφώνου της Βαρσοβίας. Η Ευρώπη δεν μπορούσε να αγνοήσει την επανεμφάνιση μιας ενωμένης Γερμανίας ως της ισχυρότερης οικονομικά δύναμης της ηπείρου. Ο Χέλμουτ Κολ μάλιστα, επέμενε ότι η γερμανική ενοποίηση και η ευρωπαϊκή ενοποίηση ήταν αλληλένδετες (H. Kohl, 1996). Επιπλέον, το 1990, η ενιαία Ομοσπονδιακή Γερμανία ενσωματώθηκε ακόμη βαθύτερα στο ευρωπαϊκό οικοδόμημα, ενώ λίγο αργότερα η Συνθήκη του Μάαστριχτ και το κοινό νόμισμα έθεσαν τις βάσεις της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης. Αυτό όμως, δημιουργεί ένα παράδοξο, το εάν η ευρωπαϊκή ολοκλήρωση σχεδιάστηκε εν μέρει ώστε να «εξευρωπαϊστεί» η γερμανική ισχύς και τι συμβαίνει όταν η ίδια η Γερμανία αρχίζει να αμφισβητεί το ευρωπαϊκό εγχείρημα (Kohl, 1996; European Union, χ.χ.).
Η ιστορία της Κεντρικής Ευρώπης χαρακτηρίζεται από ένα διαχρονικό γεωπολιτικό δίπολο: Βερολίνο και Μόσχα. Η θέση της Γερμανίας στο κέντρο της Ευρώπης την καθιστά ταυτόχρονα οικονομική δύναμη προς τη Δύση και χερσαία δύναμη με ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ανατολή (Mackinder, 1904).
Μετά το 1945, το πρόβλημα αυτό αντιμετωπίστηκε με την ενσωμάτωση της Δυτικής Γερμανίας στη δυτική συμμαχία και την ευρωπαϊκή οικοδόμηση. Εν συνεχεία στο χρονικό διάστημα μετά το 1990, η Γερμανία έγινε ο βασικός οικονομικός κινητήρας της ΕΕ (Π. Ήφαιστος, 2009). Η σχέση της Γερμανίας με τη Ρωσία όμως, παρέμεινε ιδιαίτερη. Ενέργεια, εμπόριο και γεωγραφική εγγύτητα δημιούργησαν μια σχέση αλληλεξάρτησης που ιδιαίτερα κατά την περίοδο της Άνγκελα Μέρκελ απέκτησε σημαντική στρατηγική διάσταση ( OECD, 2025;European Commission, 2024).
Η σημερινή AfD αμφισβητεί ευθέως την επιλογή της στενής πρόσδεσης στη Δύση. Υποστηρίζει την αποκατάσταση στενότερων σχέσεων με τη Μόσχα, απορρίπτει τη σημερινή ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική και τάσσεται υπέρ μιας κυρίαρχης εθνικής Γερμανίας. Επομένως, η άνοδος της AfD δεν είναι μόνο κοινωνικό φαινόμενο ή απόρροια της μεταναστευτικής της πολιτικής. Είναι και πιθανή αλλαγή γεωπολιτικού προσανατολισμού της (Alternative für Deutschland, 2025), καθόσον μετά την νίκη της στις εκλογές στο κρατίδιο της Σαξωνίας –Άνχαλτ, σε περίπτωση σχηματισμού κυβέρνησης η AfD δύναται πλέον να αποκτήσει πρόσβαση σε ΄΄ευαίσθητες Intelligence Information που πιθανόν να διαρρεύσουν στην Μόσχα, δεδομένων των στενών επαφών που διατηρεί το εν λόγω πολιτικό κόμμα με την Ρωσία (New York Times,2026).
Υπάρχει μια σχολή σκέψης και συγκεκριμένα η Θεωρία του Μακίντερ, σύμφωνα με την οποία κάθε μεγάλη χερσαία δύναμη επιδιώκει, στον έναν ή τον άλλο βαθμό, να κυριαρχήσει και να ασκήσει ηγεμονική επιρροή στον γεωγραφικό της χώρο και στη συγκεκριμένη περίπτωση στην Ευρώπη. Στην περίπτωση της Γερμανίας, η οικονομική ισχύς και η ανάπτυξη της, αποτέλεσε μετά το 1945 και κυρίως μετά την επανένωσή της, το βασικό εργαλείο αυτής της επιρροής, μετά από δύο αποτυχημένες στρατιωτικές προσπάθειες και δύο Παγκοσμίους πολέμους (Mackinder, 1904).
Η Γερμανία δεν χρειάστηκε στρατιωτική ισχύ, για την οποία έτσι κι αλλιώς υφίστανται περιορισμοί μετά την επανένωση της (Συνθήκη 2+4,1990), για να καταστεί η ισχυρότερη δύναμη της Ευρώπης. Η βιομηχανία, οι εξαγωγές, η δημοσιονομική ισχύς και η θέση της στο κέντρο της ενιαίας αγοράς της έδωσαν τεράστια επιρροή. .Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπολογίζει ότι η Γερμανία αντιπροσωπεύει περίπου το 24,4% του συνολικού ΑΕΠ της ΕΕ (Europa.eu, 2026). Από αυτή την οπτική, μπορεί να υποστηριχθεί ότι η ΕΕ αποτέλεσε όχι μόνο μηχανισμό ειρήνης στην Ευρώπη, αλλά και ένα πλαίσιο μέσα στο οποίο η γερμανική οικονομία μπορούσε να αξιοποιήσει στο μέγιστο την ισχύ της. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δημιουργήθηκε ως ΄΄γερμανικό σχέδιο’’ οικονομικής κυριαρχίας, άσχετα αν έτσι έχει εκληφθεί από τον μέσο Γερμανό πολίτη. Πρόκειται απλά για ερμηνεία της ευρωπαϊκής ισορροπίας ισχύος και της ανάγκης ευρωπαϊκής ΄΄επιβίωσης΄΄ έναντι της αναδυόμενης απειλής από την Ανατολή (ΕΣΣΔ), η οποία μετά το πέρας του Β΄ΠΠ κρίθηκε επιτακτική (OECD, 2025).
Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι η ιστορική μνήμη της Γερμανίας δεν εξαφανίστηκε μαζί με την ευρωπαϊκή ενοποίηση. Το γερμανικό έθνος διαθέτει μια ιδιαίτερα ισχυρή συλλογική ιστορική μνήμη, μέσα στην οποία συνυπάρχουν η καταστροφή και η ταπεινωτική ήττα του Α’ ΠΠ, η ναζιστική περίοδος, η διχοτόμηση, η περίοδος της κατοχής από τους συμμάχους, ο λοιμός, το Τείχος του Βερολίνου, το απολυταρχικό κομουνιστικό καθεστώς της Λαϊκής Δημοκρατίας της Ανατολικής Γερμανίας (με τις καταβολές του να υφίστανται ακόμα και σήμερα) και η επανένωση. Η μεταπολεμική γερμανική πολιτική κουλτούρα υπήρξε σε μεγάλο βαθμό αντιεθνικιστική και αντιμιλιταριστική. Η πλειονότητα του λαού είχε συνδέσει τις Ένοπλες Δυνάμεις και γενικά τους ένστολους με τη ναζιστική περίοδο, η οποία μόνο δεινά έφερε μετά τον ΒΠΠ στη χώρα και ήταν γενικά αντίθετος σε κρατικές δαπάνες για άμυνα και στρατιωτικούς εξοπλισμούς (FüeAk LGAN,2018). Η AfD επιχειρεί να μετατρέψει σταδιακά αυτή την ιστορική μνήμη σε ένα νέο, περισσότερο εθνικό αφήγημα. Και οι λόγοι που μέχρι στιγμής δείχνει να το πετυχαίνει με την άνοδο που παρουσιάζει, είναι οι κάτωθι (Maier, 1988).
Πρώτον: οι Γερμανοί και γενικά οι Ευρωπαίοι, στη συντριπτική τους πλειοψηφία, δεν θέλουν πόλεμο με τη Ρωσία. Δεν μπορούν να καταλάβουν τους λόγους που πρέπει να οδηγείται η Ευρώπη σε μια διαρκή πολεμική σύγκρουση στο μέτωπο της Ουκρανίας, να εξοπλίζεται σαν να ευρίσκεται ξανά σε έναν νέο Ψυχρό Πόλεμο και να ζει καθημερινά κάτω από τη σκιά μιας γενικευμένης πυρηνικής καταστροφής (European Council, 2024; Reuters, 2026).
Δεύτερον: οι πολίτες βλέπουν την πραγματικότητα στην ΄΄τσέπη΄΄ τους. Βλέπουν δηλαδή τους λογαριασμούς, τις τιμές της ενέργειας των καυσίμων και του σούπερ μάρκετ να αυξάνονται.. Και τίθεται το ερώτημα για πόσο ακόμη θα πληρώνουν οι ίδιοι το κόστος μιας πολιτικής που αποφασίζεται ερήμην τους.Κατά συνέπεια όλα τα ανωτέρω αυξάνουν την λαϊκή δυσαρέσκεια και κάποιος πάντα βρίσκεται να εκμεταλλευτεί αυτή την δυσαρέσκεια προς όφελος του (OECD, 2025).
Τρίτον: η Ευρωπαϊκή Ένωση, αντί να πείθει τους λαούς της ότι αποτελεί λύση στα προβλήματά τους, καθόσον αυτό ήταν το όραμα ίδρυσης της, έχει καταφέρει συχνά να ταυτιστεί στη συνείδησή τους με μια απρόσωπη γραφειοκρατία, με ατελείωτες οδηγίες, κανονισμούς και αποφάσεις που μοιάζουν να παράγονται μακριά από την πραγματική ζωή των ανθρώπων (European Commission, 2024).
Αν κάποιος δώσει σε έναν εξοργισμένο, φοβισμένο και οικονομικά πιεσμένο λαό όπως είναι οι Γερμανοί, αλλά και άλλοι ευρωπαϊκοί λαοί αυτήν την περίοδο λύση και απάντηση σε αυτά τα τρία ζητήματα τότε είναι σίγουρο ότι αυτός ο λαός θα στραφεί ακόμη και στις πιο σκοτεινές πολιτικές επιλογές. Η ακροδεξιά δεν ανεβαίνει επειδή ξαφνικά οι λαοί ΄΄ερωτεύτηκαν΄΄ τον φασισμό. Ανεβαίνει, επειδή η δημοκρατική και πολιτική Ευρώπη απέτυχε να δώσει πειστικές απαντήσεις στην ανασφάλεια, τη φτώχεια, τον φόβο και την οργή.
Βέβαια, η περίπτωση της Γερμανίας είναι κάπως πιο περίπλοκη. Η περίοδος διακυβέρνησης της Άνγκελα Μέρκελ υπήρξε καθοριστική για την διαμόρφωση της σημερινής πολιτικής κατάστασης στη χώρα. Η απόφαση του Μερκελικού Οικονομικού Μοντέλου να δεχθεί εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες και μετανάστες το 2015 άλλαξε ριζικά τις απόψεις της γερμανικής κοινής γνώμης περί πολιτικής (BAMF, 2016/OECD, 2025).
Είναι υπερβολικά απλουστευμένο να υποστηριχθεί ότι η μεταναστευτική πολιτική της Μέρκελ σχεδιάστηκε αποκλειστικά για να εξασφαλίσει φθηνό εργατικό δυναμικό. Είναι όμως γεγονός ότι η άλλοτε πανίσχυρη γερμανική οικονομία ανέκαθεν αντιμετώπιζε και αντιμετωπίζει σημαντικές δημογραφικές και εργασιακές πιέσεις. Έμοιαζε με μια τεράστια μηχανή που απαιτούσε πολλά γρανάζια για να δουλέψει και να παράγει πλούτο, οικονομική ισχύ και, κατά συνέπεια, επιρροή. Η πολιτική συζήτηση γύρω από τη μετανάστευση συνδέθηκε, επομένως και με την ανάγκη της οικονομίας για φθηνό εργατικό δυναμικό (OECD, 2025).
Το πολιτικό αποτέλεσμα υπήρξε διαφορετικό από αυτό που πολλοί περίμεναν, συμπεριλαμβανομένης και της κυβέρνησης. Ο λαός αντέδρασε σε αυτή την αναγκαστική πολιτιστική και πολιτισμική αλλαγή της γερμανικής κοινωνίας. Η μετανάστευση έγινε το βασικό σημείο συσπείρωσης της γερμανικής δεξιάς και της AfD. Το ακροδεξιό γερμανικό κόμμα κατάφερε βήμα βήμα εκμεταλλευόμενο την κατάσταση , να μετατρέψει την ανησυχία για την ταυτότητα, την ασφάλεια και την κοινωνική συνοχή σε ένα ευρύτερο αντι-συστημικό μήνυμα.
Παράλληλα, στην πρώιμη μετά Μέρκελ εποχή, η γερμανική οικονομία πέρασε μια παρατεταμένη περίοδο χαμηλής ανάπτυξης, κυρίως μετά την περίοδο του Covid-19,χωρίς να έχει καταφέρει να ξεπεράσει τα προβλήματά της ως τώρα. Αν και σήμερα δεν μπορεί να χαρακτηριστεί τεχνικά ως οικονομία σε ύφεση (το γερμανικό ΑΕΠ αυξήθηκε κατά 0,4% στο πρώτο όσο και 0,3% στο δεύτερο τρίμηνο του 2026) ,η προηγούμενη περίοδος στασιμότητας ήταν ιδιαίτερα έντονη, με το ΑΕΠ να αυξάνεται μόλις 0,2% το 2025 και να έχει ουσιαστικά παραμείνει στάσιμο το 2024 μετά τις τελευταίες αναθεωρήσεις (OECD, 2025 ).
Για ένα μεγάλο τμήμα της κοινωνίας όμως, η οικονομική αβεβαιότητα, το κόστος ζωής, η μετανάστευση και η αίσθηση ότι το πολιτικό σύστημα δεν προσφέρει λύσεις δημιουργούν το ιδανικό περιβάλλον για την άνοδο ενός κόμματος όπως η AfD.
Εδώ βρίσκεται η πραγματική σημασία της πρόσφατης εκλογικής νίκης. Η AfD δεν κέρδισε απλώς μια εκλογή. Έφτασε σε σημείο όπου η «πυξίδα» του γερμανικού πολιτικού συστήματος , δηλαδή η άρνηση συνεργασίας των παραδοσιακών κομμάτων με την AfD, δοκιμάζεται όσο ποτέ άλλοτε. Μέχρι σήμερα, η CDU επέμενε ότι δεν πρόκειται να συνεργαστεί με την AfD. Η ομοσπονδιακή ηγεσία της έχει μάλιστα δηλώσει ρητά ότι η απαγόρευση συνεργασίας αποτελεί θεμελιώδη κομματική θέση (bpb, 2026/ Reuters, 2026).
Όμως η πολιτική έχει έναν δικό της κανόνα. Όσο αυξάνεται η εκλογική δύναμη ενός κόμματος, τόσο δυσκολότερο γίνεται αυτό να αγνοηθεί. Η AfD διαθέτει σήμερα μετά τις τοπικές εκλογές 39 από τις 83 έδρες στη Σαξωνία-Άνχαλτ. Δεν μπορεί να κυβερνήσει μόνη της. Η αδυναμία σχηματισμού σταθερής κυβέρνησης όμως, δημιουργεί ένα δίλημμα για τα υπόλοιπα κόμματα. Είτε θα επιχειρήσουν να σχηματίσουν έναν δύσκολο και πιθανώς ασταθή (λόγω ιδεολογικών διαφορών) κυβερνητικό συνασπισμό του χωρίς την AfD, είτε θα αντιμετωπίσουν το ενδεχόμενο μιας νέας εκλογικής αναμέτρησης, στο οποίο ελλοχεύει ο κίνδυνος η AfD να χρησιμοποιήσει τη δυναμική της πρώτης πολιτικής αναμέτρησης, να συσπειρώσει του ψηφοφόρους φέρνοντας τους αντιμέτωπους με το ‘’φάντασμα’’ της ακυβερνησίας και να επιτύχει μια ευρύτερη πολιτική νίκη με αυτοδυναμία. Αυτό είναι κάτι που πρέπει οπωσδήποτε να αποτραπεί ,γιατί σε αυτή την περίπτωση η χωρίς συνασπισμό κυβέρνηση του κρατιδίου δεν θα ευρίσκεται υπό τον έλεγχο κάποιας δημοκρατικής δύναμης. Γι αυτό και ήδη διερευνώνται διαφορετικά σενάρια συνεργασίας, ενώ η AfD αναζητά τρόπους να προσεγγίσει άλλους πολιτικούς χώρους (bpb, 2026 ).
Εάν κάποια στιγμή η λογική της «μη συνεργασίας με κάθε κόστος» αποδειχθεί πολιτικά αδύνατη, τότε το ‘’ταμπού’’ που αναφέρθηκε στις ανωτέρω παραγράφους μπορεί να αρχίσει να καταρρέει. Και αυτό θα ήταν το πραγματικό σημείο καμπής. Η συνεργασία δεν χρειάζεται να ξεκινήσει από το Βερολίνο. Μπορεί να ξεκινήσει από ένα κρατίδιο, να επαναληφθεί σε ένα δεύτερο (όπως και συνέβη στο κρατίδιο του Μεκλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας στις πρόσφατες εκλογές του Σεπτεμβρίου 2026) αν και εφόσον η πολιτική που θα εφαρμόσει η AfD στην Σαξωνία-Άνχαλτ αποφέρει καρπούς και δώσει λύσεις που θα γίνουν αποδεκτές από τη γερμανική κοινή γνώμη και τελικά με τη μέθοδο του ντόμινο δύναται να μετατραπεί σε ομοσπονδιακή επιλογή.
Το επόμενο βήμα θα ήταν πολύ πιο σημαντικό. Μια AfD που δεν θα βρίσκεται πλέον στην αντιπολίτευση, αλλά στην εξουσία. Σε μια τέτοια περίπτωση, η ευρωπαϊκή πολιτική της Γερμανίας θα μπορούσε να μεταβληθεί ριζικά. Η AfD γενικά είναι ένα ευρω-σκεπτικιστικό κόμμα, απορρίπτει τη μετατροπή της ΕΕ σε ομοσπονδιακό κράτος και υποστηρίζει μια Ευρώπη κυρίαρχων εθνών. Το κόμμα έχει επίσης υιοθετήσει θέσεις που αμφισβητούν ευθέως το ευρώ και τη σημερινή πορεία της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης (Alternative für Deutschland, 2025).
Εάν λοιπόν στο μέλλον η AfD αναδειχθεί πρώτο κόμμα σε ομοσπονδιακό επίπεδο και καταφέρει να σχηματίσει κυβέρνηση, η Γερμανία θα μπορούσε να περάσει από την πολιτική της «μεταρρύθμισης της ΕΕ» στην πολιτική της «αποδόμησης της ΕΕ». Το ενδεχόμενο εξόδου από το ευρώ θα ήταν ίσως η πιο δραματική εξέλιξη. Μια επιστροφή σε εθνικό νόμισμα θα μπορούσε, σύμφωνα με τη λογική των ευρω-σκεπτικιστών, να επιτρέψει στη Γερμανία να αποκτήσει ξανά μεγαλύτερη νομισματική αυτονομία και να προσαρμόσει το νόμισμά της στις ανάγκες της οικονομίας της με σκοπό να την βγάλει από το σημερινό της αδιέξοδο. Θα είχε όμως τεράστιες συνέπειες για τις γερμανικές τράπεζες, τις επιχειρήσεις, το ευρωπαϊκό χρέος και ολόκληρη την ενιαία αγορά. Και τότε θα εμφανιζόταν το τελευταίο και πιο επικίνδυνο ερώτημα: γιατί να παραμείνει η Γερμανία στην Ευρωπαϊκή Ένωση εάν απορρίπτει το κοινό νόμισμα, την πολιτική ολοκλήρωση και την αυξανόμενη μεταφορά αρμοδιοτήτων στις Βρυξέλλες (Alternative für Deutschland, 2025/European Union, n.d);
Η πιθανή διάλυση της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν θα ήταν αποτέλεσμα μιας ημέρας. Θα ήταν αποτέλεσμα μιας αλυσίδας πολιτικών μεταβολών ως κάτωθι:
Πρώτα η άνοδος της AfD.
Έπειτα η αποδοχή της ως κυβερνητικού εταίρου.
Μετά η ανάδειξή της σε πρώτο κόμμα.
Στη συνέχεια η αλλαγή της γερμανικής ευρωπαϊκής πολιτικής.
Και, τέλος, η αμφισβήτηση του ευρώ και της ίδιας της συμμετοχής της Γερμανίας ως μέλος κράτος της ΕΕ.
Αυτό το σενάριο δεν είναι αναπόφευκτο. Ούτε η εκλογική νίκη στη Σαξωνία-Άνχαλτ σημαίνει ότι η Γερμανία βαδίζει ήδη προς την έξοδο από την Ευρώπη. Η ίδια η γερμανική πολιτική τάξη εξακολουθεί να αντιστέκεται στη συνεργασία με την AfD. Όμως η ιστορία των ευρωπαϊκών θεσμών αποδεικνύει κάτι θεμελιώδες, το ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη Γερμανία, όπως ακριβώς δεν μπορεί να υπάρξει χωρίς τη Γαλλία και τον γαλλογερμανικό άξονα. Γι αυτό η νίκη της AfD στη Σαξωνία-Άνχαλτ δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως μια περιφερειακή γερμανική ιδιομορφία, αλλά ως ένα προειδοποιητικό μήνυμα (European Union, n.d).
Εάν η Γερμανία παραμείνει ευρωπαϊκή δύναμη, η Ευρώπη θα συνεχίσει να υπάρχει. Εάν όμως η γερμανική κοινωνία αποφασίσει ότι το ευρωπαϊκό οικοδόμημα αποτελεί περιορισμό της εθνικής της κυριαρχίας και όχι εγγύηση της ισχύος της, τότε η κρίση της ΕΕ θα αποκτήσει εντελώς διαφορετική διάσταση. Γιατί η Ευρώπη μπορεί να αντέξει την απώλεια μιας μικρής χώρας. Μπορεί να αντέξει ακόμη και την αποχώρηση μιας μεγάλης χώρας, όπως έδειξε το Brexit.
Αυτό που είναι πολύ δυσκολότερο να αντέξει είναι η πολιτική μεταμόρφωση της ίδιας της Γερμανίας ,της χώρας που, μετά το 1945, αποτέλεσε έναν από τους βασικούς πυλώνες πάνω στους οποίους χτίστηκε το όραμα της ευρωπαϊκή ολοκλήρωση. Και ίσως αυτό να είναι το πραγματικό μήνυμα της Σαξωνίας-Άνχαλτ. Όχι ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαλύεται σήμερα, αλλά ότι για πρώτη φορά εδώ και δεκαετίες τίθεται ξανά ανοιχτά το ερώτημα αν η Γερμανία εξακολουθεί να θεωρεί την ευρωπαϊκή ενοποίηση μέσο ισχύος ή περιορισμό της εθνικής της ισχύος. Η απάντηση σε αυτό το ερώτημα μπορεί τελικά να κρίνει όχι μόνο το μέλλον της Γερμανίας, αλλά και το μέλλον ολόκληρης της Ευρώπης.
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ
Alternative für Deutschland. (2025). Bundestagswahlprogramm 2025. Διαθέσιμο σε: https://www.afd.de/
Bundesamt für Migration und Flüchtlinge. (2016). Migrationsbericht 2015. Διαθέσιμο σε: https://www.bamf.de/
Bundeszentrale für politische Bildung. (2026). Landtagswahl in Sachsen-Anhalt 2026. Διαθέσιμο σε: https://www.bpb.de/
European Commission. (2024). The European Union and its institutions. Διαθέσιμο σε: https://european-union.europa.eu/
European Council. (2024). EU response to Russia’s war of aggression against Ukraine. Διαθέσιμο σε: https://www.consilium.europa.eu/
European Union. (n.d.). History of the European Union. Διαθέσιμο σε: https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/history-eu_en
Kohl, H. (1996). I wanted Germany united. In *The German Question*. Διαθέσιμο σε: https://www.bundesregierung.de/
Mackinder, H. J. (1904). The geographical pivot of history. *The Geographical Journal, 23*(4), 421–437.
Maier, C. S. (1988). *The unmasterable past: History, Holocaust, and German national identity*. Harvard University Press.
OECD. (2025). *OECD economic surveys: Germany 2025*. OECD Publishing. Διαθέσιμο σε:https://doi.org/10.1787/
Reuters. (2026, September 7). Far-right win leaves Germany’s Merz shaken as AfD plots path to power. *Reuters*. Διαθέσιμο σε: https://www.reuters.com/
Π. Ήφαιστος, 2009.Η Κοσμοθεωρία των Εθνών, Εκδόσεις Ποιότητα
Σημειώσεις Πλωτάρχη Α. Ηλία ΠΝ, από τις ακαδημαϊκές διαλέξεις της Ακαδημίας Ηγεσίας και Διοίκησης (FüeAk) της Γερμανίας στο πλαίσιο σπουδών σε LGAN 2018-2020
Europa.eu. Διαθέσιμο σε: https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/germany_en
Συνθήκη 2+4. Διαθέσιμο σε: https://analyst.gr/2015/02/25/i-ellada-i-germania-kai-i-simfonia-24/
N.Y.T. Διαθέσιμο σε: https://www.nytimes.com/2026/09/22/world/europe/germany- afd-secrets-restriction.html
Πηγή φωτογραφίας: https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2164204/poioi-kai-giati-psifizoyn-afd-i-anatomia-tis-akrodexias-anatropis-sti-germania-kai-ochi-mono/