Τα τελευταία χρόνια, η αυξανόμενη εκλογική παρουσία ακροδεξιών πολιτικών κομμάτων ευρύτερα στην ευρωπαϊκή πολιτική σκηνή, αλλά και ειδικότερα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο (ΕΚ), έχει αποτελέσει αντικείμενο εκτεταμένης συζήτησης στη δημόσια σφαίρα. Άλλωστε, πρόκειται για μία πραγματικότητα που δεν μπορεί να αγνοηθεί ούτε να χαρακτηριστεί παροδική. Σε αντίθεση με το παρελθόν, όταν η ακροδεξιά αντιμετωπιζόταν ως περιθωριακή φωνή, σήμερα αναδεικνύεται σε υπολογίσιμη δύναμη στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής πολιτικής. Στο πλαίσιο αυτό, η παρούσα ανάλυση δεν επικεντρώνεται στους λόγους της εκλογικής της ανόδου, αλλά στον τρόπο λειτουργίας της εντός των ευρωπαϊκών θεσμών και στην παρέμβαση της στον κοινοβουλευτικό διάλογο.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ως κατεξοχήν αντιπροσωπευτικό όργανο των πολιτών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (EE), αποτελεί βασικό πεδίο άσκησης πολιτικής επιρροής (European Parliament, 2025a). Υπό το πρίσμα αυτό, η παρουσία των ακροδεξιών πολιτικών ομάδων δικαίως εγείρει ερωτήματα κυρίως ως προς τους τρόπους με τους οποίους ενσωματώνονται θεσμικά. Παράλληλα, τίθεται το ζήτημα της δυνατότητας τους να επηρεάζουν βάσει των δικών τους ιδεολογικών χαρακτηριστικών και της ρητορικής τους, άμεσα ή έμμεσα, τη διαδικασία λήψης αποφάσεων. Στην τρέχουσα κοινοβουλευτική περίοδο 2024-2029 η παρουσία των συγκεκριμένων πολιτικών δυνάμεων στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εμφανίζεται σημαντικά ενισχυμένη σε σύγκριση με προηγούμενες θητείες (European Parliament, 2025a).
Ως ακροδεξιά νοούνται τα κόμματα που τοποθετούνται δεξιότερα του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος (ΕΛΚ), το οποίο λειτουργεί ως σημείο αναφοράς της κεντροδεξιάς στον ιδεολογικό άξονα του ημικυκλίου, όπως αυτό απεικονίζεται στη σύνθεση των πολιτικών ομάδων του ΕΚ (Becker et al., 2025). Ειδικότερα, παρατίθεται παρακάτω μία σειρά από πολιτικές ομάδες που ανήκουν στο εν λόγω πολιτικό αυτό φάσμα. Ξεκινώντας από την αριθμητικά μεγαλύτερη, η πολιτική ομάδα Πατριώτες για την Ευρώπη-“Patriots for Europe-PfE”, που διαδέχθηκε την ομάδα Ταυτότητα και Δημοκρατία-“Identity and Democracy-ID” απαρτίζεται από 85 ευρωβουλευτές, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 11,8% του συνόλου των 720 μελών του ΕΚ (European Parliament, 2025b). Ακολουθεί η ομάδα των Ευρωπαίων Συντηρητικών και Μεταρρυθμιστών-“European Conservatives and Reformists-ECR” που διαθέτει 79 ευρωβουλευτές, ποσοστό που αντιστοιχεί στο 10,9%, ενώ η νεοσύστατη ομάδα Ευρώπη των Κυρίαρχων Εθνών-“Europe of Sovereign Nations-ESN” συγκεντρώνει 27 ευρωβουλευτές, δηλαδή το 3,7% του συνόλου (European Parliament, 2025b). Τέλος, περίπου 30 ευρωβουλευτές και συγκεκριμένα το 4,2% καταγράφονται ως μη εγγεγραμμένοι-“Non-Inscrits”, κατηγορία που μπορεί να μην συγκροτεί ενιαία πολιτική ομάδα, αλλά περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, και εκπροσώπους ακροδεξιών κομμάτων (European Parliament, 2025b). Αξίζει να σημειωθεί ότι η σύνθεση των πολιτικών ομάδων δεν είναι στατική, καθώς κατά τη διάρκεια της κοινοβουλευτικής περιόδου ενδέχεται να μεταβάλλεται λόγω ανασχηματισμών ή μετακινήσεων ευρωβουλευτών. Στο πλαίσιο αυτό, εξίσου σημαντική με τη σύνθεση των προαναφερθέντων ομάδων είναι και η δραστηριοποίηση τους, δηλαδή ο τρόπος με τον οποίο οι συγκεκριμένες πολιτικές δυνάμεις συμμετέχουν και παρεμβαίνουν στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες του ΕΚ.
Παραδοσιακά, η έννοια της θεσμικής παρουσίας παραπέμπει στην ιδέα της ενεργούς δράσης και συμμετοχής των πολιτικών δυνάμεων στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες. Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως μέσα από την αξιοποίηση και την τήρηση κοινοβουλευτικών εργαλείων όπως οι ομιλίες, οι παρεμβάσεις στην Ολομέλεια, η υποβολή διαδικαστικών αιτημάτων, καθώς και η κατάθεση τροπολογιών (Sorace, 2018, pp. 2-4). Ωστόσο, αυτή η παραδοσιακή προσέγγιση της θεσμικής δράσης έρχεται να αναθεωρηθεί υπό το πρίσμα της ιστορικής στάσης της ακροδεξιάς στο ΕΚ. Όπως επισημαίνεται σε ανάλυση του Politico, η οποία αναδημοσιεύεται στο Nonpapers.gr, οι εν λόγω πολιτικές δυνάμεις για μεγάλο χρονικό διάστημα διατηρούσαν μία μάλλον περιορισμένη και αποσπασματική κοινοβουλευτική παρουσία, χρησιμοποιώντας τους ευρωπαϊκούς θεσμούς ως μέσο επικοινωνιακής προβολής και ενίσχυσης του πολιτικού τους προφίλ στο εσωτερικό ακροατήριο, παρά ως πεδίο ουσιαστικής συμβολής στη χάραξη εποικοδομητικών πολιτικών για την Ευρωπαϊκή Ένωση (Nonpapers.gr, 2025).
Ωστόσο, η ενίσχυση των ακροδεξιών κομμάτων στο ΕΚ δεν αποτυπώνεται, πλέον, αποκλειστικά σε όρους εκλογικών ποσοστών (European Parliament, 2025a). Συνοδεύεται επιπλέον, από μία σταδιακή μετατόπιση προς την κανονικοποίηση της παρουσίας τους και του ρόλου που διαδραματίζουν στο κοινοβουλευτικό σύστημα (Becker et al., 2025, p.7). Η αυξανόμενη και συστηματικότερη εμπλοκή τους μέσω παρεμβάσεων στην Ολομέλεια, γραπτών ερωτήσεων και συμμετοχής σε συζητήσεις για ζητήματα όπως η μετανάστευση, η άμυνα, η βιομηχανική στρατηγική και η εθνική κυριαρχία, τους προσδίδει ολοένα και μεγαλύτερο βαθμό θεσμικής νομιμοποίησης στον κοινοβουλευτικό διάλογο (Becker et al., 2025, pp. 6-7).
Με αυτό τον τρόπο, θεματικές που στο παρελθόν θεωρούνταν περιθωριακές επανέρχονται στο προσκήνιο της κοινοβουλευτικής ατζέντας. Η δυναμική αυτή καθίσταται ιδιαίτερα εμφανής μετά τις ευρωεκλογές του 2019 και σε ακόμη μεγαλύτερο βαθμό μετά το 2024, καθώς η ακροδεξιά όχι μόνο φαίνεται να ισχυροποιείται αριθμητικά, αλλά εμφανίζεται πλέον και περισσότερο στις κοινοβουλευτικές πρακτικές (Becker et al., 2025, p.1).Υπό αυτές τις συνθήκες, το αυξημένο εκλογικό αποτύπωμα των ακροδεξιών πολιτικών δυνάμεων που αντιστοιχεί στο ένα τέταρτο των ευρωβουλευτών, δηλαδή σε ποσοστό περίπου 26-27%, τους επιτρέπει να διευρύνουν το φάσμα των παρεμβάσεών τους και να επηρεάζουν τη διαμόρφωση των κοινοβουλευτικών πλειοψηφιών ιδίως σε ένα θεσμικό πλαίσιο που παραδοσιακά στηρίζεται στη συγκρότηση ευρείας συναίνεσης (Becker et al., 2025, p.1; Brack & Marie, 2024). Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει επομένως, είναι πώς συγκροτούνται στην πράξη αυτές οι ευρείες κοινοβουλευτικές συναινέσεις;
Η δυνατότητα αυτή συνδέεται σε σημαντικό βαθμό με τη στάση του ΕΛΚ, καθώς και άλλων κεντροδεξιών πολιτικών ομάδων, που εμφανίζουν αυξανόμενη προθυμία να αναζητήσουν σημεία σύγκλισης, ιδίως με τη λεγόμενη μετριοπαθή πτέρυγα της ακροδεξιάς (Becker et al., 2025). Η δράση της τελευταίας εντός του ΕΚ εκδηλώνεται πλέον μέσα από συγκεκριμένες παρεμβάσεις όπως αυτές που αναφέρθηκαν προηγουμένως. Πιο συγκεκριμένα, οι ακροδεξιοί ευρωβουλευτές ολοένα και συχνότερα αξιοποιούν το βήμα της Ολομέλειας για να προωθήσουν τις θέσεις τους σε καίρια ζητήματα όπως η μετανάστευση, η εθνική ταυτότητα, η τάξη και η ασφάλεια. Η επιχειρηματολογία τους διανθίζεται συχνά από έντονη ρητορική, η οποία σε ορισμένες περιπτώσεις χαρακτηρίζεται ακραία και αντισυστημική (Τσιριγιωτάκη, 2024). Παράλληλα, τα ζητήματα που προτάσσουν, όπως η αυστηρότερη φύλαξη των συνόρων ή η αντίσταση σε πολιτικές για την κλιματική αλλαγή που εκλαμβάνονται ως επιζήμιες για την οικονομία, επιδιώκουν να αναγκάσουν και τις υπόλοιπες πολιτικές δυνάμεις να τοποθετηθούν, μετατοπίζοντας έτσι το πλαίσιο του κοινοβουλευτικού διαλόγου (Τσιριγιωτάκη, 2024).
Από την άλλη πλευρά, ένα ακόμη βασικό εργαλείο είναι η κατάθεση τροπολογιών. Στην προηγούμενη κοινοβουλευτική περίοδο, η παρουσία ακροδεξιών ευρωβουλευτών ήταν περιορισμένη και λιγότερο ουσιαστική, καθώς εκείνοι συχνά εστίαζαν σε τυπικές ή επαναλαμβανόμενες τροπολογίες ζητώντας απλώς την απόσυρση ευρωπαϊκών νομοθεσιών, χωρίς να καταθέτουν εναλλακτικές πολιτικές προτάσεις (Csaky, 2025). Σε αντίθεση με την προηγούμενη περίοδο, κατά τη κοινοβουλευτική θητεία του 2024-2029, διαφαίνεται μία μετατόπιση της στάσης τους που αποτυπώνεται στην ενισχυμένη εμπλοκή τους, ήδη από το προπαρασκευαστικό στάδιο της νομοθετικής διαδικασίας και πριν από τη διεξαγωγή των τελικών ψηφοφοριών, γεγονός που υποδηλώνει μεγαλύτερη εξοικείωση με τις κοινοβουλευτικές πρακτικές και αυξημένη πρόθεση άσκησης ουσιαστικής επιρροής (Csaky, 2025; De Candia & Bressanelli, 2025).
Ένα ακόμη ενδεικτικό παράδειγμα είναι ότι, αμέσως μετά τις εκλογές του 2024, η ομάδα των Πατριωτών επιδίωξε να ευθυγραμμίζεται πιο συστηματικά με τις θέσεις του ΕΛΚ στις επιτροπές ψηφίζοντας υπέρ προτάσεων της κεντροδεξιάς με στόχο την επίτευξη μικρών κοινοβουλευτικών επιτυχιών. Παράλληλα, κατέθεσε τροπολογίες παρόμοιες με εκείνες του ΕΛΚ σε καίρια ζητήματα (Genovese, 2024). Από το κοινό ψήφισμα για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Βενεζουέλα τον Σεπτέμβριο του 2024 και το ψήφισμα για τον προϋπολογισμό τον Οκτώβριο του 2024, μέχρι την αποδυνάμωση των μέτρων κατά της αποψίλωσης των δασών τον Νοέμβριο του ίδιου έτους. Όλα τα παραπάνω αποτυπώνουν μία πρακτική επιλεκτικής σύγκλισης σε επιμέρους ψηφοφορίες. Η τάση αυτή αντανακλάται και στη σχετικά υψηλή στατιστική σύγκλιση σε τελικές ψηφοφορίες στην Ολομέλεια, χωρίς ωστόσο να συγκροτείται μία θεσμική κοινοβουλευτική συμμαχία (De Candia & Bressanelli, 2025; Genovese, 2024). Οι εν λόγω παρεμβάσεις είναι βέβαια μη δεσμευτικές και ουσιαστικά επιτρέπουν στις πολιτικές δυνάμεις να διατυπώνουν τις θέσεις τους και να επηρεάζουν απλώς την κατεύθυνση του κοινοβουλευτικού διαλόγου (Genovese, 2024).
Οι ακροδεξιοί ευρωβουλευτές φαίνεται πλέον να γνωρίζουν πώς να αξιοποιούν αποτελεσματικά τους διαδικαστικούς μηχανισμούς, ώστε να λειτουργούν ως μοχλός πίεσης προς όφελος τους (Csaky, 2025; Kantola & Miller, 2021). Ένας από αυτούς, είναι η αξιοποίηση του ρόλου του εισηγητή. Πιο συγκεκριμένα, τον Ιούλιο 2025 η ομάδα των Πατριωτών εξασφάλισε τη θέση του εισηγητή για τον καθορισμό των κλιματικών στόχων της ΕΕ για το 2040 (Abnett, 2025). Στο πλαίσιο αυτό, ο εισηγητής είχε τη δυνατότητα να επιβραδύνει τις εσωτερικές διαπραγματεύσεις γεγονός που ανάγκασε τις κεντροαριστερές και φιλελεύθερες ομάδες να ζητήσουν επίσπευση της διαδικασίας για ταχύτερη ψήφιση (Abnett, 2025). Το ΕΛΚ, ακολουθώντας τη δική του στρατηγική, καταψήφισε αυτή τη διαδικασία, συντάχθηκε με τους Πατριώτες και επέλεξε να μη στηρίξει την επιτάχυνση των διαδικαστικών διαδικασιών (Abnett, 2025; Tidey, 2025). Ως αποτέλεσμα, ανεστάλη η πρόοδος κατάθεσης του νομοσχεδίου έως ότου επιτευχθεί συμφωνία μεταξύ των εμπλεκομένων πολιτικών δυνάμεων, καθυστερώντας έτσι την λήψη της τελικής απόφασης μέχρι το φθινόπωρο του 2025 (Csaky, 2025).
Εντούτοις, η επιρροή της ακροδεξιάς δεν θα πρέπει να θεωρείται ως αυτόνομη, αφού παραμένει εξαρτημένη από συγκεκριμένους παράγοντες (Becker et al., 2025). Ένας από αυτούς είναι ο εσωτερικός κατακερματισμός της, καθώς οι διαφορετικές εθνικές ατζέντες και οι αποκλίνουσες ιδεολογικές προσεγγίσεις, δυσχεραίνουν την επίτευξη μιας συνεκτικής συλλογικής δράσης (De Candia & Bressanelli, 2025; Diermeier et al., 2021). Επιπρόσθετα, στον βαθμό που οι ακροδεξιές δυνάμεις εξαρτώνται συστηματικά από τη στάση του ΕΛΚ, όπως συχνά επισημαίνεται στη σχετική βιβλιογραφία, το πόση επιρροή θα ασκήσουν δεν εξαρτάται από τη δική τους δυναμική αλλά κυρίως από το αν η μεγάλη κεντροδεξιά ομάδα θα επιλέξει τη συνεργασία ή τον αποκλεισμό (Kantola & Miller, 2021). Έτσι, αν το ΕΛΚ αποφασίσει να επανέλθει σε μία αυστηρότερη γραμμή πολιτικής απομόνωσης της ακροδεξιάς, τότε οι δυνατότητες επίτευξης ουσιαστικών θεσμικών αποτελεσμάτων εκ μέρους της τελευταίας θα περιοριστούν αισθητά. Αντιθέτως, αν το ΕΛΚ συνεχίσει να μετατοπίζεται προς τα δεξιά σε επιμέρους θέματα, η ακροδεξιά θα εξακολουθήσει να βρίσκει περιθώρια επιρροής και περαιτέρω εδραίωσης (Becker et al., 2025).
Οι παραπάνω εξελίξεις δημιουργούν εύλογα ερωτήματα ως προς τη μελλοντική λειτουργία του ΕΚ. Από τη μία πλευρά, η ραγδαία και όχι πλέον σταδιακή ενσωμάτωση της ακροδεξιάς, συμβάλλει στη μετατόπιση του χαρακτήρα του από έναν χώρο σύγκλισης σε ένα έντονο πολιτικοποιημένο πεδίο αντιπαραθέσεων (Csaky, 2025). Από την άλλη πλευρά, αυτή η εξέλιξη ενδέχεται να ωθήσει τις φιλοευρωπαϊκές δυνάμεις σε ανασυγκρότηση και υιοθέτηση μιας νέας στρατηγικής κουλτούρας. Οι Σοσιαλδημοκράτες, οι Φιλελεύθεροι και οι Πράσινοι έχουν ήδη καταστήσει σαφές προς το ΕΛΚ ότι η μεταξύ τους συνεργασία δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη αν αυτό εξακολουθήσει να μετατοπίζεται ολοένα και πιο δεξιά (Becker et al., 2025). Με δεδομένο ότι δεν προβλέπονται πρόωρες ευρωεκλογές, οι πολιτικές δυνάμεις καλούνται όχι μόνο να συνεργαστούν, αλλά και να συνυπάρξουν θεσμικά έως το 2029, γεγονός που καθιστά αναγκαία την αναζήτηση νέων ισορροπιών εντός του υπάρχοντος κοινοβουλευτικού συστήματος (Nonpapers.gr, 2025).
Συμπερασματικά, οι ακροδεξιές δυνάμεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έχουν πάψει να αποτελούν απλώς μία περιθωριακή και αντισυστημική ομάδα, εξελισσόμενες σε έναν υπολογίσιμο θεσμικό παράγοντα. Η μετατόπιση τους από την πολιτική απομόνωση στην θεσμική ενσωμάτωση, τους επιτρέπει να συμμετέχουν πιο ενεργά στις κοινοβουλευτικές διαδικασίες, να επηρεάζουν τον πολιτικό διάλογο και σε ορισμένες περιπτώσεις να διαμορφώνουν νομοθετικά αποτελέσματα, παρά την απουσία αυτοτελούς πλειοψηφικής ισχύος. Η λειτουργία του ΕΚ φαίνεται συνεπώς να έχει ήδη μεταβληθεί, γεγονός που προμηνύει περαιτέρω αλλαγές στην ευρωπαϊκή πολιτική κουλτούρα και στην λειτουργία του ίδιου του θεσμού τα επόμενα χρόνια.
Πηγές:
Ακαδημαϊκές πηγές:
Brack, N., & Marie, A. (2024, August 11). From fringe to front? Assessing the voting influence of the radical right in the European Parliament. European Union Politics. Διαθέσιμο σε: https://ideas.repec.org/a/sae/eeupol/v25y2024i4p748-771.html
De Candia, M., & Bressanelli, E. (2025). The European Conservatives and Reformists group: Cooperation or opposition in Europe’s Parliament? The International Spectator. Διαθέσιμο σε: https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03932729.2024.2387215
Diermeier, M., Frohwein, H., & Nau, A. (2021, March 21). One for one and none for all: The radical right in the European Parliament (LEQS Paper No. 167/2020). London School of Economics and Political Science. Διαθέσιμο σε: https://www.lse.ac.uk/european-institute/Assets/Documents/LEQS-Discussion-Papers/LEQSPaper167.pdf
Kantola, J., & Miller, R. L. (2021). Party politics and radical right populism in the European Parliament. Journal of Common Market Studies. Διαθέσιμο σε: https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/jcms.13181
Sorace, Miriam. (2018). Legislative participation in the EU: an analysis of questions, speeches, motions and declarations in the 7th European Parliament. European Union Politics, 19 (2). 299-320. Διαθέσιμο σε: https://researchonline.lse.ac.uk/id/eprint/87647/1/Sorace_Legislative Participation in the EU.pdf
Πρωτογενείς πηγές:
European Parliament. (2025a). Members of the European Parliament (MEPs). Διαθέσιμο σε: https://www.europarl.europa.eu/meps/el/search/advanced
European Parliament. (2025b). European election results 2019-2024. Διαθέσιμο σε: https://results.elections.europa.eu/en/european-results/2019-2024/outgoing-parliament/
Δευτερογενείς πηγές:
Becker, M., Flach, J., & von Ondarza, N. (2025, September 19). The creeping integration of far-right parties in Europe: Where far-right parties are integrated into the EU system and where they are not. (SWP Comment 2025/C 39). Stiftung Wissenschaft und Politik. Διαθέσιμο σε: https://www.swp-berlin.org/publikation/the-creeping-integration-of-far-right-parties-in-europe
Csaky, Z. (2025, November 14). The far right’s impact on the EU’s climate agenda. Centre for European Reform. Διαθέσιμο σε: https://www.cer.eu/insights/far-right-impact-eu-climate-agenda
Ειδησεογραφικές πηγές :
Abnett, K. (2025, July 9). EU lawmakers reject attempt to curb far right’s sway on climate talks. Reuters. Διαθέσιμο σε: https://www.reuters.com/sustainability/cop/eu-lawmakers-reject-attempt-curb-far-rights-sway-climate-talks-2025-07-09/
Genovese, V. (2024, November 21). How centrist party pact enables European Parliament’s new “Venezuela” majority. Euronews. Διαθέσιμο σε: https://www.euronews.com/my-europe/2024/11/21/how-centrist-party-pact-enables-european-parliaments-new-venezuela-majority
Nonpapers.gr. (2025, November 14). Politico: Το ΕΛΚ και η φον ντερ Λάιεν συμμαχούν με την ακροδεξιά για να περάσουν πολιτικές. Διαθέσιμο σε: https://nonpapers.gr/politico-to-elk-kai-i-fon-nter-laien-symmachoun-me-tin-akrodexia-gia-na-perasoun-politikes/
Tidey, A. (2025, August 12). Can the EU be a climate leader and boost its economic competitiveness? Euronews. Διαθέσιμο σε: https://www.euronews.com/my-europe/2025/08/12/can-the-eu-be-a-climate-leader-and-boost-its-economic-competitiveness
Τσιριγιωτάκη, Ε. (2024, June 10). Ποιες είναι οι πιθανές συνέπειες της ανόδου της ακροδεξιάς στο Ευρωκοινοβούλιο. Ert News. Διαθέσιμο σε: https://www.ertnews.gr/eidiseis/diethni/poies-einai-oi-pithanes-synepeies-tis-anodou-tis-akrodeksias-sto-eyrokoinovoulio/
Πηγή εικόνας:
Latona, D. (2025, February 8). Orban, Le Pen hail Trump at far-right ‘Patriots’ summit in Madrid. Reuters. Διαθέσιμο σε: https://www.reuters.com/world/europe/orban-le-pen-hail-trump-far-right-patriots-summit-madrid-2025-02-08/