Γράφει η Μπλάνου Γλαύκη-Μαρία
Στη σύγχρονη διεθνή σκηνή, η πολιτική εξουσία ασκείται από ανεξάρτητα και κυρίαρχα κράτη. Θεμελιώδεις αρχές, όπως ο αμοιβαίος σεβασμός της κρατικής κυριαρχίας, της μη επέμβασης, των απαραβίαστων συνόρων και της αυτοδιάθεσης, πρέπει να τυγχάνουν υπεράσπισης από την διεθνή κοινότητα και να προστατεύονται σύμφωνα με τον Καταστατικό Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών (Γκόφας & Ευαγγελόπουλος, 2022, σ. 80). Ενίοτε, ηγέτες εύρωστων χωρών, με σημαντική οικονομική και στρατιωτική ισχύ, αποφασίζουν να επέμβουν στις εσωτερικές υποθέσεις άλλων κρατών στο όνομα της αποκατάστασης του διεθνούς δικαίου, λόγω κατάφωρων παραβιάσεων και μαζικών θηριωδιών.
Η κατεξοχήν κρατική οντότητα, η οποία παραδοσιακά έχει ηγηθεί επιχειρήσεων βάσει του δόγματος της «Ευθύνης για Προστασία» (Responsibility to Protect – R2P), είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής (ΗΠΑ). Ο Πόλεμος του Περσικού Πολέμου (1990-1991), η εισβολή στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ το 2003 επί προεδρίας George W. Bush στα πλαίσια του «Πολέμου κατά της Τρομοκρατίας», αποτελούν χαρακτηριστικά παραδείγματα της αντίληψης των αμερικανικών ηγεσιών. Θεωρούν πως έχουν την ευθύνη να προφυλάξουν τους πολίτες τους και την ανθρωπότητα από κάθε νοσηρή δύναμη νομιμοποιώντας, έτσι, τις στρατιωτικές τους αποστολές έξωθεν αμερικανικών εδαφών. Σε πιο πρόσφατα γεγονότα, από τον Σεπτέμβριο του 2025, οι ΗΠΑ έχουν εξαπολύσει 21 επιθέσεις κατά «σκαφών μεταφοράς ναρκωτικών» στην Καραϊβική και στον Ειρηνικό, με θύματα, τουλάχιστον, 83 άτομα. Ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εντάσσει αυτές τις επιχειρήσεις στον «Αγώνα Κατά της Ναρκοτρομοκρατίας» κατηγορώντας την κυβέρνηση της Βενεζουέλας για άμεση εμπλοκή στην διακίνηση ναρκωτικών, τα οποία διοχετεύονται και στις αμερικανικές αγορές (Πρώτο Θέμα, 2025).
Παράλληλα, ο Μαδούρο ανέλαβε τα ηνία στη Βενεζουέλα το 2013, μετά τον θάνατο του Ούγκο Τσάβες, που θαύμαζε πολιτικά. Αν και κατακρίνεται για εκλογική νοθεία, κυβερνά μία χώρα με αξιόλογα αποθέματα πετρελαίου και υδρογονανθράκων, τα οποία, μάλλον, καθίστανται ο πρωταρχικός λόγος της πίεσης των ΗΠΑ (Newsit, 2025). Αξίζει να σημειωθεί η μοναδική συμβατότητα του αργού βενεζουελάνικου πετρελαίου με τα προϊόντα των προηγμένων πετρελαϊκών διυλιστηρίων των ΗΠΑ, μετατρέποντάς το σε στρατηγικής σημασίας περιουσιακό στοιχείο, κρίσιμο για την διεθνή ενεργειακή ισορροπία. Ωστόσο, παράνομα δίκτυα και καρτέλ έχουν θέσει υπό τον έλεγχό τους τοπικές πετρελαϊκές ροές επιβάλλοντας τέλη παράνομης διαμετακόμισης. Ως εκ τούτου, η συσσώρευση πλούτου μέσω έκνομων ενεργειακών εμπορικών δραστηριοτήτων από ομάδες οργανωμένου εγκλήματος επιδεινώνει την αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ (Newsit, 2025).
Παράλληλα, την τελευταία δεκαετία η οικονομία της Βενεζουέλας μαστίζεται από βαθιά ύφεση, η οποία απορρέει από κακή διαχείριση οικονομικών πόρων, φαινόμενα διαφθοράς και αμερικανικές κυρώσεις οδηγώντας σε παρατεταμένο υπερπληθωρισμό, αύξηση υποσιτισμού και μαζική μετανάστευση. Αυτές οι αντίξοες οικονομικές συνθήκες επιβαρύνονται από την απόφαση της ηγεσίας Τραμπ να τροποποιήσει τους κανονισμούς για τις δραστηριότητες των δυτικών πετρελαϊκών εταιρειών στην χώρα. Ειδικότερα, η αμερικανική Chevron – η μεγαλύτερη ιδιωτική πετρελαϊκή εταιρεία που δραστηριοποιείται στη Βενεζουέλα – μέχρι τον Μάρτιο 2025 πωλούσε αργό πετρέλαιο από τα βενεζουελάνικα έργα της στις ΗΠΑ και κατέθετε το μερίδιο της Βενεζουέλας από τα έσοδα σε τοπικές ιδιωτικές τράπεζες σε δολάρια. Οι τράπεζες αυτές, στη συνέχεια, διένειμαν τα δολάρια σε επιχειρηματικούς πελάτες, επιτρέποντάς τους να πληρώνουν για εισαγωγές. Το 2024, η Chevron διοχέτευσε σχεδόν 2,4 δισεκατομμύρια δολάρια στην οικονομία της Βενεζουέλας (Faiola A. et al., 2025). Από τον Αύγουστο 2025, όμως, η Chevron υποχρεώθηκε να παραδίδει την μισή παραγωγή της στην κρατική πετρελαϊκή εταιρεία της Βενεζουέλας, την P.D.V.S.A. σε πετρέλαιο. Με αυτόν τρόπο, μειώθηκε η κερδοφορία των εξαγωγών πετρελαίου της Βενεζουέλας, καθώς η P.D.V.S.A. είναι αναγκασμένη να προσφέρει εκπτώσεις και να πληρώνει μεσάζοντες, ώστε να παρακάμπτει τις κυρώσεις.
Το καθεστώς Μαδούρο, έπειτα από τους νέους κανόνες λειτουργίας της Chevron, κατεύθυνε την «μερίδα του λέοντος» από το πετρέλαιο της χώρας στην Κίνα λαμβάνοντας κρυπτονομίσματα ως αντίτιμο και τα διοχετεύει πίσω στην εθνική οικονομία μέσω των επίσημων ανταλλακτηρίων, των οποίων η λειτουργία νομιμοποιήθηκε για πρώτη φορά μετά την επιστροφή Τραμπ στην ηγεσία των ΗΠΑ. Η στροφή προς χρηματοοικονομικά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία δεν εμπίπτουν στις αμερικανικές κυρώσεις, καθιστούν την Βενεζουέλα την πρώτη χώρα, όπου η διαχείριση των δημόσιων οικονομικών πραγματοποιείται με κρυπτονομίσματα (Kurmanaev, 2025). Επίσης, η αντιπρόεδρος, Ντέλσι Ροντρίγκες, ανακοίνωσε την ιδιωτικοποίηση φυσικών πόρων, προκειμένου να ενισχυθούν τα έσοδα από τις εξαγωγές. Παρά τις προσπάθειες της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει την επικείμενη οικονομική κρίση, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο προβλέπει πως το μέλλον θα είναι δυσοίωνο, καθώς το 2026 η οικονομία αναμένεται να συρρικνωθεί κατά 3 % (Kurmanaev, 2025).
Επιπρόσθετα, στόχος των αμερικανικών επιχειρήσεων για την εξάλειψη της ναρκοτρομοκρατίας στην Καραϊβική και τον Ειρηνικό, σε μικρότερο βαθμό, έχει αποτελέσει και η Κολομβία. Σύμφωνα με τον επικεφαλής του Πενταγώνου, Πιτ Χέγκσεθ, στις 19 Οκτωβρίου 2025 έλαβε χώρα πλήγμα κατά του Εθνικού Απελευθερωτικού Στρατού της Κολομβίας (ELN), το οποίο στοίχισε την ζωή σε τρία άτομα, διότι μετέφερε ναρκωτικά στην «περιοχή ευθύνης» της νότιας διοίκησης των ΗΠΑ (USSOUTHCOM). Μάλιστα, ο Τραμπ κατηγόρησε τον ομόλογό του, Γκουστάβο Πέτρο, ότι ενθαρρύνει την παραγωγή ναρκωτικών (Reader, 2025). Ο Πέτρο από την πλευρά του καταδίκασε το πλήγμα.
Στα μέσα Νοεμβρίου η ένταση κλιμακώθηκε, καθώς το αεροπλανοφόρο Gerald R. Ford και η συνοδευτική ναυτική δύναμη, έφτασαν στην περιοχή της Καραϊβικής μαζί με επτά πολεμικά πλοία, ένα πυρηνικό υποβρύχιο και αεροσκάφη F-35 (Πρώτο Θέμα, 2025). Ως απάντηση στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό, ο Υπουργός Άμυνας και επικεφαλής του βενεζουελάνικου στρατού Βλαντίμιρ Παντρίνο Λόπες ανακοίνωσε την μαζική ανάπτυξη χερσαίων, αεροπορικών, ναυτικών μέσων και πυραύλων, οπλικών συστημάτων, στρατιωτικών μονάδων και της μπολιβιριανής πολιτοφυλακής (OnAlert, 2025). Οι ΗΠΑ, ταυτόχρονα, στην ναυτική βάση Roosevelt Roads στο Πουέρτο Ρίκο, η οποία ήταν ανενεργή για πάνω από δύο δεκαετίες, έχουν αναπτύξει Μοίρες F-35, ΚC-130, V-22 και καταδρομείς, οι οποίοι εκπαιδεύονται. (Levinson et. al, 2025).
Αξίζει να αναφερθεί πως ο Μαδούρο συνέταξε επιστολή προς τον Κινέζο πρόεδρο Σι Τζινπίνγκ με σκοπό την «διευρυμένη στρατιωτική συνεργασία» για την αντιμετώπιση της κλιμάκωσης με τις ΗΠΑ ζητώντας την επιτάχυνση της παραγωγής συστημάτων RADAR (Faiola et. al, 2025). Το Ιράν, επιπρόσθετα, παρέδωσε στρατιωτικό εξοπλισμό και drones στην Βενεζουέλα, ενώ ο βουλευτής του ρωσικού κοινοβουλίου και πρώτος Αντιπρόεδρος της Επιτροπής Άμυνας της Δούμας, Αλεξέι Ζουράβλιοφ, πρότεινε να δοθεί στο Καράκας το ρωσικό πυραυλικό σύστημα Oreshnik, το οποίο αποτελείται από υπερηχητικούς βαλλιστικούς πυραύλους μεσαίου βεληνεκούς με έως και έξι κεφαλές ανεξάρτητων ελιγμών, που μπορεί να είναι ακόμη και πυρηνικές (OnAlert, 2025). Η Ρωσία, εξάλλου, αποτελεί τον βασικό στρατιωτικό εταίρο της Βενεζουέλας προμηθεύοντας της μαχητικά αεροσκάφη Su-30MK2. Παρόλα αυτά, οι βενεζουελάνικες ένοπλες δυνάμεις παρουσιάζουν σημαντικές ελλείψεις σε εκπαίδευση, μισθοδοσία και υλικό με τους διοικητές να υποχρεώνονται σε διαπραγματεύσεις με τοπικούς παραγωγούς τροφίμων για τη σίτιση των στρατιωτών (Πρώτο Θέμα, 2025).
Στις 10 Δεκεμβρίου 2025, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις προχώρησαν στην κατάσχεση του δεξαμενόπλοιου Skipper, ανοικτά της Βενεζουέλας. Ο πρόεδρος Μαδούρο χαρακτήρισε την ενέργεια «ναυτική πειρατεία». Στις 17 Δεκεμβρίου 2025, ο Τραμπ ανήγγειλε την επιβολή «πλήρους αποκλεισμού» των πετρελαιοφόρων δεξαμενόπλοιων, τα οποία υφίστανται αμερικανικές κυρώσεις και πλέουν προς ή από τη Βενεζουέλα (OnAlert, 2025). Τρεις ημέρες μετά, οι ΗΠΑ προχώρησαν στην κατάσχεση δεύτερου τάνκερ φορτωμένου πετρέλαιο στα ανοικτά της Βενεζουέλας. Το δεξαμενόπλοιο Centuries υπό παναμαϊκή σημαία ήταν φορτωμένο 1,8 εκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου που παρέλαβε από την P.D.V.S.A. για λογαριασμό εταιρείας της Κίνας και δεν περιλαμβάνεται στη μαύρη λίστα φυσικών και νομικών προσώπων που υφίστανται κυρώσεις. Στις 22 Δεκεμβρίου 2025, η αμερικανική ακτοφυλακή καταδίωξε ένα τρίτο πετρελαιοφόρο κοντά στη Βενεζουέλα. Η βρετανική ομάδα διαχείρισης ναυτιλιακών κινδύνων Vanguard μαζί με μια πηγή ναυτιλιακής ασφάλειας των ΗΠΑ αναγνώρισαν το πλοίο ως Bella 1, ένα πολύ μεγάλο πλοίο μεταφοράς αργού πετρελαίου με δεσμούς με το Ιράν, που προστέθηκε το 2024 στον κατάλογο των αμερικανικών κυρώσεων (Dom & Τουχτίδου, 2025).
Επιπλέον, η έκρηξη από μη επανδρωμένο αεροσκάφος σε αποβάθρα, στην οποία βρισκόταν εν εξελίξει φόρτωση ναρκωτικών στις 30 Δεκεμβρίου 2025 (Τουχτίδου, 2025) προέκυψε από την εντολή του Τραμπ για μυστικές επιχειρήσεις της CIA στο εσωτερικό της Βενεζουέλας (Ναυτεμπορική, 2025), διότι έχει αναγνωρίσει την κυβέρνησή της ως «ξένη τρομοκρατική οργάνωση» (De Ruiter & Doulgkeri, 2025). Μάλιστα, εισαγγελείς του Ομοσπονδιακού Δικαστηρίου των ΗΠΑ ισχυρίστηκαν το 2020 ότι ο Μαδούρο και άλλοι ανώτεροι αξιωματούχοι της κυβέρνησής του συνεργάστηκαν με την κολομβιανή αντάρτικη ομάδα Fuerzas Armadas Revolucionarias de Colombia (FARC) για τη διακίνηση κοκαΐνης και όπλων και σε αμερικανικό έδαφος (Jacobs et. al, 2026).
Αποκορύφωμα των επιθετικών επιχειρήσεων της προεδρίας Τραμπ οι αεροπορικές επιδρομές με εκρήξεις και χαμηλές πτήσεις αεροσκαφών στο Καράκας τις πρώτες πρωινές ώρες της 3ης Ιανουαρίου 2026. Ο David Smolansky, εκπρόσωπος της αντιπολίτευσης, ανέφερε ότι τοποθεσίες στρατηγικής σημασίας και κριτικές υποδομές επλήγησαν, μεταξύ άλλων το Fuerte Tiuna (η κύρια στρατιωτική βάση στο Καράκας), το La Carlota (η κύρια αεροπορική βάση στο Καράκας), το El Volcán (κεραία σήματος) και το λιμάνι La Guaira (στις ακτές της Καραϊβικής). Ο Πρόεδρος Μαδούρο και η σύζυγός του συνελήφθησαν από την «Δύναμη Δέλτα» του Στρατού των ΗΠΑ, μια επίλεκτη μονάδα ειδικών δυνάμεων και αναμένεται να δικαστούν ενώπιον αμερικανικού ομοσπονδιακού δικαστηρίου στην Νέα Υόρκη (Jacobs et. al, 2026). Κίνα, Ρωσία, Ιράν, Κολομβία, Βραζιλία, Κούβα, Μεξικό και Νότια Αφρική καταδίκασαν την μονομερή αμερικανική επιθετική ενέργεια. Αργεντινή, Ισημερινός, Ισραήλ και Ιταλία τάχθηκαν υπέρ της σύλληψης του Μαδούρο, ο οποίος καταδυνάστευε τον λαό του. Ο Αντόνιο Γκουτέρες, η Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ) και τα περισσότερα κράτη μέλη της, καθώς και η Τουρκία υπερθεμάτισαν την αδήριτη ανάγκη για μία ειρηνική και δημοκρατική κυβέρνηση στη Βενεζουέλα (Giagkinis, 2026).
Το συνονθύλευμα αυτών των εξελίξεων επιτάσσει από την διεθνή κοινότητα να υιοθετήσει μία πιο δυναμική στάση τερματίζοντας ενέργειες, οι οποίες δυναμιτίζουν την διεθνή σκακιέρα, κλονίζουν συθέμελα βασικές αρχές διεθνούς δικαίου και διασαλεύουν την παγκόσμια και περιφερειακή ειρήνη.
Βιβλιογραφία:
Βιβλίο:
Γκόφας Α. & Ευαγγελόπουλος Γ.Λ. (2022). «Διεθνείς Σχέσεις : Μία πολύ σύντομη εισαγωγή». Εκδόσεις Πεδίο.
Ειδησεογραφικές Πηγές:
De Ruiter E., Doulgkeri F. (2025). Ο Ντ. Τραμπ ανακηρύσσει την κυβέρνηση της Βενεζουέλας «ξένη τρομοκρατική οργάνωση». Euronews. Διαθέσιμο σε : https://gr.euronews.com/2025/12/17/tramp-venezouela-xeni-tromokratiki-organosi
Dom A.M., Τουχτίδου Σ. (2025). Ακήρυχτος πόλεμος: Οι ΗΠΑ καταδιώκουν τρίτο πετρελαιοφόρο από στη Βενεζουέλα. Euronews. Διαθέσιμο σε : https://gr.euronews.com/2025/12/22/akhryxtos-polemos-oi-hpa-katadiwkoyn-trito-petrelaioforo-apo-sth-benezoyela
Faiola A., Natanson H., Ilyushina M., Herrero A.V. (2025). As U.S. ramps up pressure, Venezuela pleads with Moscow and Beijing for help. Washington Post. Διαθέσιμο σε : https://www.washingtonpost.com/world/2025/10/31/russia-venezuela-oil-trump/
Giagkinis I. (2026). Οι διεθνείς αντιδράσεις στην «απαγωγή» Μαδούρο από τις Ένοπλες Δυνάμεις των ΗΠΑ – Η θέση κάθε χώρας. Euronews. Διαθέσιμο σε : https://gr.euronews.com/2026/01/04/oi-diethneis-antidraseis-stin-apagogi-madouro-apo-tis-enoples-dynameis-ton-ipa
Jacobs J., Walsh J., LaPorta J., Reals T. (2026). U.S. launches military strikes on Venezuela, Trump says Maduro captured and flown out of the country. CBS News. Διαθέσιμο σε : https://www.cbsnews.com/live-updates/venezuela-us-military-strikes-maduro-trump/
Kurmanaev A. (2025). How Venezuela’s Autocrat Uses Crypto to Fight Trump’s Sanctions. New York Times. Διαθέσιμο σε : https://www.nytimes.com/2025/10/26/world/americas/trump-maduro-venezuela-economy.html#
Levinson R., Arduengo R., Ali I., Stewart Ph., Saul J., Pell M., Farley C., Kawoosa VM., McClure J., Zafra M. (2025). How the US is preparing a military staging ground near Venezuela. Reuters. Διαθέσιμο σε : https://www.reuters.com/graphics/USA-CARIBBEAN/MILITARY-BUILDUP/egpbbnzyrpq/
Ναυτεμπορική. (2025). Reuters: Οι ΗΠΑ έτοιμες για νέα φάση επιχειρήσεων στη Βενεζουέλα. Διαθέσιμο σε : https://www.naftemporiki.gr/kosmos/2037327/reuters-oi-ipa-etoimes-gia-nea-fasi-epicheirisoen-sti-venezoyela/
Newsit. (2025). Μυρίζει μπαρούτι στην «πίσω αυλή» των ΗΠΑ: Οι οικονομικές επιπτώσεις μίας σύγκρουσης με τη Βενεζουέλα. Διαθέσιμο σε : https://www.newsit.gr/oikonomia/diethni/myrizei-mparouti-stin-piso-ayli-ton-ipa-oi-oikonomikes-epiptoseis-mias-sygkrousis-me-ti-venezouela/4494147/
OnAlert. (2025). Το USS Gerald Ford έφτασε στην Καραϊβική – Η Βενεζουέλα απαντά με «μαζική ανάπτυξη» του στρατού. Διαθέσιμο σε : https://www.onalert.gr/kosmos/to-uss-gerald-ford-eftase-stin-karaiviki-i-venezoyela-apanta-me-maziki-anaptyxi-toy-stratoy/647102/
OnAlert. (2025). Αντιπρόεδρος Επιτροπής Άμυνας της ρωσικής βουλής: Να δώσουμε Oreshnik στη Βενεζουέλα. Διαθέσιμο σε : https://www.onalert.gr/eksoplismoi/antiproedros-epitropis-amynas-tis-rosikis-voylis-na-dosoyme-oreshnik-sti-venezoyela/646047/
OnAlert. (2025). Οι ΗΠΑ κατέσχεσαν τάνκερ κινεζικών συμφερόντων ανοικτά της Βενεζουέλας – Πλάνα από την επιχείρηση. Διαθέσιμο σε : https://www.onalert.gr/kosmos/oi-ipa-kateschesan-tanker-kinezikon-symferonton-anoikta-tis-venezoyelas-plana-apo-tin-epicheirisi-vid/652892/
Πρώτο Θέμα. (2025). Reuters: Μυστικές ενέργειες των ΗΠΑ για πιθανή απόπειρα ανατροπής Μαδούρο – Ετοιμάζονται νέες επιχειρήσεις στη Βενεζουέλα. Διαθέσιμο σε : https://www.protothema.gr/world/article/1731609/reuters-mustikes-energeies-ton-ipa-gia-pithani-apopeira-anatropis-madouro-etoimazodai-nees-epiheiriseis-sti-venezouela/
Reader. (2025). Μετά τη Βενεζουέλα και η Κολομβία στόχος του Τραμπ: Απειλεί με οικονομικές κυρώσεις για το εμπόριο ναρκωτικών. Διαθέσιμο σε : https://www.reader.gr/kosmos/meta-ti-benezoyela-kai-i-kolombia-stohos-toy-tramp-apeilei-me-oikonomikes-kyroseis-gia-emporio/619666
Τουχτίδου Σ. (2025). ΗΠΑ: Χτύπησαν και στη Βενεζουέλα- Στόχος αποβάθρα φόρτωσης ναρκωτικών είπε ο Τραμπ. Euronews. Διαθέσιμο σε : https://gr.euronews.com/2025/12/30/hpa-xtyphsan-kai-sth-benezoyela-stoxos-apoba8ra-fortwshs-narkwtikwn-eipe-o-tramp
Πηγή Εικόνας:
Youming W. (2025). What’s Behind U.S.-Venezuela Tensions?. China Us Focus. Διαθέσιμο σε : https://www.chinausfocus.com/d/file/202511/88c5ae1f0484710ca6d061527d2b3ec9.png