Γράφει ο Γεώργιος Μυλωνάς
Στις 22 Ιουλίου 2026, η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής (ΗΠΑ) ανακοίνωσε μια συμφωνία με την Σαουδική Αραβία, για τη συνεργασία στον τομέα της πολιτικής παραγωγής πυρηνικής ενέργειας η οποία μπορεί να έχει σημαντικές οικονομικές και στρατηγικές επιπτώσεις, τόσο για τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ και του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας όσο και του Ισραήλ (Gordon & Kalin, 2026). Αυτή έρχεται εν μέσω δύο κρίσιμων πολεμικών συγκρούσεων, τη στρατιωτική σύγκρουση ανάμεσα στο Ισραήλ και το Ιράν και αυτήν ανάμεσα στο Ισραήλ και σε Παλαιστινιακές οργανώσεις (Yerushalmy, 2026). Η συμφωνία περιλαμβάνει την παροχή τεχνολογικής και λογιστικής υποστήριξης από αμερικανικές εταιρείες, για την ανάπτυξη πυρηνικού προγράμματος, την δυνατότητα εμπλουτισμού με ουράνιο χωρίς αυστηρές διεθνείς δεσμεύσεις και την ομαλοποίηση των σχέσεων με το Ισραήλ (Guzansky & Shavit, 2026). Εάν εγκριθεί, η πυρηνική συμφωνία ΗΠΑ-Σαουδικής Αραβίας θα αποτελέσει ένα σημαντικό βήμα προς την επέκταση της πολιτικής πυρηνικής ενέργειας σε ολόκληρο τον Κόλπο (Bahgat, 2026).
Η πυρηνική συμφωνία προσφέρει σημαντικά οικονομικά και στρατηγικά οφέλη τόσο στη Σαουδική Αραβία όσο και στις Ηνωμένες Πολιτείες. Για τη Σαουδική Αραβία, η συμφωνία θα προωθούσε μια πυρηνική φιλοδοξία που το Ριάντ επιδιώκει για περισσότερο από μία δεκαετία, ενώ παράλληλα θα υποστήριζε την ατζέντα οικονομικής διαφοροποίησης «Όραμα 2030» του βασιλείου (Ratney & Hamaizia, 2026). Η πρόσβαση σε προηγμένη αμερικανική πυρηνική τεχνολογία θα βοηθούσε το Ριάντ να δημιουργήσει και να αναπτύξει μια ισχυρή πολιτική πυρηνική βιομηχανία (Magee, 2026). Επιπρόσθετα, η προσθήκη πυρηνικής ενέργειας θα βοηθήσει στην κάλυψη της αυξανόμενης ζήτησης για ηλεκτρική ενέργεια, καθώς η Σαουδική Αραβία επεκτείνει τα κέντρα δεδομένων, την προηγμένη μεταποίηση και άλλες βιομηχανίες έντασης ενέργειας, επενδύοντας παράλληλα στην τεχνητή νοημοσύνη (El Chmouri, 2026).
Για την Ουάσιγκτον, η συμφωνία θα επιτρέψει στις αμερικανικές εταιρείες να εξασφαλίσουν συμβόλαια για τον σχεδιασμό, την κατασκευή και τη συντήρηση αντιδραστήρων στη Σαουδική Αραβία, δημιουργώντας μακροπρόθεσμες εμπορικές ευκαιρίες σε μια περίοδο που ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, επιδιώκει να ενισχύσει τη βιομηχανία πυρηνικής ενέργειας της χώρας (Bao,2026). Ένα μεγάλο έργο στη Σαουδική Αραβία θα μπορούσε επίσης να ενισχύσει την ικανότητα της αμερικανικής πυρηνικής βιομηχανίας να ανταγωνιστεί Κινέζους και Ρώσους προμηθευτές στις διεθνείς αγορές (Yang & Wintour,2026).
Επιπλέον, η πυρηνική συμφωνία ανάμεσα στις δύο αυτές χώρες μπορεί να μεταβάλλει ολοκληρωτικά τις ισορροπίες και τις συμμαχίες στην Μέση Ανατολή. Αρχής γενομένης από την ίδια την συμμαχία των ΗΠΑ με την Σαουδική Αραβία. Βασικός όρος της συμφωνίας είναι η αναγνώριση του Ισραήλ από το Βασίλειο του Ριάντ. Το Ριάντ, ωστόσο, επιμένει ότι η ομαλοποίηση των σχέσεων απαιτεί μια αξιόπιστη πορεία προς τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους. (Bartolani, 2026). Αυτό καθιστά την ισορροπία μεταξύ των δύο χωρών περίπλοκη. Η Ουάσιγκτον μπορεί να προσπαθεί να χρησιμοποιήσει την πυρηνική συνεργασία για να πιέσει το Ριάντ προς το Ισραήλ, αλλά η Σαουδική Αραβία γνωρίζει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν κάτι να χάσουν εάν η συμφωνία αποτύχει (Bartolani, 2026).
Το σημαντικό είναι ότι, παρά τη διαφωνία σχετικά με το Ισραήλ, η πυρηνική συνεργασία έχει προχωρήσει (Bartolani, 2026). Αυτό υποδηλώνει ότι η Σαουδική Αραβία ενδέχεται να αλλάζει τον τρόπο με τον οποίο συναλλάσσεται με την Ουάσιγκτον. Αντί να διαπραγματεύεται μία μεγάλη συμφωνία στην οποία η πρόοδος σε κάθε ζήτημα εξαρτάται από την ομαλοποίηση, το Ριάντ προσπαθεί να διαχωρίσει τα μέρη της συμφωνίας (Bartolani, 2026).
Πριν από τον πόλεμο στη Γάζα, η αναγνώριση του Ισραήλ από τη Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να επιτευχθεί. Θα επρόκειτο για μια σπουδαία διπλωματική επιτυχία για την Ουάσιγκτον, ενώ η Σαουδική Αραβία θα μπορούσε να είχε χρησιμοποιήσει την ομαλοποίηση για να εξασφαλίσει μια στενότερη σχέση με τις ΗΠΑ (Guzansky, 2026). Η Γάζα άλλαξε αυτήν την πεποίθηση. Η Σαουδική Αραβία έχει καταστήσει την ίδρυση παλαιστινιακού κράτους ένα πολύ πιο εμφανές μέρος της περιφερειακής της πολιτικής. Τον Αύγουστο, η Σαουδική Αραβία συντάχθηκε με άλλες κυβερνήσεις της περιοχής απορρίπτοντας τις προσπάθειες παρεμπόδισης της παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης και υποστήριξε εκ νέου τη λύση των δύο κρατών (Leon, 2026). Η μετακίνηση προς την ομαλοποίηση χωρίς πρόοδο σε αυτό το ζήτημα θα ήταν πλέον πολύ πιο δύσκολο να υπερασπιστεί από το Ριάντ (Guzansky, 2026).
Σημαντικό κομμάτι που θα καθορίσει εν πολλοίς τις ισορροπίες που θα διαμορφωθούν είναι η ποιότητα της διπλωματικής σχέσης μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και του Ισραήλ. Μέχρι τον Οκτώβριο του 2023, οι Σαουδάραβες ήταν προετοιμασμένοι να προχωρήσουν την ομαλοποίηση, χωρίς την επίτευξη της λύσης των δύο κρατών. Έκτοτε, θεωρούν ότι η υποστήριξη προς τους Παλαιστινίους είναι κρίσιμη για τη διατήρηση της εγχώριας νομιμοποίησης της μοναρχίας (Bino, 2026). Επιπλέον, η δημιουργία ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους στα σύνορα του 1967, με πρωτεύουσα την Ανατολική Ιερουσαλήμ αποτελεί μια στρατηγική κίνηση που αποσκοπεί στη βελτίωση της εικόνας της Σαουδικής Αραβίας στον αραβικό και μουσουλμανικό κόσμο και στη σηματοδότηση της δέσμευσής της στον παλαιστινιακό σκοπό (Obaid, 2026).
Από την ισραηλινή πλευρά, αυξάνεται η ανησυχία για τη σύσφιξη των σχέσεων Τραμπ και Μπιν Σαλμάν, υπό τον φόβο να απωλέσει την επιρροή που ασκεί το Ισραήλ στην εξωτερική πολιτική του Ριάντ, με στόχο τον περιορισμό κινήσεων και πρωτοβουλιών αντίθετων με τα συμφέροντα του (Foucher & Lons, 2026). Οι Ισραηλινοί αξιωματούχοι αντιμετωπίζουν την στρατηγική σχέση με το Ριάντ προσεκτικά, χαρακτηρίζουν τις διαφωνίες για την αντιμετώπιση κοινών απειλών τακτικές και όχι στρατηγικές, ενώ αναζητούν ρήγματα στις σχέσεις ΗΠΑ – Σαουδικής Αραβίας για να εξασφαλίσουν μακροπρόθεσμα την ηγεμονία στην Μέση Ανατολή (Adler,2026).
Αναφορικά με τις δυνατότητες ανάπτυξης πυρηνικών όπλων που προκύπτουν από την συμφωνία ΗΠΑ και Σαουδικής Αραβίας αναλυτές, ακόμη και μέλη του Κογκρέσου, έχουν προειδοποιήσει για το ενδεχόμενο μιας κούρσας πυρηνικών εξοπλισμών στην Μέση Ανατολή, αφού η συμφωνία περιορίζεται αποκλειστικά στην πολιτική παραγωγής πυρηνικής ενέργειας και στερείται ασφαλιστικών δικλίδων που θα απέτρεπαν τη διάδοση των πυρηνικών όπλων (Jacobs, 2026). Ειδικοί της Αμερικανικής Ένωσης Όπλων τονίζουν πως το βασίλειο δεν θα υπόκειται στο «Πρόσθετο Πρωτόκολλο» του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας των Ηνωμένων Εθνών, δηλαδή τον αυστηρότερο μηχανισμό επιθεώρησης, ο οποίος διασφαλίζει ότι ο εμπλουτισμός και το πυρηνικό υλικό εξυπηρετούν αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς (Davenport,2026). Η συμφωνία στερείται επίσης το «χρυσό πρότυπο», δηλαδή τη δεσμευτική ανάληψη υποχρέωσης από τη Σαουδική Αραβία να μην επιδιώξει τον εμπλουτισμό, μια πρακτική για κάθε χώρα που επιζητεί πυρηνική ενέργεια (Duitsman, 2026).
Η κυβέρνηση Τραμπ από την πλευρά της έχει παρουσιάσει τη συμφωνία για τα πυρηνικά με τη Σαουδική Αραβία, ως μια αμιγώς εμπορική εταιρική σχέση, η οποία θα προωθούσε τα οικονομικά και στρατηγικά συμφέροντα και των δύο χωρών, διατηρώντας παράλληλα τα αμερικανικά πρότυπα μη διάδοσης των πυρηνικών όπλων (Stein, 2026). Ωστόσο, κατά τις διαπραγματεύσεις για τη συμφωνία, η διακυβέρνηση Τραμπ απέρριψε βασικούς όρους μη διάδοσης για την αμερικανική πυρηνική συνεργασία, οι οποίοι χαίρουν μακροχρόνιας διακομματικής υποστήριξης και αποτελούν διεθνώς αναγνωρισμένες βέλτιστες πρακτικές (Davenport,2026).
Συμπερασματικά, ένα πυρηνικό πρόγραμμα στο Ριάντ αλλάζει ολόκληρο το γεωπολιτικό περιβάλλον στον Αραβικό Κόλπο και προκαλεί έντονη ενόχληση για το Ισραήλ, ως πιθανό παράγοντα αποδυνάμωσης και απειλής της ηγεμονίας του τελευταίου (Al Jazeera, 2025). Από την στιγμή που η ομαλοποίηση με το Ισραήλ παραμένει κόκκινη γραμμή για τη Σαουδική Αραβία, το μέλλον της πυρηνικής συμφωνίας φαίνεται αβέβαιο και ζημιώνει τις σχέσεις ΗΠΑ–Σαουδικής Αραβίας (Bahgat, 2026). Πρέπει να τονιστεί πως το Βασίλειο θέλει να διατηρεί την Ουάσιγκτον κοντά της. Αυτό που επιζητεί είναι μεγαλύτερη ελευθερία να διαφωνεί, χωρίς να θέτει σε κίνδυνο το σύνολο της συμμαχίας. Εάν η πυρηνική συνεργασία συνεχιστεί ενώ η ομαλοποίηση παραμένει στάσιμη, η Σαουδική Αραβία θα έχει αποδείξει ότι μπορεί να πετύχει ακριβώς αυτό (Bartolani, 2026).
Πηγές:
Δημοσιεύσεις:
Bartolani, S. (2026). Can a US–Saudi Nuclear Deal Reshape the Middle East Without Israeli Normalization? Modern Diplomacy. Διαθέσιμο σε: https://moderndiplomacy.eu/2026/09/06/can-a-us-saudi-nuclear-deal-reshape-the-middle-east-without-israeli-normalization/
Bino, T. (2026). The US–Saudi 123 Agreement: more than nuclear cooperation at stake. International Institute for Strategic Studies. Διαθέσιμο σε: https://www.iiss.org/online-analysis/online-analysis/2026/08/the-ussaudi-123-agreement-more-than-nuclear-cooperation-at-stake/
Duitsman, M. (2026). The US-Saudi Nuclear Deal: Abandoning the Gold Standard. Foreign Policy Research Institute. Διαθέσιμο σε: https://www.fpri.org/article/2026/09/the-us-saudi-nuclear-deal-abandoning-the-gold-standard/
Foucher, L. & Lons, C. (2026). Towards an Israeli-Saudi standoff? The Middle East and the brutalization of the new world order. Fondation pour la recherché strategique. Vol.11. p. 5-6.
Guzansky, J. & Shavit, E. (2026). The U.S.–Saudi Nuclear Agreement: Opportunities, Risks, and Policy Recommendations. The Institute for National Security Studies. 2177. 1-2.
Guzansky, Y. (2026). Saudi Arabia’s New Approach to Israel and the Normalization Process. The Institute for National Security Studies. Vol.2.103, p. 2.
Hamaizia, A. & Ratney, M. (2026). Saudi Vision 2030 at Ten: Transformation and Resilience in an Era of Conflict. Center for Strategic and International Studies. Διαθέσιμο σε: https://www.csis.org/analysis/saudi-vision-2030-ten
Αρθρογραφία:
Adler, D. (2026). An overlooked opportunity for Israel and Saudi Arabia. Jerusalem News Syndicate. Διαθέσιμο σε: https://www.jns.org/opinion/david-adler/an-overlooked-opportunity-for-israel-and-saudi-arabia
Al Jazeera Staff. (2026, July 23). What are the security implications of the US-Saudi nuclear deal? Al Jazeera. Διαθέσιμο σε: https://www.aljazeera.com/news/2026/7/23/what-are-the-security-implications-of-the-us-saudi-nuclear-deal
Bahgat, G. (2026). The Geopolitics of the U.S.–Saudi Nuclear Deal. The Gulf International Forum. Διαθέσιμο σε: https://gulfif.org/the-geopolitics-of-the-u-s-saudi-nuclear-deal/
Bao, A. (2026). Trump’s Saudi nuclear deal reaches Congress as experts warn of proliferation risk. CNBC. Διαθέσιμο σε: https://www.cnbc.com/2026/08/26/trump-saudi-nuclear-agreement-congress-iran-deal-.html
Davenport, K. (2026). The U.S.-Saudi Agreement for Civil Nuclear Cooperation: Answers to Frequently Asked Questions. Arms Control Association. Διαθέσιμο σε: https://www.armscontrol.org/blog/2026-09-01/us-saudi-agreement-civil-nuclear-cooperation-answers-frequently-asked-questions
El Chmouri, O. (2026). Saudi AI Firm Humain Explores $2.5 Billion Fund for Data Centers. Bloomberg. Διαθέσιμο σε: https://www.bloomberg.com/news/articles/2026-09-03/saudi-firm-humain-eyes-2-5-billion-fund-to-build-data-centers
Gordon, M. & Kalin, S. (2026). Trump Approves Landmark Nuclear Deal With Saudi Arabia in Big Win for Kingdom. The Wall Street Journal. Διαθέσιμο σε: https://www.wsj.com/world/middle-east/trump-approves-landmark-nuclear-deal-with-saudi-arabia-in-big-win-for-kingdom-2ed77584
Jacobs, A. (2026). U.S. Nuclear Deal With Saudi Arabia May Change Key Middle East Politics. The Organization for World Peace. Διαθέσιμο σε: https://theowp.org/u-s-nuclear-deal-with-saudi-arabia-may-change-key-middle-east-politics/
Leon, E. (2026). Arab, Muslim countries affirm establishing Palestinian state is condition for peace with Israel. The Jerusalem Post. Διαθέσιμο σε: https://www.jpost.com/middle-east/article-907700
Magee, C. (2026). Proposed US-Saudi nuclear energy deal: What we know so far. Al Jazeera. Διαθέσιμο σε: https://www.aljazeera.com/news/2026/7/22/proposed-us-saudi-nuclear-energy-deal-what-we-know-so-far
Obaid, N. (2026). Why Saudi Arabia holds the key to Palestinian statehood. Al Jazeera. Διαθέσιμο σε: https://www.aljazeera.com/opinions/2026/7/29/why-saudi-arabia-holds-the-key-to-palestinian-statehood
Stein, A. (2026). Trump’s letter to Congress on Saudi Arabia-United States nuclear agreement released. The Jerusalem Post. Διαθέσιμο σε: https://www.jpost.com/middle-east/article-908022
Yang, M. & Wintour, P. (2026). US signs landmark nuclear deal with Saudi Arabia that could pave the way for domestic nuclear enrichment. The Guardian. Διαθέσιμο σε: https://www.theguardian.com/us-news/2026/jul/22/trump-nuclear-agreement-saudi-arabia
Yerushalmy, G. (2026). What is the US-Saudi Arabia nuclear deal and why is it causing concern? The Guardian. Διαθέσιμο σε: https://www.theguardian.com/world/2026/jul/23/what-is-the-us-saudi-arabia-nuclear-power-deal-explained
Πηγή εικόνας: The Dispatch (2026). With the Saudi Deal, Trump Risks Aiding and Abetting a Nuclear Arms Race. Διαθέσιμο σε: https://thedispatch.com/article/saudi-nuclear-deal-nonproliferation-bomb/