Γράφει η Παναγιώτα Ραβδίδου
Στις μέρες μας, ένας νέος τρόπος με τον οποίον μπορείς να γνωρίσεις ένα άτομο διαφέρει σημαντικά από αυτόν του παρελθόντος, είτε αυτό είναι ένα “swipe right” σε μία εφαρμογή γνωριμιών, είτε ένα αίτημα σύνδεσης στο Instagram, είτε ένα απλό προσωπικό μήνυμα. Έτσι ακριβώς με αυτόν τον τρόπο, για τη γενιά της Gen Z (1997-2012), ένα μεγάλο μέρος της κοινωνικής και προσωπικής της ζωής έχει μεταφερθεί στο διαδίκτυο, με τις νέες γνωριμίες να μην αποτελούν καμία εξαίρεση. Και ενώ σίγουρα οι διαδικτυακές πλατφόρμες καθιστούν την επικοινωνία πιο άμεση και εύκολη, επιτρέποντας στους ανθρώπους να γνωρίζονται ανεξαρτήτως γεωγραφικής τοποθεσίας, η ίδια αυτή ευκολία κρύβει εκατοντάδες ευκαιρίες για εκμετάλλευση. Πιο συγκεκριμένα, αυτό γίνεται ιδιαίτερα εμφανές στις περιπτώσεις εμπορίας ανθρώπων με σκοπό τη σεξουαλική εκμετάλλευση (romance trafficking), όπου οι διακινητές χρησιμοποιούν τις ίδιες εφαρμογές γνωριμιών που χρησιμοποιούνται από την πλειονότητα του κόσμου σήμερα, για να πλησιάσουν πιθανά θύματα. Με αυτόν τον τρόπο, καταφέρνουν να χτίσουν σταδιακά μια φαινομενικά «φυσιολογική» σχέση, ενώ ταυτόχρονο αξιοποιούν σημαντικά προσωπικά δεδομένα που η ίδια η γυναίκα έχει μοιραστεί ηλεκτρονικά. Η στρατολόγηση, λοιπόν, δεν ξεκινά πια σε κάποιο σκοτεινό, άγνωστο ή ύποπτο χώρο, αλλά μέσα στην άνεση του ίδιου του καθημερινού περιβάλλοντος.
H διάσταση του φύλου είναι επίσης σημαντική. Οι γυναίκες και τα κορίτσια αποτελούν δυσανάλογα μεγάλο μέρος των θυμάτων της εμπορίας των ανθρώπων, ενώ η σεξουαλική εκμετάλλευση παραμένει μία από τις κύριες μορφές εκμετάλλευσης στην Ευρωπαϊκή Ένωση (ΕΕ). Ενδεικτικά, το 2024 καταγράφτηκαν 9.678 θύματα εμπορίας ανθρώπων στην ΕΕ, με σχεδόν τα δύο τρίτα (63%) των θυμάτων να είναι γυναίκες ή κορίτσια (Eurostat, 2026). Σε αυτό το πλαίσιο, η Στρατηγική της ΕΕ για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων 2026-2030 αποκτά ιδιαίτερη σημασία (European Commission, 2025). Η πρόκληση δεν είναι μόνο να αντιμετωπιστούν οι διακινητές όταν η εκμετάλλευση έχει ήδη συμβεί, αλλά να εντοπιστούν έγκαιρα οι νέοι τρόποι με τους οποίους τα θύματα προσεγγίζονται και χειραγωγούνται. Και εδώ βρίσκεται ίσως το πιο δύσκολο κομμάτι του προβλήματος, το οποίο είναι το πώς μπορεί να αναγνωριστεί η εκμετάλλευση όταν στην αρχή μοιάζει με μία απολύτως φυσιολογική σχέση; Η παρούσα ανάλυση εξετάζει αυτήν τη μετατόπιση, εστιάζοντας στον τρόπο με τον οποίο οι εφαρμογές γνωριμιών, τα κοινωνικά δίκτυα και οι ψευδείς ερωτικές σχέσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τη στρατολόγηση και την εκμετάλλευση γυναικών. Παράλληλα, εξετάζονται τα υφιστάμενα μέτρα της ΕΕ και τα κενά τους, με στόχο την ανάδειξη του τι θα μπορούσε να ενισχύσει τη νέα στρατηγική για την περίοδο 2026-2030.
Η απάντηση βρίσκεται πρωτίστως στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ίδια η διαδικασία της εκμετάλλευσης. Στην πιο συχνά χρησιμοποιούμενη μέθοδο, η οποία φέρει το όνομα “Loverboy” ή “Romeo”, ο διακινητής δεν παρουσιάζεται αρχικά ως εγκληματίας αλλά, αντιθέτως, ως ένας ιδανικός σύντροφος ο οποίος δείχνει έντονο ερωτικό ενδιαφέρον στο θύμα, στέλνει συχνά μηνύματα, κάνει κομπλιμέντα, δημιουργώντας την ψευδαίσθηση ότι υπάρχει μία ιδιαίτερη συναισθηματική σύνδεση και, εν τέλει, καταφέρνει να γίνεται ένα από τα πιο σημαντικά, αν όχι και το πιο σημαντικό, άτομα στη ζωή του θύματος (Europol, 2024).
Το στοιχείο που κάνει αυτήν τη συγκεκριμένη μέθοδο τόσο αποτελεσματική είναι ότι βασίζεται σε κάτι που όλοι αναζητούνε σε μία ανθρώπινη σχέση, την εμπιστοσύνη. Έτσι, ο διακινητής δεν χρειάζεται να επιβάλει εξαρχής τον έλεγχό του με λεκτική η σωματική βία, αλλά μπορεί να δημιουργήσει τη συναισθηματική εξάρτηση και, αργότερα, να αρχίσει να περιορίζει σημαντικά την αυτονομία του θύματος του. Αυτό μπορεί να εκδηλωθεί μέσα από διάφορες συμπεριφορές, όπως η προσπάθεια απομόνωσης από φίλους και οικογένεια, ο έλεγχος του τρόπου ένδυσης, η ζήλια και η απαίτηση να γνωρίζει συνεχώς την τοποθεσία του θύματος και με ποια άτομα έρχεται σε επαφή. Παράλληλα, μπορεί να ενθαρρύνει το θύμα να παρατήσει την εργασία του, με την πρόφαση ότι ο ίδιος θα το «φροντίζει», δημιουργώντας έτσι μια μορφή οικονομικής εξάρτησης. Επιπλέον, σε περαιτέρω στάδια εκμετάλλευσης, ο έλεγχος μπορεί επίσης να περιλαμβάνει πρόσβαση στις ηλεκτρονικές συσκευές του θύματος και τα προσωπικά του δεδομένα, αφαίρεση προσωπικών αγαθών, εκβιασμό και βία (IOM, 2024). Ωστόσο, αυτή η παραδοσιακή μορφή της συγκεκριμένης μεθόδου φαίνεται να μεταβάλλεται ραγδαία. Ενώ στο παρελθόν η αποπλάνηση και η δημιουργία συναισθηματικού δεσμού μπορούσαν να διαρκέσουν μεγάλο χρονικό διάστημα πριν από τα πρώτα σημάδια της εκμετάλλευσης, σήμερα οι διακινητές φαίνεται να καταφεύγουν συχνότερα και πιο γρήγορα σε απειλές, εκβιασμό και βία.
Η αλλαγή αυτή φαίνεται να συνδέεται ολοένα και περισσότερο με την άνοδο των μέσων κοινωνικής δικτύωσης και τον ευρύτερο ρόλο που παίζει το διαδίκτυο στη σύγχρονη καθημερινότητα, τα οποία διευκολύνουν τόσο την προσέγγιση πιθανών θυμάτων όσο και τη συλλογή πληροφοριών για αυτά (Government of the Netherlands, χ.χ.). Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η «Operation MOTLEY», που πραγματοποιήθηκε το 2023 μεταξύ της Βουλγαρίας και του Ηνωμένου Βασιλείου. Σύμφωνα με την Europol (2023), οι ύποπτοι εντόπιζαν αρχικά τα θύματά τους μέσω εφαρμογών κοινωνικής δικτύωσης και χρησιμοποιούσαν τη μέθοδο “Loverboy” για να τα προσελκύσουν στο Ηνωμένο Βασίλειο όπου, μετά την άφιξή τους, διαφημίζονταν από την εγκληματική οργάνωση σε σελίδες παροχής σεξουαλικών υπηρεσιών. Η υπόθεση αυτή, κατά την οποία διασώθηκαν πέντε γυναίκες και κατασχέθηκαν περιουσιακά στοιχεία αξίας άνω των 1,1 εκατομμυρίων ευρώ, αποτυπώνει στην πράξη τη ραγδαία μεταβολή αυτή της συγκεκριμένης μεθόδου.
Όσον αφορά το ρόλο της ΕΕ, η αντιμετώπιση αυτού του φαινομένου έχει βασιστεί κυρίως στην Οδηγία 2011/36/ΕΕ, η οποία αποτελεί το βασικό νομοθετικό πλαίσιο για την προστασία θυμάτων και την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένης και της σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Αρχικά, η Οδηγία αυτή εξηγεί ποιες είναι οι βασικές μορφές του εμπορίας ανθρώπων, προβλέπει τις διάφορες ποινές για τους διακινητές, και θέτει μέτρα για την προστασία και την υποστήριξη των θυμάτων. Παράλληλα, όχι μόνο δίνει ιδιαίτερη σημασία και έμφαση στην πρόληψη αυτού του φαινομένου, αλλά συμβάλλει επίσης και στη μείωση της ζήτησης που οδηγεί στην εκμετάλλευση (Eur-Lex, 2025). Ωστόσο, όπως αναφέρεται και παραπάνω, τα τελευταία χρόνια οι διακινητές έχουν αρχίσει να αξιοποιούν όλο και περισσότερο την τεχνολογία και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Για τον λόγο αυτό, η Οδηγία αναθεωρήθηκε το 2024 μέσω της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1712, η οποία διεύρυνε το πεδίο εφαρμογής και έδωσε μεγαλύτερη προσοχή στους νέους τρόπους με τους οποίους μπορεί να γίνεται η στρατολόγηση, η διαφήμιση και η εκμετάλλευση θυμάτων μέσω διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης (Eur-Lex, 2024).
Παράλληλα, σε επίπεδο πολιτικής, σημαντικό ρόλο έχει επίσης η Ευρωπαϊκή Στρατηγική για την καταπολέμηση της εμπορίας ανθρώπων 2021-2025, η οποία βασίστηκε σε τέσσερις βασικούς άξονες, οι οποίοι είναι ο περιορισμός της ζήτησης που ενισχύει τη διακίνηση, την αντιμετώπιση του τρόπου με τον οποίο λειτουργούν τα εγκληματικά δίκτυα, την προστασία και υποστήριξη των θυμάτων, με ιδιαίτερη έμφαση στις γυναίκες και τα παιδιά, και τέλος, την ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ κρατών μελών και διεθνών φορέων (Council of Europe, 2025). Επιπλέον, για να υπάρχει καλύτερος συντονισμός μεταξύ όλων των προσπαθειών, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δημιουργήσει τον Ευρωπαϊκό Συντονιστή για την Καταπολέμηση Εμπορίας Ανθρώπων, ο οποίος βοηθά στην ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των ευρωπαϊκών θεσμών, των κρατών-μελών, και διεθνών φορέων (European Commisssion, 2026). Παράλληλα, το περασμένο έτος δημιουργήθηκε ο Ευρωπαϊκός Κόμβος για την Καταπολέμηση Εμπορίας Ανθρώπων, με κύριο στόχο να στηρίξει το έργο του Συντονιστή μέσα από την έρευνα, την ανάλυση δεδομένων, την ανταλλαγή γνώσεων και την ανάπτυξη πολιτικών για την αντιμετώπιση της εμπορίας ανθρώπων (European Commission, 2026). Επιπροσθέτως, ένα ακόμα ιδιαίτερα σημαντικό εργαλείο είναι η Πράξη για τις Ψηφιακές Υπηρεσίες (Digital Services Act), το οποίο θέτει κανόνες για την αντιμετώπιση παράνομου περιεχομένου στο διαδίκτυο, υποχρεώνοντας τις διαδικτυακές πλατφόρμες να προσφέρουν εύκολους τρόπους αναφοράς τέτοιου περιεχομένου, και τις πολύ μεγάλες πλατφόρμες να εντοπίζουν και να περιορίζουν κινδύνους, όπως η διάδοση παράνομου περιεχομένου και η έμφυλη βία (European Commission, 2026). Ωστόσο, παρά τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η εμπορία ανθρώπων παραμένει ένα σοβαρό και εξελισσόμενο ζήτημα στην ΕΕ, καθώς οι διακινητές προσαρμόζουν συνεχώς τις μεθόδους τους και εκμεταλλεύονται τις νέες δυνατότητες που προσφέρει το ψηφιακό περιβάλλον.
Ακριβώς σε αυτό το σημείο βρίσκεται και η ανάγκη για τη νέα ευρωπαϊκή στρατηγική κατά της εμπορίας ανθρώπων για την περίοδο 2026-2030, την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει γύρω από την Ευρωπαϊκή Ημέρα Κατά της Εμπορίας Ανθρώπων, στις 18 Οκτωβρίου 2026 (European Commission, 2026; La Strada, 2026). Παρότι το υπάρχον ευρωπαϊκό πλαίσιο έχει ενισχυθεί σημαντικά, οι τρόποι με τους οποίους οι διακινητές χρησιμοποιούν το διαδίκτυο συνεχίζουν να εξελίσσονται, δημιουργώντας νέες δυσκολίες στην έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση της διακίνησης. Η νέα στρατηγική θα μπορούσε, επομένως, να δώσει μεγαλύτερη έμφαση στην ψηφιακή πρόληψη και στην έγκαιρη ανίχνευση ύποπτων συμπεριφορών, ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου η στρατολόγηση ξεκινά μέσα από τα κοινωνικά δίκτυα ή εφαρμογές γνωριμιών. Παράλληλα, θα μπορούσε να ενισχύσει τη συνεργασία μεταξύ ευρωπαϊκών αρχών, των κρατών μελών και των διαδικτυακών ιστότοπων, ώστε να εντοπίζεται πιο γρήγορα παράνομο περιεχόμενο και να περιορίζεται η χρήση του διαδικτύου από τους διακινητές. Έτσι, με αυτόν τον τρόπο, η νέα στρατηγική θα μπορούσε να συμπληρώσει τα ήδη υπάρχοντα μέτρα και να ανταποκριθεί καλύτερα στις νέες μορφές ψηφιακής στρατολόγησης και εκμετάλλευσης.
Τελικά, το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν φαίνεται να είναι η απουσία μέτρων, αλλά το γεγονός ότι οι τρόποι με τους οποίους γίνεται η στρατολόγηση αλλάζει όλο και πιο συχνά. Μία γυναίκα δεν μπορεί να αντιληφθεί εγκαίρως ότι η ζωή της κινδυνεύει, επειδή η επαφή με τον διακινητή μπορεί αρχικά να μοιάζει απλώς με μία γνωριμία ή μία ερωτική σχέση. Αυτό δείχνει ότι η αντιμετώπιση της διακίνησης δεν μπορεί να περιορίζεται στην καταστολή, αλλά χρειάζεται να δίνει μεγαλύτερη σημασία σε όσα συμβαίνουν πριν από την έναρξη της εκμετάλλευσης. Ως εκ τούτου, η νέα στρατηγική 2026-2030 της ΕΕ θα πρέπει να αντιμετωπίσει το ψηφιακό περιβάλλον όχι μόνο ως μέρος του προβλήματος, αλλά και ως ένα κρίσιμο πεδίο πρόληψης και έγκαιρου εντοπισμού.
Βιβλιογραφία
9 Arrested in crackdown on loverboy trafficking in Bulgaria and UK | europol. (2022). Europol. https://www.europol.europa.eu/media-press/newsroom/news/9-arrested-in-crackdown-loverboy-trafficking-in-bulgaria-and-uk
A Rights-Based Eu Anti- Trafficking Strategy. (2026). La Strada; La Strada. https://documentation.lastradainternational.org/lsidocs/3670-LSI_S_A%20Rights-Based%20EU%20Anti-Trafficking%20Strategy.pdf
Directive – EU – 2024/1712 – EN – EUR-Lex. (2024). Europa.Eu. https://eur-lex.europa.eu/eli/dir/2024/1712/oj/eng
Directorate-General for Migration and Home Affairs. (2025). Commission launches call for evidence on new EU strategy on combatting trafficking in human beings. Migration and Home Affairs. https://home-affairs.ec.europa.eu/news/commission-launches-call-evidence-new-eu-strategy-combatting-trafficking-human-beings-2025-12-03_en
EU anti-trafficking coordinator. (2025). Migration and Home Affairs. https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/internal-security/organised-crime/together-against-trafficking-human-beings/eu-anti-trafficking-coordinator_en
EU anti-trafficking hub. (2025). Migration and Home Affairs-European Commission. https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/internal-security/organised-crime/together-against-trafficking-human-beings/eu-anti-trafficking-hub_en
Eur-Lex. (2025). EUR-lex πρόληψη και καταπολέμηση εμπορίας ανθρώπων. European Union. https://eur-lex.europa.eu/EL/legal-content/summary/preventing-and-combating-trafficking-in-human-beings.html
European commission: EU strategy on combatting trafficking in human beings (2021-2025). (χ.χ.). Cyberviolence. Retrieved September 16, 2026, from https://www.coe.int/en/web/cyberviolence/-/eu-strategy-on-combatting-trafficking-in-human-beings-2021-2025-
Eurostat. (2026). 9 678 Registered victims of human trafficking in 2024. Eurostat. https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-eurostat-news/w/ddn-20260129-1
How not to fall for the lover boy scam. (χ.χ.). Europol. Retrieved September 16, 2026, from https://www.europol.europa.eu/operations-services-and-innovation/public-awareness-and-prevention-guides/how-not-to-fall-for-lover-boy-scam
‘Loverboys’ | government.Nl. (2019). Government.Nl. https://www.government.nl/themes/international-cooperation/human-trafficking/romeo-pimps-loverboys
Two years of the digital services act ensuring safer online spaces. (2026). European Commission. https://commission.europa.eu/news-and-media/news/two-years-digital-services-act-ensuring-safer-online-spaces-2026-02-17_en
Understanding the “lover boy’ technique of human trafficking. (2023). Iom.Int. https://romania.iom.int/news/understanding-lover-boy-technique-human-trafficking