Γράφει η Ευαγγελία Γκολέμη
Στο σύγχρονο διεθνές σύστημα, η έννοια της κρατικής ισχύος εκτείνεται πέρα από τη διάσταση της στρατιωτικής υπεροχής και της εδαφικής κυριαρχίας. Πλέον, περιλαμβάνει και την ικανότητα ελέγχου των ψηφιακών και τεχνολογικών υποδομών. Παράλληλα, η έννοια της τεχνολογικής ανάπτυξης, κυρίως για χώρες με περιορισμένες υποδομές και ανεπαρκή υλικοτεχνικό εξοπλισμό παραμένει άνιση, δημιουργώντας ένα κενό ασφαλείας και εξέλιξης που η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας αναγνωρίζει και έρχεται να καλύψει. Η στρατηγική της διείσδυση, γνωστή και ως «Ψηφιακός δρόμος του μεταξιού» (Digital Silk Road – DSK) επιδιώκει να επανακαθορίσει τις ισορροπίες στην Αφρική και τη Νοτιοανατολική Ασία προσφέροντας ένα εναλλακτικό υψηλής τεχνολογίας μοντέλο ανάπτυξης (Council on Foreign Relations, 2020). H Κίνα δηλαδή δεν επιβάλλει τη θέση της με τα όπλα αλλά διαμορφώνει τα τεχνολογικά πλαίσια μέσα στα οποία οι εξαρτώμενες χώρες αναγκάζονται να λειτουργήσουν, πράγμα που μεγιστοποιεί τα φορτία ισχύος της. Πώς όμως από τα 5G δίκτυα, τις έξυπνες πόλεις και τον ανταγωνισμό στη δανειοδότηση, δημιουργούνται νέα δεδομένα εξάρτησης των αναπτυσσόμενων χωρών της Αφρικής και της Νοτιοανατολικής Ασίας από την Κίνα και αυξάνεται ραγδαία ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός με τη Δύση;
Η στρατηγική του Ψηφιακού δρόμου του μεταξιού αποτελεί τον τεχνολογικό οδηγό ως διάσταση του “Belt and Road Initiative”, επιτρέποντας στο κράτος να αναπτύσσει την επιρροή του και να προοδεύει σε τομείς που αφορούν τον κυβερνοχώρο και τη ψηφιακή δραστηριότητα, όχι μόνο σε γειτονικό αλλά και σε υπερωκεάνιο και διαστημικό επίπεδο (CSIS, 2021). Μέσω της παροχής και του ελέγχου κρίσιμων υποδομών, όπως ασύρματα δίκτυα, δορυφόροι, υποθαλάσσια καλώδια και εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης, η Κίνα καλύπτει το ψηφιακό κενό που αφήνουν οι αμερικανικές εταιρείες. Με αυτόν τον τρόπο αποκομίζει σημαντικά εμπορικά και στρατηγικά οφέλη, εστιάζοντας ιδιαίτερα στις αναδυόμενες αγορές, όπου προσφέρει τεχνολογικές λύσεις σε τιμές προσιτές για ένα τεράστιο μέρος του παγκόσμιου πληθυσμού.
Στον τομέα της Ψηφιακής Παρακολούθησης, οι κινεζικές εταιρείες Hangzhou Hikvision Digital Technology Co και Zhejiang Dahua Technology Co βρίσκονται στη πρώτη θέση συγκεντρώνοντας το 40% της παγκόσμιας αγοράς καμερών ασφαλείας (Market reports world, 2025). Τα στατιστικά δείχνουν ότι πρόκειται για παροχή υπηρεσιών υψηλής ποιότητας σε προσιτές τιμές, γεγονός που δημιουργεί έμμεση εξάρτηση των ενδιαφερόμενων χωρών αλλά και άμεση ανέλιξη της Κίνας σε ισχυρότερο δρώντα του διεθνούς συστήματος σε σύγκριση με τις Δυτικές τεχνολογικές παροχές. Ταυτόχρονα, η παροχή των δεδομένων παύει να αποτελεί προτεραιότητα για τους δέκτες, καθώς μέσω εταιρειών, όπως η HMN tech, έχουν εγκατασταθεί υποθαλάσσια καλώδια χιλιάδων χιλιομέτρων που συνδέουν την Ασία με την Αφρική και τη Λατινική Αμερική, δημιουργώντας ένα αυτόνομο δίκτυο στρατηγικής συμμαχίας (Rahman Sadia, 2024). Επιπλέον, στον τομέα της δορυφορικής πλοήγησης μέσω του συστήματος BeiDou, το Πεκίνο προσφέρει μια ισχυρή εναλλακτική απέναντι στο αμερικανικό GPS/ GNSS (Agbebi, n.d.). Μάλιστα, γεγονότα όπως η κρίση των Στενών της Ταϊβάν (1995-1996) -όπου η Κίνα βρέθηκε αντιμέτωπη με το ενδεχόμενο απώλειας του σήματος GPS-,σε συνδυασμό με την υπεροχή των ΗΠΑ μέσω των δεδομένων PNT κατά τον Πόλεμο του Κόλπου (1991), απέδειξαν ότι η σύγχρονη ισχύς εξαρτάται από την ακρίβεια των πληροφοριών και ενίσχυσαν τις κινεζικές προσπάθειες για την ανάπτυξη ενός ανεξάρτητου συστήματος GNSS. Αναμφίβολα, σήμερα έχουν αναπτυχθεί νέας γενιάς κινεζικοί δορυφόροι PNT παρέχοντας κάλυψη στη περιοχή Κίνας-Ειρηνικού, ενώ το BeiDou έχει εγκριθεί για θαλάσσια πλοήγηση, πολεμική αεροπορία και διάσωση, τη στιγμή που νέα σχέδια για Loran-C 46 με δορυφόρους χαμηλής τροχιάς (LEO), νέους αδρανειακούς αισθητήρες και πιθανές μελλοντικές τεχνολογίες όπως η κβαντική πλοήγηση προωθούνται από την κυβέρνηση για τους στρατιωτικούς και διαστημικούς σκοπούς της (Agbebi, 2022).
Στην Αφρικανική ήπειρο, η τεχνολογική επιρροή της Κίνας, προηγείται χρονικά της στρατηγικής του ψηφιακού δρόμου του μεταξιού, καθώς ξεκίνησε στα πλαίσια της «Στρατηγικής εξωστρέφειας» το 1999 με στόχο τη διεθνοποίηση των κινεζικών εταιριών. Ενώ η μονοπωλιακή αυτή τάση άρχισε από τα τηλεπικοινωνιακά συστήματα (δίκτυα 5G, 4G από τη Huawei και τη ZTE) πλέον εκτείνεται σε ένα ολόκληρο ψηφιακό οικοσύστημα, άμεσα συνδεδεμένο με τη καθημερινότητα, την οικονομία και ακόμα και τη διακυβέρνηση των αφρικανικών κρατών. Στον τομέα των τηλεπικοινωνιών σε πρώτο στάδιο, η τεχνολογική αναβάθμιση των αφρικανικών κρατών τη δεκαετία του 1990 σε συνδυασμό με την εμπλοκή κινεζικών εταιρειών τηλεπικοινωνιών εκτόξευσε την Αφρικανική τεχνολογική βιομηχανία. Η περίπτωση της Τανζανίας είναι πλήρως κατατοπιστική, δεδομένου ότι το εθνικό της δίκτυο οπτικών ινών NICTBB, κατασκευάστηκε από την κινεζική εταιρία CITCC με τρόπο τέτοιο ώστε να είναι αποκλειστικά συμβατό με δρομολογητές της HUAWEI. Η τελευταία, παραμένει κεντρικός παίκτης στην Αφρική παρά τις κυρώσεις των ΗΠΑ, έχοντας ήδη υπογράψει συμβόλαια συνεργασίας για την εγκατάσταση δικτύων 5G στην Κένυα, τη Νότια Αφρική και το Λεσότο, δημιουργώντας συνθήκες που ευνοούν την υιοθέτηση κινεζικών τεχνολογικών προτύπων από τις χώρες. (Agbebi, 2022).
Στο εμπορικό κομμάτι, η έντονη επιρροή της χώρας φαίνεται από την προώθηση “κρατικών επιδοτούμενων δανείων τριμερούς σύμπραξης”, από τις κινεζικές τράπεζες, όπως η EXIM bank και η CDB που έτερες εμπορικές τράπεζες αδυνατούν να ανταγωνιστούν. Άλλωστε, στοιχεία ακαδημαϊκών αναλύσεων αποδεικνύουν (Agbebi, 2022), ότι 24 αφρικανικές χώρες έχουν συνάψει περίπου 57 δάνεια συνολικού ύψους 4,7 δισεκατομμυρίων δολαρίων για έργα που υλοποιούνται από τη Huawei με την Αιθιοπία να βρίσκεται στην πρώτη θέση των αποδεκτών αυτών των επενδύσεων. Αυτή η στρατηγική επιτρέπει σε εταιρείες όπως η Huawei να προσφέρουν ανταγωνιστικές τιμές όπου δυτικοί ανταγωνιστές όπως π.χ. η Ericsson αδυνατούν να αντιπαραβάλλουν, με αποτέλεσμα να δυσχεραίνεται η θέση τους στην αγορά. Στόχος της κινεζικής στρατηγικής είναι οι τράπεζες να μην χρηματοδοτούν απλώς ένα έργο, αλλά να εξασφαλίζουν την εξάρτηση της αγοράς (The Export-Import Bank of China, 2026) από το ψηφιακό κινεζικό σύστημα όπου ο εξοπλισμός είναι συμβατός μόνο με κινεζικά λογισμικά και δρομολογητές.
Ωστόσο, αυτή η κινεζική ψηφιακή εκστρατεία δεν περιορίζεται μόνο στις τηλεπικοινωνίες αλλά επεκτείνεται και στο επίπεδο του κοινωνικού ελέγχου. Στην περίπτωση της Νοτιοανατολικής Ασίας, στον τομέα της επιτήρησης, ο ψηφιακός δρόμος του μεταξιού υλοποιείται μέσω του μοντέλου της «Έξυπνης και Ασφαλούς πόλης» (Feldstein, S. 2019) που περιλαμβάνει προηγμένους αλγόριθμους τεχνητής νοημοσύνης και αναγνωριστικά συστήματα για τη διαχείριση του πληθυσμού. Στις περιπτώσεις της Μαλαισίας για παράδειγμα, έχουν συναφθεί στρατηγικές συμφωνίες με την Sense Time (Leong, M. 2024) για την ανάπτυξη τεχνολογίας AI, όπως η εγκατάσταση του πάρκου τεχνητής νοημοσύνης, αλλά και οι ενέργειες της Ινδονησίας για τη δημιουργία ενός οικοσυστήματος ΑΙ (Komunikasi, dan. 2025), θέτοντας τις βάσεις για υποδομές μαζικής επιτήρησης υπό το πρόσχημα της δημόσιας ασφάλειας. Στο πλαίσιο αυτό, στην Ταϊλάνδη οι εθνικές αρχές ασφαλείας είναι άμεσα εξαρτημένες από το κινεζικό λογισμικό. Για παράδειγμα, το έργο Smart City στη Pattaya (Huawei Enterprise, 2022) βασίζεται αποκλειστικά σε αλγόριθμους της Huawei για τη πρόβλεψη της εγκληματικότητας (Polyakova, A.& Meserole, C., 2019) και τη διαχείριση της κυκλοφορίας.
Η μακροπρόθεσμη κυριαρχία της χώρας, όμως, στην Νοτιοανατολική Ασία, πέρα από τον τομέα της επιτήρησης, έρχεται μέσα από την ίδρυση των AI Innovation Labs από κινεζικές εταιρείες όπως η Huawei και η Alibaba (Huawei, n.d.) στη Τζακάρτα και την Μπανγκόκ. Η προσφορά υπολογιστικής ισχύος μέσω του Cloud σε τοπικές startups δημιουργεί ένα φαινόμενο στρατηγικού εγκλωβισμού, καθώς οι νέες εφαρμογές και οι κυβερνο-υποδομές των χωρών της Νοτιοανατολικής Ασίας αναπτύσσονται σε κινεζικά δίκτυα με κινέζικους όρους καθιστώντας την απεξάρτηση ιδιαίτερα δύσκολη τόσο οικονομικά όσο και τεχνικά.
Με βάση, λοιπόν, τα προαναφερθέντα, γίνεται σαφές ότι η επέκταση του ψηφιακού δρόμου του μεταξιού στον παγκόσμιο νότο και συγκεκριμένα στην Αφρική και τη Νοτιοανατολική Ασία, αποδεικνύει ότι η Κίνα έχει μεταβάλει τη τεχνολογία σε όργανο κρατικής ισχύος, δημιουργώντας ένα κλειστό οικοσύστημα εξάρτησης που ενσωματώνει χρηματοδότηση, υποδομές και επιτήρηση.
Σε αντίθεση με το αμερικανικό μοντέλο που βασίζεται παραδοσιακά στην κυριαρχία του ιδιωτικού τομέα, η κινεζική στρατηγική προσφέρει ένα ελκυστικό μοντέλο που περιλαμβάνει προσιτά δάνεια και έτοιμες υποδομές που τα αναπτυσσόμενα κράτη αδυνατούν να απορρίψουν. Επομένως, το χάσμα που δημιουργείται μεταξύ του αμερικανικού προτύπου που στηρίζεται κυρίως στις ιδιωτικές ψηφιακές πλατφόρμες και στις υπηρεσίες λογισμικού όπως η (Google) και του κινεζικού που δίνει έμφαση στον έλεγχο των ψηφιακών υποδομών και του τηλεπικοινωνιακού εξοπλισμού, βασίζεται στον έλεγχο του υλικού και της δανειακής εξάρτησης πάνω στην οποία χτίζονται τα έθνη, οδηγεί σε έναν «ψηφιακό αυταρχισμό» (Jenny Wong-Leung, 2026) κατά τον οποίο οι κινεζικές τεχνολογικές παροχές ευνοούν περισσότερο τα κράτη, αμφισβητώντας τη Δυτική επιρροή.
Βιβλιογραφία
- Πρωτογενείς πηγές
Feldstein, S. (2019). The Global Expansion of AI Surveillance. Carnegie Endowment for International Peace. https://carnegieendowment.org/research/2019/09/the-global-expansion-of-ai-surveillance
Jenny Wong-Leung, “ASPI’s Critical Technology Tracker: In Ever More Technologies, China Is Moving towards Monopoly | the Strategist,” The Strategist, March 31, 2026, https://www.aspistrategist.org.au/aspis-critical-technology-tracker-in-ever-more-technologies-chinas-research-is-moving-towards-monopoly/.
Supporting Foreign Trade. The Export-Import Bank of China. (2026). Eximbank.gov.cn. http://english.eximbank.gov.cn/Business/CreditB/SupportingFT/201810/t20181016_6965.html
Universitas Diponegoro (30/4/2025). Responding to Global Challenges, UNDIP partners, with Sensetime to Develop AI Ecosystem in Indonesia. Universitas Diponegoro. https://undip.ac.id/language/en/post/47233/responding-to-global-challenges-undip-partners-with-sensetime-to-develop-ai-ecosystem-in-indonesia.html
- Δευτερογενείς Πηγές
Agbebi, M. 2022. China’s Digital Silk Road and Africa’s Technological Future. Retrieved April 30, 2026 https://static.cfr.org/sites/default/files/pdf/Chinas%20Digital%20Silk%20Road%20and%20Africas%20Technological%20Future_FINAL.pdf
Council on Foreign Relations. (2020). “Assessing China’s Digital Silk Road Initiative.”Council on Foreign Relations. https://www.cfr.org/china-digital-silk-road/
CSIS, Mapping China’s Digital Silk Road. (2021). Reconnecting Asia. https://reconasia.csis.org/mapping-chinas-digital-silk-road/
Huawei Enterprise. (2022). Driving Smart City Innovations in Pattaya City and Thailand’s Eastern Economic Corridor, Huawei Enterprise. https://e.huawei.com/en/case-studies/industries/government/2024-national-telecom-public-company-limited
Leong, M. (2024). G3 Global Berhad | Malaysia’s leading AI company. https://www.g3global.com.my/news_aipark.html
Marketreportsworld.com. (2025) “CCTV Cameras Market Size, Trends, Growth | 2034 Report” https://www.marketreportsworld.com/market-reports/cctv-cameras-market-14721988
Polyakova, A., & Meserole, C. (2019). Exporting digital authoritarianism. https://www.brookings.edu/wp-content/uploads/2019/08/fp_20190826_digital_authoritarianism_polyakova_meserole.pdf#:~:text=China%20pioneered%20digital%20age%20censorship,unprecedented%20high%2Dtech%20repression%20deployed
Rahman, Sadia. (2024) “The Cable Ties to China’s Digital Silk Road | Lowy Institute.” Lowyinstitute.org https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/cable-ties-china-s-digital-silk-road
Huawei. (n.d.). Huawei invested US$100 million in the Asia Pacific startup ecosystem over 3 years. https://www.huawei.com/en/news/2021/7/100-million-huawei-cloud-spark-founders-summit
- Πηγή Οπτικού Υλικού
Giann Liguid, “New ICMM Report Reveals: 45 Percent of Mining Facilities Concentrated in Just Three Countries,” Investing News Network (INN), September 3, 2025, https://investingnews.com/china-us-aus-lead-mining-sector/.