Γράφει η Ίρις Γεωργίου
Η παρούσα ανάλυση επιχειρεί να διερευνήσει πώς οι γεωπολιτικές στρατηγικές των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ) και του Ισραήλ, καθώς και η μεταξύ τους σχέση έχουν συμβάλει άμεσα ή έμμεσα στην ενίσχυση και άνοδο της παραστρατιωτικής οργάνωσης Δυνάμεων Ταχείας Υποστήριξης (RSF) στο Σουδάν, και ποιες είναι οι ανθρωπιστικές συνέπειες που απορρέουν από αυτή την υποστήριξη. Αρχικά, αναλύεται η γεωπολιτική σημασία του Σουδάν και τα στρατηγικά, οικονομικά και πολιτικά συμφέροντα των ΗΑΕ και του Ισραήλ στην περιοχή. Στη συνέχεια η ανάλυση επικεντρώνεται στη μεταξύ τους σχέση καθώς και τη συνεργασία τους σε περιφερειακό επίπεδο. Έπειτα, εξετάζεται ο ρόλος των δύο κρατών στη χρηματοδότηση, εξοπλιστική ενίσχυση και τεχνολογική θωράκιση των RSF. Τέλος, παρατίθενται οι σοβαρές ανθρωπιστικές συνέπειες του πολέμου, συμπεριλαμβανομένης της εκτεταμένης καταστροφής βασικών υποδομών, της διάπραξης εγκλημάτων πολέμου και του μαζικού εκτοπισμού πληθυσμών, οι οποίες αναδεικνύουν το εύρος και το βάθος της κρίσης που πλήττει το Σουδάν.
Τον Απρίλιο του 2023 το Σουδάν μετατράπηκε σε εμπόλεμη ζώνη μετά την έναρξη μίας σφοδρής διαμάχης μεταξύ του εθνικού στρατού και της παραστρατιωτικής ομάδας, των RSF. Οι ανθρωπιστικές συνέπειες ήταν μεγάλες, με τη σύγκρουση να οδηγεί σε λιμό και σύμφωνα με ισχυρισμούς για γενοκτονία στην περιοχή του Δυτικού Νταρφούρ (Booty & Chothia, 2025). Κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης, περισσότεροι από 150.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους, ενώ υπολογίζεται πως πάνω από μισό εκατομμύριο παιδιά έχουν πεθάνει λόγω υποσιτισμού (IRC, 2025).
Οι εν λόγω συγκρούσεις αντικατοπτρίζουν μια διαμάχη εξουσίας μεταξύ του στρατηγού Αμπντελ-Φατάχ αλ-Μπουρχάν, ηγέτη του στρατού, και του αναπληρωτή του, ηγέτη των RSF Μοχάμεντ Χάμνταν Νταγκάλο (γνωστού ως Χεμεντί) και παράλληλα αποκαλύπτουν ένα πλέγμα περιφερειακών δυναμικών και αντικρουόμενων συμφερόντων στο Σουδάν. Από την απομάκρυνση του πρώην προέδρου του Σουδάν Ομάρ αλ-Μπασίρ το 2019, περιφερειακοί παράγοντες, όπως τα ΗΑΕ, το Ισραήλ, η Αίγυπτος και η Σαουδική Αραβία, έχουν εμπλακεί έντονα στη χώρα, ο καθένας με τη δική του ατζέντα και τα δικά του συμφέροντα (Al Anani. 2023).
Κατ’ αρχάς, για την εις βάθος κατανόηση των διεθνών σχέσεων σε γεωπολιτικά περιβάλλοντα υψηλού κινδύνου, όπως στην περίπτωση του Σουδάν, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει η έννοια της ρεαλπολιτίκ, η οποία συνιστά θεμελιώδη προσέγγιση της εξωτερικής πολιτικής κρατών όπως το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Πιο συγκεκριμένα, η ρεαλπολιτίκ συνιστά μια πραγματιστική και, συχνά, απαλλαγμένη από συναισθηματισμούς προσέγγιση της πολιτικής, στην οποία η ισχύς και το εθνικό συμφέρον —οριζόμενο σε όρους ασφάλειας, οικονομικής ευημερίας και στρατηγικού πλεονεκτήματος— υπερισχύουν της ιδεολογίας ή της ηθικής (Kissinger, 1994).
Το Σουδάν είναι μία χώρα που διαθέτει εξέχουσα γεωστρατηγική σημασία λόγω της θέσης του στο σταυροδρόμι της Βόρειας, Ανατολικής και Κεντρικής Αφρικής, καθώς και της εκτεταμένης ακτογραμμής του στην Ερυθρά Θάλασσα. Η γεωγραφική του τοποθέτηση το καθιστά κρίσιμο διαμετακομιστικό κόμβο για περίκλειστες χώρες όπως το Τσαντ και η Αιθιοπία, οι οποίες εξαρτώνται από τα σουδανικά λιμάνια για την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές. Παράλληλα, ο πλούτος του σε φυσικούς και ενεργειακούς πόρους —όπως πετρέλαιο, χρυσός, σησάμι και αραβικό κόμμι— ενισχύει τη γεωοικονομική του αξία και προσελκύει την επενδυτική παρουσία κρατών όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Κίνα και η Τουρκία (Eldeen, 2024).
Ειδικότερα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, υιοθετώντας τη ρεαλπολιτίκ προσέγγιση στην εξωτερική τους πολιτική, έχουν αποδεδειγμένα στοχεύσει στη χρηματοδότηση των εχθροπραξιών των RSF, προκειμένου να εξασφαλίσουν την προώθηση των συμφερόντων τους, τα οποία αφορούν την πρόσβασή τους σε σουδανική γη, λιμάνια και ορυκτούς και γεωργικούς πόρους, συμπεριλαμβανομένων των ζώων και των καλλιεργειών (Rinaldi, 2024,).
Εκτός από τα ΗΑΕ, το Τελ Αβίβ θεωρείται ένας από τους πιο σημαντικούς αλλά και πιο αποσταθεροποιητικούς παράγοντες που επιδιώκουν στρατηγικά και γεωπολιτικά συμφέροντα στο Σουδάν. Πιο συγκεκριμένα, το Ισραήλ με κύριο στόχο την ενίσχυση της περιφερειακής του κυριαρχίας και της στρατηγικής του πρόσβασης έχει ακολουθήσει μία διπλή στρατηγική διατηρώντας σχέσεις και με τους δύο αντιμαχόμενους ηγέτες του Σουδάν (Anan, 2025). Ειδικότερα, έχει αναπτύξει επίσημες διπλωματικές σχέσεις με τον Μπουρχάν μέσω του Υπουργείου Εξωτερικών και ταυτόχρονα ανεπίσημες επαφές της Μοσάντ με το στρατόπεδο του Χεμέντι. Παρά τις κατηγορίες περί στρατιωτικής βοήθειας προς τις RSF, το Ισραήλ συνεχίζει να αυτοπροβάλλεται ως διαμεσολαβητής.
Σε ό,τι αφορά τη μεταξύ τους συνεργασία, το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν αναπτύξει στενές στρατηγικές σχέσεις, γεγονός που συνδέεται με τη στήριξη των RSF στο Σουδάν. Πιο συγκεκριμένα, οι Συμφωνίες του Αβραάμ του 2020 κατέστησαν τα ΗΑΕ βασικό εταίρο του Ισραήλ, ενισχύοντας τη συνεργασία σε πολιτικό, οικονομικό και στρατιωτικό επίπεδο. (Esfandiary & Jandali, 2024). Η εν λόγω συμφωνία υπογράφηκε ως ένα «παράδειγμα ειρήνης» για το οποίο μεσολάβησε η Αμερική και στην πραγματικότητα δεν αποτέλεσε σημαντική καινοτομία στην αραβο-ισραηλινή προσέγγιση, όσο την επισημοποίηση μιας αναπτυσσόμενης στρατηγικής συνεργασίας μεταξύ του Τελ Αβίβ και του Αμπού Ντάμπι (Robinson, 2025).
Σε αυτό το πλαίσιο, η στρατηγική εγγύτητα μεταξύ των δύο κρατών όχι μόνο διατηρήθηκε, αλλά και ενισχύθηκε περαιτέρω τα επόμενα χρόνια, διαμορφώνοντας μια σταθερή βάση για την εμβάθυνση της πολιτικής, οικονομικής και κυρίως αμυντικο-τεχνολογικής συνεργασίας τους (Jassat, 2025). Οι Συμφωνίες του Αβραάμ μεταξύ ΗΑΕ και Ισραήλ έχουν αποδειχθεί ιδιαίτερα ανθεκτικές στο μεταπολεμικό περιβάλλον που διαμορφώθηκε μετά την 7η Οκτωβρίου. Παρά τις περιστασιακές δημόσιες καταγγελίες των ΗΑΕ για τη σύγκρουση στη Γάζα, δεν έχουν σημειωθεί ουσιαστικές τριβές στις διμερείς σχέσεις. Αντιθέτως, η λειτουργική συνεργασία έχει ενισχυθεί: οι αεροπορικές εταιρείες των ΗΑΕ συνέχισαν τις πτήσεις προς το Ισραήλ όταν άλλοι διεθνείς φορείς τις ανέστειλαν, ενώ οι οικονομικοί, αγροτικοί και ενεργειακοί δεσμοί έχουν ενισχυθεί σημαντικά. Το διμερές εμπόριο αγαθών αυξήθηκε σε 3,2 δισ. δολάρια το 2024, και οι κεντρικές τράπεζες των δύο χωρών διατηρούν επίσημο πλαίσιο συνεργασίας. Οι πιο δυναμικές πτυχές της σχέσης εντοπίζονται στους τομείς της αμυντικής βιομηχανίας, της ανταλλαγής πληροφοριών και της επιτήρησης, που συμβάλλουν στις ευρύτερες στρατηγικές τους σε περιοχές όπως η Γάζα και το Σουδάν. (Robinson, 2025)
Τόσο τα ΗΑΕ, όσο και το Ισραήλ διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη στήριξη και τη διατήρηση της ισχύος των RSF στο Σουδάν, όπως επιβεβαιώνουν αναλυτές και πρώην αξιωματούχοι. Αρχικά, οι RSF δημιουργήθηκαν από την κυβέρνηση του Σουδάν ως μέσο καταστολής της εξέγερσης, κυρίως στο Νταρφούρ. Κατά τα αρχικά στάδια συγκρότησής τους, αποτελούνταν κυρίως από παραστρατιωτικές ομάδες που πολεμούσαν στο πλευρό του στρατού, όμως αργότερα εξελίχθηκαν σε μια ισχυρή πολιτικοστρατιωτική δύναμη, που κυβερνά ως παράλληλη εξουσία εντός, και τώρα ενάντια, στην επίσημη κρατική αρχιτεκτονική του Σουδάν (Deng, 2025).
Ο Αμγκάντ Φαρέιντ Ελτάιμπ, πρώην ανώτερος σύμβουλος του Σουδανού πρωθυπουργού Αμπντάλα Χαμντόκ, δήλωσε ότι «οι RSF είναι το χέρι των ΗΑΕ στο Σουδάν», επισημαίνοντας πως τα Εμιράτα επιδιώκουν να διατηρήσουν τη θεσμική παρουσία της οργάνωσης για να εξασφαλίσουν πολιτική επιρροή και την προστασία των μακροπρόθεσμων επενδύσεών τους. Παράλληλα, ο πρώην αναλυτής της CIA Κάμερον Χάντσον τόνισε ότι η εξωτερική υποστήριξη —και ιδίως αυτή των ΗΑΕ— υπήρξε ο καθοριστικός παράγοντας που επέτρεψε στις RSF να αντέξει και να συνεχίσει τη σύγκρουση χωρίς ορατό τέλος (Middle East Eye, 2025).
Παράλληλα, το Ισραήλ στηρίζει τις RSF κυρίως έμμεσα, μέσω της στενής στρατιωτικής και τεχνολογικής συνεργασίας του με τα ΗΑΕ. Οι RSF έχουν λάβει προηγμένο ισραηλινό εξοπλισμό επιτήρησης που μεταφέρθηκε με αεροσκάφη συνδεδεμένα με τον πρώην Ισραηλινό αξιωματικό Τάλ Ντίλιαν, ενώ τον Οκτώβριο του 2023 εντοπίστηκαν και όπλα ισραηλινού πυροβολικού στην κατοχή τους. Την ίδια στιγμή, η κοινή πλατφόρμα πληροφοριών Ισραήλ–ΗΑΕ, Crystal Ball, και οι ισραηλινο-εμιρατινές εταιρείες που διαμεσολαβούν στη μεταφορά ευαίσθητης τεχνολογίας ενισχύουν την επιχειρησιακή ικανότητα των RSF. Συνολικά, η ισραηλινή τεχνολογία, η συνεργασία πληροφοριών και η πολιτική σύγκλιση με τα ΗΑΕ συμβάλλουν ουσιαστικά στη διατήρηση της ισχύος των RSF στο Σουδάν (Robinson 2025).
Οι ανθρωπιστικές συνέπειες της σύγκρουσης στο Σουδάν συνιστούν μία εκτεταμένη και πολύπλευρη κρίση, με τον άμαχο πληθυσμό να υφίσταται συστηματικές παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, επιθέσεις και σε ορισμένες περιπτώσεις σεξουαλική βία. Η ένοπλη δράση των RSF και του Στρατού του Σουδάν (SAF) έχει προκαλέσει μαζικές σφαγές, εκτεταμένη στρατολόγηση παιδιών και καταστροφή υποδομών, αφήνοντας την πρωτεύουσα Χαρτούμ διχασμένη και περιοχές όπως το Νταρφούρ και το Κορντοφάν υπό τον έλεγχο παραστρατιωτικών δυνάμεων (ΙRC, 2025). Η απόπειρα φυγής από πόλεις όπως το Ελ Φασέρ συνοδεύεται από σοβαρούς κινδύνους, θανάτους και παγίδευση, με εκατοντάδες ασυνόδευτα παιδιά να φθάνουν σε προσωρινά καταφύγια χωρίς την παρουσία των γονέων τους. Ακόμη, η κατάρρευση των συστημάτων υγείας και οικονομίας, η εξάπλωση της πείνας και οι επαναλαμβανόμενες επιθέσεις σε ανθρωπιστικούς φορείς καθιστούν δυσχερή την παροχή ζωτικής βοήθειας στις πλέον ευάλωτες κοινότητες (Jassat, 2025).
Στις 5 Μαρτίου 2025, το Σουδάν κατέθεσε στη Γραμματεία του Διεθνούς Δικαστηρίου Δικαιοσύνης αίτηση για την κίνηση διαδικασίας κατά των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων σχετικά με διαφορά που αφορά φερόμενες παραβιάσεις υποχρεώσεων των τελευταίων βάσει της Σύμβασης για την Πρόληψη και την Τιμωρία του Εγκλήματος της Γενοκτονίας Σουδάν, κυρίως στη Δυτική Νταρφούρ (ICJ, 2025). Δυστυχώς, το ΔΔΔ απέρριψε την αίτηση, δηλώνοντας ότι «προφανώς δεν είχε» δικαιοδοσία να αποφανθεί επί της υπόθεσης (Jassat, 2025).
Συνοψίζοντας, τόσο η εμπλοκή του Ισραήλ, όσο και των ΗΑΕ στο Σουδάν αντικατοπτρίζει μια πραγματιστική, πολυεπίπεδη στρατηγική έμμεσης επιρροής. Οι πρόσφατες εξελίξεις στο Σουδάν, ιδίως η ανθρωπιστική καταστροφή στο Ελ Φασέρ, πρωτεύουσα του Βόρειου Νταρφούρ, έχουν αναζωπυρώσει τις ερωτήσεις σχετικά με τις ξένες ατζέντες που επηρεάζουν την ασφάλεια και τη σταθερότητα της χώρας, ωθώντας την βαθύτερα σε μια σπείρα βίας και κοινωνικοπολιτικoύ κατακερματισμού. (Anan, 2025). Οι εν λόγω ανθρωπιστικές συνέπειες καταδεικνύουν με ιδιαίτερη σαφήνεια ότι η προτεραιοποίηση στρατηγικών και γεωπολιτικών επιδιώξεων εκ μέρους εξωτερικών δρώντων υπονομεύει θεμελιωδώς την προστασία των αμάχων και επιτείνει το εύρος της κρίσης.
Βιβλιογραφία
Βιβλία:
Kissinger, H. (1994). Diplomacy. Simon & Schuster.
Ακαδημαϊκές Πηγές:
Deng, D. J. (2025). The Rapid Support Forces, and Sudan’s war of visions. Konrad-Adenauer-Stiftung. Διαθέσιμο σε: https://www.kas.de/documents/23957688/36779363/The+Rapid+Support+Forces%2C+and+Sudan%27s+war+of+Visions+Final+Design.pdf/a14f9219-5500-49f1-847e-c292f43e7433?version=1.0&t=1750162565030
Πρωτογενείς Πηγές :
International Court of Justice. (2025, May 5). Summary of the Judgment — Case No. 197. Διαθέσιμο σε: https://www.icj-cij.org/sites/default/files/case-related/197/197-20250505-sum-01-00-en.pdf
United Nations Security Council. (2024). Final report of the Panel of Experts on the Sudan (S/2024/65). United Nations. Διαθέσιμο σε: file:///C:/Users/irisg/Downloads/S_2024_65-EN%20(1).pdf
Πηγές από το διαδίκτυο:
ADF. (2024). UAE role in Sudan’s civil war draws criticism. Africa Defense Forum. Διαθέσιμο σε: https://adf-magazine.com/2024/01/uae-role-in-sudans-civil-war-draws-criticism/
Al-Anani, K. (2023). The Sudan crisis: How regional actors’ competing interests fuel the conflict. Arab Center Washington DC. Διαθέσιμο σε: https://arabcenterdc.org/resource/the-sudan-crisis-how-regional-actors-competing-interests-fuel-the-conflict/
Anan, E. (2025). What role is Israel playing in Sudan’s equation? NoonPost English. Διαθέσιμο σε: https://english.noonpost.com/p/what-role-is-israel-playing-in-sudans
Booty, N., & Chothia, F. (2025). Sudan war: A simple guide to what is happening. BBC News. Διαθέσιμο σε: https://www.bbc.com/news/articles/cjel2nn22z9o
Eldeen, M. K. (2024). Sudan’s civil conflict and geopolitical significance. ODAP. Διαθέσιμο σε: https://www.odap.org/en/regions/sudans-civil-conflict-and-geopolitical-significance/
Esfandiary, D., & Jandali, D. (2024). The UAE, Israel and a test of influence. International Crisis Group. Διαθέσιμο σε: https://www.crisisgroup.org/middle-east-north-africa/united-arab-emirates-israelpalestine/uae-israel-and-test-influence
International Rescue Committee. (2025). Crisis in Sudan: What is happening and how to help. Διαθέσιμο σε: https://www.rescue.org/article/crisis-sudan-what-happening-and-how-help
Jassat, I. (2025). Sudan’s unseen genocide: El Fasher carnage turns spotlight on UAE-Israel nexus. Press TV. Διαθέσιμο σε: https://www.presstv.ir/Detail/2025/11/03/758130/suda-unseen-genocide-elfasher-carnage-turn-spotlight-uae-israel-nexus
Mahjoub, H. (2024). It’s an open secret: the UAE is fuelling Sudan’s war – and there’ll be no peace until we call it out. The Guardian. Διαθέσιμο σε: https://www.theguardian.com/commentisfree/article/2024/may/24/uae-sudan-war-peace-emirates-uk-us-officials
Mednick, S. (2023). Fleeing Sudan’s deadly conflict, thousands of exhausted South Sudanese refugees return home. PBS NewsHour. Διαθέσιμο σε: https://www.pbs.org/newshour/world/fleeing-sudans-deadly-conflict-thousands-of-exhausted-south-sudanese-refugees-return-home
Middle East Eye. (2024). How the UAE kept the Sudan war raging. Middle East Eye. Διαθέσιμο σε: https://www.middleeasteye.net/news/sudan-uae-war-arms-trade-rsf
Rinaldi, A. S. (2024). How Sudan’s RSF became a key ally for the UAE’s logistical and corporate interests. Middle East Eye. Διαθέσιμο σε: https://www.middleeasteye.net/news/sudan-rsf-key-ally-uae-logistical-and-corporate-interests
Robinson, W. N. (2025). Blood and business: The Israel–UAE nexus fuelling Sudan’s war. The New Arab. Διαθέσιμο σε: https://www.newarab.com/analysis/blood-and-business-israel-uae-nexus-fuelling-sudans-war
Πηγή φωτογραφίας :
Dreamstime. (n.d.). Xάρτης πολιτικό Σουδάν — διανυσματική απεικόνιση [Stock image]. Dreamstime, Διαθέσιμο σε: https://gr.dreamstime.com/%CF%83%CF%84%CE%BF%CE%BA-%CF%86%CF%89%CF%84%CE%BF%CE%B3%CF%81%CE%B1%CF%86%CE%AF%CE%B5%CF%82-%CF%87%CE%AC%CF%81%CF%84%CE%B7%CF%82-%CF%80%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CF%84%CE%B9%CE%BA%CF%8C-%CF%83%CE%BF%CF%85%CE%B4%CE%AC%CE%BD-image17976123