Γράφει η Στουραΐτη Άννα-Μαρία
Η συζήτηση για την ανταγωνιστικότητα της Ευρωπαϊκής Ένωσης δεν είναι απλώς θεωρητική. Αφορά άμεσα την οικονομική θέση κάθε χώρας στην παγκόσμια σκηνή. Μετά την πανδημία, την ενεργειακή κρίση και τις γεωπολιτικές προκλήσεις, η ικανότητα των νέων κρατών–μελών να προσαρμόζονται, να καινοτομούν και να διατηρούν ανθεκτικότητα απέναντι σε εξωτερικές πιέσειςγινε πραγματικότητα (European Commission, 2021 & European Central Bank, 2022). Ο Ευρωπαϊκός προϋπολογισμός λειτουργεί ως εργαλείο κατεύθυνσης, καθορίζοντας ποιοι τομείς θα στηριχθούν και με ποιους στόχους.
Το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (MFF) 2021-2027 καθορίζει τα ανώτερα όρια δαπανών της Ένωσης για επτά χρόνια και ανέρχεται σε περίπου 1,074 τρισ. ευρώ Council of the European Union, 2020 & European Commission, 2021). Οι πόροι αυτοί καλύπτουν κοινή αγροτική πολιτική, πολιτική συνοχής, έρευνα, καινοτομία και ενιαία αγορά. Η ύπαρξη ενός μακροχρόνιου πλαισίου δίνει στα κράτη-μέλη τη δυνατότητα να σχεδιάζουν επενδύσεις με σταθερότητα και προβλεψιμότητα, ενώ παρέχει μηχανισμούς ευελιξίας για έκτατες ανάγκες, όπως ενίσχυση κρίσιμων υποδομών ή ψηφιακών τεχνολογιών (Council of the European Union, 2024).
Η πανδημία ανέδειξε την ανάγκη για επιπλέον εργαλεία, με τη δημιουργία του NextGenerationEUNGEU), ύψους 750 δισ. ευρώ μέσω κοινού δανεισμού (European Commission, 2021). Το NGEU ενίσχυσε την οικονομική ανθεκτικότητα της Ένωσης και στήριξε κυρίως χώρες που επλήγησαν περισσότερο, δημιουργώντας ένα συνολικό πακέτο περίπου 1,8 τρισ. ευρώ για στρατηγικές επενδύσεις (European Central Bank, 2022). Μέσα από αυτά τα εργαλεία δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην πράσινη και ψηφιακή μετάβαση, με στόχο την ενίσχυση της ανθεκτικότητας και της καινοτομικής ικανότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης (European Commission, 2026).
Παρά το μέγεθος των πόρων, η αξιοποίησήους παραμένει πρόκληση. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι διαδικασίες χρηματοδότησης είναι συχνά πολύπλοκες, καθιστώντας δύσκολη την πλήρη απορρόφηση, ειδικά για μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις. Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Κύπρο, η αποδοτική αξιοποίηση των κονδυλίων MFF και NGEU είναι κρίσιμη για την πράσινη μετάβαση και τον ψηφιακό μετασχηματισμό, καθώς η χώρα βασίζεται κυρίως στις υπηρεσίες και χρειάζεται επενδύσεις σε υποδομές, καινοτομίες και ψηφιακές δεξιότητες (European Commission, 2024).
Η ανάπτυξη της ανταγωνιστικότητας μέσω των ευρωπαϊκών χρηματοδοτικών εργαλείων έχει άμεσο αντίκτυπο στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες αποτελούν κινητήριο μοχλό της οικονομίας σε χώρες όπως η Κύπρος και η Ελλάδα. Μέσω του MFF και του προτεινόμενου ECF, οι επιχειρήσεις αυτές μπορούν να αποκτήσουν πρόσβαση σε κεφάλαια για έρευνα, ανάπτυξη και εμπορική αξιοποίηση νέων τεχνολογιών, μειώνοντας την εξάρτησή τους από τραπεζικό δανεισμό ή ιδιωτικές επενδύσεις (European Commission, 2023 & European Parliament, 2025). Η δυνατότητα αυτή ενισχύει την καινοτομία, επιτρέπει τη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας και συμβάλλει στην ενίσχυση της εξωστρέφειας των εταιρειών, καθιστώντας τες πιο ανταγωνιστικές στην ευρωπαϊκή και διεθνή αγορά (European Commission, 2024).
Η πρόταση για το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανταγωνιστικότητας (ECF) στοχεύει στη συγκέντρωση πολλών χρηματοδοτικών εργαλείων σε ένα ευέλικτο σχήμα (European Parliament, 2025). Με αυτόν τον τρόπο, μειώνεται η γραφειοκρατία και διευκολύνεται η πρόσβαση σε κεφάλαια για καινοτόμες επιχειρήσεις. Η έμφαση δίνεται σε καθαρές τεχνολογίες, ψηφιακή καινοτομία και βιομηχανία υψηλής τεχνολογίας (European Commission, 2023). Για χώρες όπως η Κύπρος και η Ελλάδα, αυτό σημαίνει ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις μπορούν να μεταβούν από την έρευνα στην εμπορική αξιοποίηση πιο γρήγορα, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητάς υς (European Commission, 2026).
Η πολιτική συνοχής όμως παραμένει κρίσιμη. Η μείωση των περιφερειακών ανισοτήτων διασφαλίζει τη συνολική σταθερότητα της Ένωσης (European Commission, 2021). Στην Ελλάδα, τα διαρθρωτικά ταμεία χρηματοδοτούν υποδομές, εκπαίδευση και πράσινα έργα, ενώ στην Κύπρο υποστηρίζουν ψηφιακές δεξιότητες και βιώσιμες υποδομές, ενισχύοντας την ανταγωνιστικότητα. Επιπλέον, η Κύπρος έχει αναπτύξει εθνικά προγράμματα καινοτομίας που αξιοποιούν πόρους MFF για την ενίσχυση start-ups και πράσινων τεχνολογιών, ενισχύοντας την διεθνή προβολή της χώρας στον τομέα των υπηρεσιών και της τεχνολογίας (European Commission, 2023).
Για το Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο 2028-2034, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει μεγαλύτερη ευελιξία και στοχευμένες επενδύσεις σε στρατηγικούς τομείς, όπως η άμυνα, οι κρίσιμες τεχνολογίες και η ενεργειακή αυτονομία (European Commission, 2025). Το νέο πλαίσιο στοχεύει να συνδυάσει τις παραδοσιακές πολιτικές με τις νέες προτεραιότητες ανταγωνιστικότητας (European Commission, 2025). Για την Κύπρο και την Ελλάδα, αυτό σημαίνει ευκαιρίες για χρηματοδότηση πράσινων έργων, ψηφιακών υποδομών και μεταρρυθμίσεων στη δημόσια διοίκηση, ενισχύοντας τη θέση τους στον ευρωπαϊκό χώρο και συμβάλλοντας στην ανθεκτικότητα των οικονομιών τους (European Commission, 2023).
Συνολικά, η στρατηγική σύνδεση του MFF, του NGEU και του νέου ΠΔΠ 2028-2034 δείχνει μια επενδυτική προσέγγιση, προσανατολισμένη στο μέλλον. Η επιτυχία της εξαρτάται όχι μόνο από το ύψος των κονδυλίων, αλλά από την ικανότητα των κρατών-μελών, ιδιαίτερα της Κύπρου και της Ελλάδας, να τα αξιοποιήσουν αποτελεσματικά και να μετατρέψουν τους πόρους σε βιώσιμη ανάπτυξη και πραγματική ανταγωνιστικότητα.
Βιβλιογραφία
Πρωτογενείς πηγές:
Council of the European Union. (2020). Council Regulation (EU, Euratom) 2020/2093.Council of the European Union. Διαθέσιμο σε: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:32020R2093
Council of the European Union. (2024). EU long-term budget. Council of the European Union. Διαθέσιμο σε: https://www.consilium.europa.eu/en/policies/eu-long-term-budget/
European Central Bank. (2022). Economic Bulletin. European Central Bank. Διαθέσιμο σε: https://www.ecb.europa.eu/pub/economic-bulletin/html/index.en.html
European Commission. (2021). The EU’s 2021–2027 long-term budget and NextGenerationEU. European Commission. Διαθέσιμο σε: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/long-term-eu-budget/2021-2027_en
European Commission. (2023).A Europe fit for the Digital age. Διαθέσιμο σε: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/priorities-2019-2024/europe-fit-digital-age_en
European Commission. (2024). Competitiveness Compass. European Commission. Διαθέσιμο σε: https://commission.europa.eu/topics/competitiveness/competitiveness-compass_en
European Commission. (2024). Competitiveness. European Commission. Διαθέσιμο σε: https://commission.europa.eu/topics/eu-competitiveness_en
European Commission. (2024). Cyprus’ recovery and resilience plan.European Commission. Διαθέσιμο σε: https://commission.europa.eu/business-economy-euro/economic-recovery/recovery-and-resilience-facility/country-pages/cyprus-recovery-and-resilience-plan_en
European Commission. (2026). Research and Innovation. European Commission. Διαθέσιμο σε: https://commission.europa.eu/topics/research-and-innovation_en
European Commission. (2026). The 2021-2027 EU budget- What’s new?. European Commission. Διαθέσιμο σε: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/eu-budget/long-term-eu-budget/2021-2027/whats-new_en
Πηγή εικόνας
EPP Group. (2025). EPP Group Position Paper on the post – 2027 Multiannual Financial Framework. EPP Group. Διαθέσιμο σε: https://www.eppgroup.eu/newsroom/epp-group-position-paper-on-the-post-2027-multiannual-financial-framework