Γράφει ο Θάνος Αϊβαλιώτης
Τον Σεπτέμβριο 2023 στο Νέο Δελχί, στα πλαίσια της Συνόδου των χωρών της ομάδας G20, πραγματοποιήθηκε η εξαγγελία του εμπορικού διαδρόμου «IMEC», με στόχο την εμπορική διασύνδεση της Ινδίας με την Ευρώπη, διαμέσου της Μέσης Ανατολής (Guzansky & Lindenstrauss, 2025). Αποτελεί μία πρωτοβουλία υψίστης γεωοικονομικής αξίας, καθώς αποβλέπει στον ανταγωνισμό με την αντίστοιχη κινεζική, «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», και για τον λόγο αυτό χαίρει της πλήρους υποστήριξης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής (εφεξής ΗΠΑ) (Rizzi, 2024).
Γεωγραφικώς, ο IMEC εκτείνεται από την Ινδία μέχρι τα λιμάνια της Νότιας και Νοτιοανατολικής Ευρώπης, όπως της Ιταλίας, της Ελλάδος και της Κύπρου και διαπερνά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (εφεξής Η.Α.Ε.), τη Σαουδική Αραβία, την Ιορδανία και το Ισραήλ (Guzansky & Lindenstrauss, 2025). Αναλυτικότερα, το μνημόνιο κατανόησης για τον IMEC, που υπέγραψαν οι Η.Π.Α, η Ευρωπαϊκή Ένωση (εφεξής Ε.Ε.), η Γαλλία, η Γερμανία, η Ιταλία, η Ινδία, τα Η.Α.Ε. και η Σαουδική Αραβία διαχωρίζει τον διάδρομο σε δύο σκέλη. Το πρώτο, ανατολικό σκέλος συνίσταται στη θαλάσσια διασύνδεση της Ινδίας με τον Αραβικό Κόλπο, ενώ το δεύτερο, βόρειο σκέλος αντιστοιχεί στην διασύνδεση της Αραβικής Χερσονήσου με την Ευρώπη (Rizzi, 2024). Για την υλοποίηση αυτού του έργου προβλέπονται σημαντικές επενδύσεις σε υποδομές, όπως λιμάνια, δρόμους και σιδηροδρομικά δίκτυα, καθώς και στους τομείς των τηλεπικοινωνιών, της πληροφόρησης και της μεταφοράς ενέργειας (Guzansky & Lindenstrauss, 2025).
Στόχο της παρούσας ανάλυσης αποτελεί, πρώτον, η προβολή της σημασίας του εμπορικού διαδρόμου για τα ευρωπαϊκά και εν γένει «δυτικά» συμφέροντα. Επιπλέον, θα αναδειχθεί η θέση, που δύναται να κατέχει ο Ελληνισμός, ήτοι η Ελλάδα και η Κύπρος, στον νέο εμπορικό διάδρομο.
Όπως ήδη αναφέρθηκε, ο IMEC υποστηρίζεται ένθερμα από τις Η.Π.Α., καθώς εξυπηρετεί τα γεωστρατηγικά τους συμφέροντα. Αρχικώς, αποσκοπώντας να ανταγωνιστεί την κινεζική πρωτοβουλία «Μία Ζώνη, Ένας Δρόμος», ο IMEC παρέχει στα κράτη της περιοχής, όπως στις χώρες του Κόλπου, σημαντικά κίνητρα να συνεργαστούν με τις Η.Π.Α. και τους δυτικούς εταίρους για την εμβάθυνση των εμπορικών τους σχέσεων (Hussein & Shafer, 2025). Επιπλέον, κατά αυτόν τον τρόπο, οι Η.Π.Α. επιδιώκουν να συμβάλλουν στην περιφερειακή σταθερότητα της Μέσης Ανατολής, ενθαρρύνοντας την προσέγγιση των αραβικών κρατών που συμμετέχουν στο έργο με το Ισραήλ (Hussain & Shafer, 2025), το οποίο αποτελεί ενδεχομένως τον σημαντικότερο σύμμαχο των Η.Π.Α. στην περιοχή. Αναμφισβήτητα, προς αυτή την κατεύθυνση συνέβαλαν και οι Συμφωνίες του Αβραάμ το 2020, οι οποίες αποτελούν διμερείς συμφωνίες ανάμεσα στο Ισραήλ με τα Η.Α.Ε. και το Ισραήλ με το Μπαχρέιν και υπεγράφησαν με πρωτοβουλία των Η.Π.Α. για εξομάλυνση των σχέσεων των Ιεροσολύμων με διάφορα αραβικά κράτη (Middle East Institute, 2026). Ακόμη, πέραν των υψηλότατων οικονομικών κινήτρων, που υφίστανται για τις αμερικανικές και ευρωπαϊκές εταιρείες στην υλοποίηση των προβλεπόμενων έργων, ο IMEC καθιστά ισχυρότερη την παρουσία των Η.Π.Α. στη Μέση Ανατολή, ενισχύοντας το οικονομικό αποτύπωμά τους στα κράτη του Κόλπου (Hussein & Shafer, 2025).
Κατά την εξέταση της ευρωπαϊκής συμμετοχής στον IMEC, παρατηρείται ότι οι τέσσερις εκ των οκτώ υπογραφών του μνημονίου κατανόησης είναι ευρωπαϊκές και συγκεκριμένα αντιστοιχούν στην Ε.Ε. και τις τρεις ισχυρότερες οικονομίες της, τη γερμανική, τη γαλλική και την ιταλική. Η ζέση των Ευρωπαίων για συμμετοχή στον νέο εμπορικό διάδρομο ερμηνεύεται πρωτίστως με οικονομικούς όρους. Για την αντιμετώπιση των δυσχερειών που επέφερε η πανδημία COVID-19 στους ευρωπαϊκούς προϋπολογισμούς, η Ε.Ε. έχει υιοθετήσει μία στρατηγική επενδύσεων σε κατασκευαστικά έργα υποδομών, κυρίως προς τον αποκαλούμενο «παγκόσμιο Νότο» (Rizzi, 2024). Κατά την κρίση των Ευρωπαίων, η ενεργή δραστηριοποίηση στον IMEC παρέχει πρόσφορο έδαφος για επενδύσεις σε αυτόν τον τομέα και παραλλήλως δύναται να ενισχύσει τις σχέσεις της Ε.Ε. με τον «παγκόσμιο Νότο», συμβάλλοντας και στην υλοποίηση της ευρωπαϊκής στρατηγικής «Global Gateway». Η Global Gateway εγκαινιάστηκε από την ΕΕ το 2021 και αποσκοπεί στην προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης κυρίως σε χώρες του «παγκόσμιου Νότου» και στην υλοποίηση επενδύσεων σε υποδομές και σε τομείς, όπως οι ψηφιακές διασυνδέσεις και η ενέργεια (European Commission, n.d.). Συνεπώς, η ευρωπαϊκή συμμετοχή στην ανάπτυξη του IMEC συνάδει και με τη στρατηγική Global Gateway. Πέραν των ανωτέρω, ο IMEC δύναται να ελαττώσει τις εμπορικές συναλλαγές της Ε.Ε. με την Κίνα, καθώς και να συμβάλει στην ενεργειακή διαφοροποίηση της Ε.Ε. από τους ρωσικούς ενεργειακούς πόρους (Rizzi, 2024).
Την επιθυμία οικοδόμησης ενός νέου γεωοικονομικού άξονα Ινδίας-Μέσης Ανατολής-Ευρώπης αποκάλυψε και η σχετικώς πρόσφατη εμπορική συμφωνία Ε.Ε.-Ινδίας, η οποία χαρακτηρίστηκε ως «η μητέρα όλων των συμφωνιών» από την Ευρωπαία Επίτροπο, Ursula von der Leyen (Corlin & Tadeo, 2026). Η συμφωνία ουσιαστικώς προβλέπει τη δημιουργία της μεγαλύτερης ζώνης ελευθέρων συναλλαγών στον κόσμο, εξαλείφοντας ή ελαττώνοντας περίπου το 90% των υφιστάμενων δασμών στο διμερές εμπόριο (European Commission, n.d.).
Βάσει των δεδομένων που παρουσιάστηκαν παραπάνω, διαπιστώνεται ότι ο IMEC αποτελεί ένα φιλόδοξο έργο, του οποίου σε μεγάλο βαθμό ηγούνται οι Η.Π.Α., καθώς εντάσσεται στο πλαίσιο του ευρύτερου σινο-αμερικανικού ανταγωνισμού. Παράλληλα, ενισχύονται σύμμαχοι και εταίροι των Η.Π.Α., όπως η Ινδία, η Ε.Ε. και τα κράτη-μέλη της, το Ισραήλ και οι αραβικές μοναρχίες. Βάσει των ανωτέρω, τίθεται το εξής ερώτημα: Ποιος είναι ο ρόλος του ελληνισμού, δηλαδή της Ελλάδος και της Κύπρου στον IMEC και πώς ωφελούνται οι δύο χώρες από την ανάπτυξη του νέου εμπορικού διαδρόμου;
Κατ’ αρχήν, η Ελλάδα και η Κύπρος ως τμήμα του IMEC αναβαθμίζουν την περιφερειακή τους ισχύ, καθώς αποκτούν αυξημένη γεωστρατηγική βαρύτητα για τα αμερικανικά, ινδικά, ισραηλινά, αραβικά και ευρωπαϊκά συμφέροντα, που εξυπηρετούνται μέσω του εμπορικού διαδρόμου, ιδιαίτερα εάν συνεκτιμηθεί και η μη συμμετοχή της Τουρκίας στο έργο (ΕΛΙΣΜΕ, 2025). Η απουσία της Άγκυρας από τις φιλοδοξίες του Νέου Δελχί δεν αποτελεί τυχαίο γεγονός και εξηγείται από την δυσμένεια, η οποία χαρακτηρίζει τις σχέσεις Ινδίας-Τουρκίας. Με λίγα λόγια, η βασική αιτία που επιβαρύνει τις διμερείς σχέσεις σχετίζεται με την υποστήριξη της Τουρκίας στο Πακιστάν. Το Ισλαμαμπάντ αποτελεί τον σημαντικότερο αμυντικό σύμμαχο για την Άγκυρα, πλην των χωρών του ΝΑΤΟ και για τον λόγο αυτό στην στρατιωτική σύγκρουση Ινδίας-Πακιστάν τον Μάιο 2025, η Τουρκία έσπευσε να υποστηρίξει το Πακιστάν (Anas, 2025). Από την πλευρά της, η Ινδία προσέγγισε τους βασικότερους περιφερειακούς ανταγωνιστές της Τουρκίας, όπως την Κύπρο, την Ελλάδα και το Ισραήλ (Anas, 2025).
Τον Ιούνιο 2025, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης, υποδέχθηκε τον Ινδό Πρωθυπουργό, Narendra Modi, στη Λευκωσία και δήλωσε, μεταξύ άλλων, ότι η Κύπρος αποτελεί έναν προβλέψιμο και ασφαλή σύμμαχο της Ινδίας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή και ένα κράτος της Ε.Ε., που λειτουργεί ως πύλη εισόδου της Ινδίας στην Ευρώπη (Καλατζής, 2025). Στο ίδιο κλίμα ήταν και οι δηλώσεις του Έλληνα Πρωθυπουργού, Κυριάκου Μητσοτάκη, προς τον Modi, κατά τη συνάντηση των δύο ηγετών στο περιθώριο του «AI Impact Summit» στο Νέο Δελχί τον Φεβρουάριο 2026, υπογραμμίζοντας ότι η Ελλάδα δύναται να αποτελέσει την πύλη της Ινδίας στην Ευρώπη. (Κολώνα, 2026). Ακόμη, τον ίδιο μήνα, ο Modi επισκέφθηκε το Ισραήλ, όπου τον υποδέχθηκε ο Πρωθυπουργός της χώρας, Benjamin Netanyahu. Ο ηγέτης του Ισραήλ πραγματοποίησε ιδιαίτερη μνεία στις δυνατότητες συνεργασίας, που προσφέρει ο IMEC στα Ιεροσόλυμα και το Νέο Δελχί, ενώ δεν παρέλειψε να επισημάνει ότι η προώθηση του εμπορικού διαδρόμου ενισχύει τον ρόλο χωρών, όπως η Ελλάδα και η Κύπρος, ως συνδετικών κρίκων προς την Ευρώπη (Alpha Cyprus, 2026).
Επομένως, εκ των άνωθι καθίσταται αντιληπτή η βαρύνουσα σημασία που κατέχει η Ελλάδα, η Κύπρος, αλλά και το Ισραήλ για την πραγματοποίηση του IMEC. Για τον λόγο αυτό, παρατηρούνται απόπειρες για την ενίσχυση της συνεργασίας των τριών χωρών της Ανατολικής Μεσογείου σε διάφορα επίπεδα. Πρώτον, τον Νοέμβριο 2025 πραγματοποιήθηκε σύνοδος των Υπουργών Ενέργειας της Ελλάδας, της Κύπρου, του Ισραήλ και των Η.Π.Α., στην οποία οι εκπρόσωποι των τεσσάρων κρατών δεσμεύθηκαν να προωθήσουν την ενεργειακή ασφάλεια και σταθερότητα στην Ανατολική Μεσόγειο και εξέφρασαν την υποστήριξή τους προς έργα περιφερειακής διασυνδεσιμότητας στο πλαίσιο του IMEC (Η Ναυτεμπορική, 2025). Επιπροσθέτως, στην τριμερή συνάντηση Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ στα Ιεροσόλυμα τον Δεκέμβριο 2025, οι ηγέτες των τριών χωρών τόνισαν την στήριξή τους προς την υλοποίηση του IMEC και τη συνεργασία με την Ινδία. Πέραν τούτου, υπήρξαν αιχμές προς την τουρκική επιθετικότητα, επιβεβαιώθηκε η σημασία του σχήματος 3+1 με τις Η.Π.Α., εκφράστηκε η πρόθεση ενίσχυσης της τριμερούς συνεργασίας σε θέματα άμυνας και ασφάλειας, καθώς και η δέσμευση για την υλοποίηση κοινών ενεργειακών έργων, όπως του «Great Sea Interconnector», για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδος, Κύπρου και Ισραήλ (Euronews, 2025).
Τα άνωθι γεγονότα καταδεικνύουν ότι τόσο η Αθήνα όσο και η Λευκωσία δύνανται να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην υλοποίηση του IMEC, λειτουργώντας ως πάροχοι ασφάλειας και σταθερότητας στην Ανατολική Μεσόγειο. Ταυτοχρόνως, η συμμετοχή των δύο χωρών στην Ε.Ε. αποτελεί ένα επιπλέον ελκυστικό στοιχείο για τις ινδικές εταιρείες, οι οποίες έχουν τη δυνατότητα να αποκτήσουν πρόσβαση στην ευρωπαϊκή αγορά, επενδύοντας στην Ελλάδα και την Κύπρο (Βελισσάριος, 2025). Ένας σημαντικός παράγων, που θα συμβάλλει σε αυτό αποτελεί και η πρόσφατη εμπορική συμφωνία Ε.Ε.-Ινδίας.
Συμπερασματικά, κρίνεται ότι ο IMEC παρέχει την ευκαιρία στις χώρες του Ελληνισμού, συνεργαζόμενες σε πολλά επίπεδα με το Ισραήλ, να αναβαθμίσουν την γεωστρατηγική τους αξία. Η τριμερής συνεργασία, πέραν του εξισορροπητικού χαρακτήρα που λαμβάνει έναντι της Τουρκίας, στηρίζεται αναφανδόν από τις Η.Π.Α. και την Ινδία, καθώς εξυπηρετούν τα ευρύτερα γεωοικονομικά τους συμφέροντα. Κατά συνέπεια, τόσο η Ελλάδα όσο και η Κύπρος, λόγω της γεωγραφικής τους θέσεως, αλλά και των σχέσεων που έχουν επιλέξει να οικοδομήσουν με τα κράτη της άμεσης και ευρύτερης περιφέρειάς τους, έχουν τη δυνατότητα να αναβαθμίσουν την γεωπολιτική τους επιρροή, εξυπηρετώντας ίδια αμυντικά και οικονομικά συμφέροντα, αλλά και ευρύτερες επιδιώξεις συμμάχων και εταίρων τους.
Τέλος, πρέπει ωστόσο να επισημανθεί ότι παρά τη φιλοδοξία που περιβάλλει την δημιουργία του νέου εμπορικού διαδρόμου, η πραγματοποίηση των έργων κωλυσιεργεί, εξαιτίας της συνεχιζόμενης και αυξανόμενης περιφερειακής αστάθειας. Οι επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 και η γενικότερη ανάφλεξη στη Μέση Ανατολή, ως συνέπεια των αμερικανο-ισραηλινών επιθέσεων εναντίον του Ιράν δυσχεραίνουν την ολοκλήρωση του διαδρόμου (Goulard, 2026). Εντούτοις, βάσει των ενεργειών που λαμβάνουν όλα τα συμβαλλόμενα μέρη του μνημονίου κατανόησης και ιδίως οι Η.Π.Α., η Ε.Ε. και η Ινδία, οι οποίες αναλύθηκαν παραπάνω, εκτιμάται ότι παρά τις τρέχουσες κρίσεις στη Μέση Ανατολή, η πρωτοβουλία IMEC θα εξακολουθήσει να υποστηρίζεται ένθερμα από τις συμμετέχουσες χώρες.
Πηγές:
Alpha Cyprus. (2026). Στο Ισραήλ ο Ναρέντρα Μόντι: Η αναφορά Νετανιάχου σε Κύπρο και Ελλάδα. Διαθέσιμο σε: https://www.alphanews.live/international/sto-israil-o-narentra-monti-i-anafora-netaniachou-se-kypro-kai-ellada/
Anas O. (2025). Why Turkiye Chose to Side With Pakistan Over India. The Diplomat. Διαθέσιμο σε: https://thediplomat.com/2025/05/why-turkiye-chose-to-side-with-pakistan-over-india/
Corlin P. & Tadeo M. (2026). EU inks ‘mother of all deals’ with India trade agreement amid global turmoil. Euronews. Διαθέσιμο σε: https://www.euronews.com/my-europe/2026/01/27/eu-inks-mother-of-all-deals-with-india-trade-agreement-amid-global-turmoil
Euronews. (2025). Τριμερής Ελλάδας-Κύπρου-Ισραήλ: «Ούτε να το σκεφτείτε» το μήνυμα Νετανιάχου στην Τουρκία. Διαθέσιμο σε: https://gr.euronews.com/2025/12/22/trimerhs-ellada-kypros-israhl-mhnyma-netaniaxoy-sthn-toyrkia
European Commission (n.d.). The EU-India trade agreement. Διαθέσιμο σε: https://commission.europa.eu/topics/trade/eu-india-trade-agreement_en
European Commission. (m.d.). Global Gateway. Διαθέσιμο σε: https://commission.europa.eu/topics/international-partnerships/global-gateway_en
Goulard S. (2026) The War in Iran and the Revival of the IMEC. Global Connectivities. Διαθέσιμο σε: https://globalconnectivities.com/2026/03/war-iran-imec/
Guzansky Y. & Lindenstrauss G. (2025). The IMEC Initiative: Economic Potential Contingent on Political Considerations. Institute for National Security Studies. Διαθέσιμο σε: https://www.jstor.org/stable/resrep71253
Hussain A. & Shafer N. (2025). The India-Middle East-Europe Economic Corridor: Connectivity in an era of geopolitical uncertainty. Atlantic Council. Διαθέσιμο σε: https://www.atlanticcouncil.org/in-depth-research-reports/report/the-india-middle-east-europe-economic-corridor-connectivity-in-an-era-of-geopolitical-uncertainty/
Middle East Institute. (2025). The Abraham Accords. Διαθέσιμο σε: https://mei.edu/backgrounder/abraham-accords/
Rizzi A. (2024). The infinite connection: How to make the India-Middle East-Europe economic corridor happen. European Council on Foreign Relations. Διαθέσιμο σε: https://ecfr.eu/publication/the-infinite-connection-how-to-make-the-india-middle-east-europe-economic-corridor-happen/
Βελισσάριος Α. (2025). Καραβίας: «Πύλες» εισόδου ινδικών επιχειρήσεων στην ΕΕ, Ελλάδα και Κύπρος – Στην πρώτη γραμμή η Eurobank. Insider. Διαθέσιμο σε: https://www.insider.gr/epiheiriseis/364970/karabias-eurobank-pyles-eisodoy-indikon-epiheiriseon-stin-ee-ellada-kai-kypros
ΕΛΙΣΜΕ. (2025). Το έργο IMEC απέναντι στις κινεζικές και τουρκικές οδούς: ένας νέος ευρασιατικός δρόμος. Διαθέσιμο σε: https://elisme.gr/to-ergo-imec-apenanti-stis-kinezikes-kai-tourkikes-odous-enas-neos-evrasiatikos-dromos/
Η Ναυτεμπορική. (2025). Δέσμευση από 3+1: Ελλάδα, ΗΠΑ, Κύπρος, Ισραήλ για ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλεια στην Αν. Μεσόγειο. Διαθέσιμο σε: https://www.naftemporiki.gr/green/energy/2030255/desmeysi-apo-31-ellada-ipa-kypros-israil-gia-enischysi-tis-energeiakis-asfaleias-stin-an-mesogeio/
Καλατζής Μ. (2025). Τον Μόντι υποδέχτηκε ο Χριστοδουλίδης: Η Κύπρος είναι ένας προβλέψιμος και ασφαλής σύμμαχος της Ινδίας. Διαθέσιμο σε: https://www.protothema.gr/politics/article/1655240/ton-modi-upodehtike-o-hristodoulidis-i-kupros-einai-enas-provlepsimos-kai-asfalis-summahos-tis-indias/
Κολώνα Μ. (2026). Συνάντηση Μητσοτάκη-Μόντι: «Η Ελλάδα μπορεί να αποτελέσει πύλη της Ινδίας στην Ευρώπη». CNN Greece. Διαθέσιμο σε: https://www.cnn.gr/politiki/story/520302/synantisi-mitsotaki-monti-h-ellada-borei-na-apotelesei-pyli-tis-indias-stin-evropi
Πηγή φωτογραφίας:
Global Maritime Hub: Shipping, Trade & Port Analysis. (2025). The India-Middle East-Europe Economic Corridor (IMEC). Διαθέσιμο σε: https://globalmaritimehub.com/report-presentation/the-india-middle-east-europe-economic-corridor-imec