Γράφει ο Ιωάννης Γερονυμακης
Η Σύνοδος MED9, το συλλογικό σχήμα συνεργασίας εννέα κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης (εφεξής ΕΕ) με κοινές προκλήσεις στη νότια Ευρώπη, έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια σε έναν σημαντικό χώρο διαβούλευσης και συντονισμού για ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα τη σταθερότητα και τη συνοχή της περιοχής, αλλά και της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης (Government of the Republic of Slovenia, 2025b). Παρότι συχνά παραμένει χαμηλής δημόσιας προβολής σε σύγκριση με τα ανώτατα θεσμικά όργανα της ΕΕ, η πολιτική της βαρύτητα αυξάνεται συνεχώς λόγω της γεωγραφικής, γεωπολιτικής και οικονομικής σημασίας των χωρών που συμμετέχουν σε αυτήν. Η τελευταία σύνοδος στη Σλοβενία ανέδειξε, για ακόμη μία φορά, την ανάγκη κοινών μεσογειακών θέσεων σε ζητήματα όπως η μετανάστευση, η κλιματική κρίση, η ασφάλεια, η ψηφιακή μετάβαση και η περιφερειακή σταθερότητα. Υπό αυτό το πρίσμα, η παρούσα ανάλυση επιχειρεί να εξετάσει κατά πόσο η MED9 συνιστά έναν περιφερειακό μηχανισμό περιορισμένης εμβέλειας ή ένα σχήμα με ουσιαστική συμβολή στη διαμόρφωση της ευρωπαϊκής ατζέντας, αξιοποιώντας τόσο θεματική σύγκριση όσο και ποσοτικά δεδομένα.
Το σημερινό σχήμα MED9 αποτελεί τη μετεξέλιξη μιας πρωτοβουλίας που ξεκίνησε το 2013 όταν επτά κράτη-μέλη της ΕΕ – Ισπανία, Γαλλία, Ιταλία, Ελλάδα, Κύπρος, Μάλτα και Πορτογαλία – συγκρότησαν, με πρωτοβουλία της Κύπρου και της Ισπανίας, ένα άτυπο πλαίσιο συνεργασίας για ζητήματα που αφορούσαν τη νότια ευρωπαϊκή περιφέρεια. Το σχήμα διευρύνθηκε το 2021, κατά την 8η Σύνοδο MED7 στην Αθήνα, με την ένταξη της Σλοβενίας και της Κροατίας, αποκτώντας τη σημερινή του μορφή ως MED9. Παρότι δεν διαθέτει θεσμική υπόσταση που να παράγει δεσμευτικές αποφάσεις, η ομάδα λειτουργεί ως φόρουμ άτυπων διαβουλεύσεων και συντονισμού θέσεων για τα μεσογειακά ζητήματα της ΕΕ (European Council, 2025; Government of the Republic of Slovenia, 2025b). Η πορεία και ο τρόπος λειτουργίας της Συνόδου αντανακλά την ανάγκη των χωρών της νότιας Ευρώπης να διαμορφώσουν ένα συνεκτικότερο πλαίσιο αντιμετώπισης των περιφερειακών προκλήσεων και να ενισχύσουν την ορατότητα των ζητημάτων της Μεσογείου στο ευρωπαϊκό επίπεδο.
Στην 12η Σύνοδο Κορυφής του MED9 στο Πορτορόζ της Σλοβενίας, συμμετείχαν οι ηγέτες των εννέα μεσογειακών κρατών-μελών της ΕΕ, η Πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κα Ursula von der Leyen, καθώς και ο Βασιλιάς της Ιορδανίας κ. Abdullah II bin Al Hussein, μετά από προσωπική πρόσκληση του Σλοβένου Πρωθυπουργού κ. Robert Golob (Government of the Republic of Slovenia, 2025c; STA, 2025; The Slovenia Times, 2025).
Οι θεματικές που συζητήθηκαν στο πλαίσιο της 12ης Συνόδου Κορυφής των MED9 ευθυγραμμίζονται σε μεγάλο βαθμό με τις κεντρικές προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την τρέχουσα περίοδο, όπως αυτές αποτυπώνονται στη Στρατηγική Ατζέντα 2024-2029 και στις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Το κοινό αυτό θεματικό πλαίσιο αντανακλά την επιδίωξη μιας πιο κυρίαρχης, ασφαλούς και ανταγωνιστικής Ευρώπης, ικανής να ανταποκρίνεται αποτελεσματικά στις σύγχρονες γεωπολιτικές, οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις (Government of the Republic of Slovenia, 2025c; European Council, 2024; European Union, 2024).
Η στρατηγική αυτή εδράζεται σε κομβικά επιτεύγματα της προηγούμενης περιόδου σε βασικούς τομείς της ευρωπαϊκής πολιτικής, όπως η θεσμοθέτηση της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, η οποία έθεσε τις βάσεις για την επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας, καθώς και η πρόσφατη υιοθέτηση του Νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο επιδιώκει την εξισορρόπηση της αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών με την αποτελεσματική διαχείριση των εξωτερικών συνόρων.
Κεντρικός άξονας των συζητήσεων αποτέλεσε η ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας και της ανταγωνιστικότητας της Ένωσης, μέσα από την εμβάθυνση της ενιαίας αγοράς, τη στήριξη της ευρωπαϊκής βιομηχανικής βάσης και τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων σε σημαντικούς τομείς. Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη διασύνδεση υποδομών, στη θωράκιση έναντι αθέμιτων εμπορικών πρακτικών και στην ενίσχυση του διεθνούς εμπορίου, στοιχεία που συνδέονται άμεσα με την ευρύτερη επιδίωξη της ΕΕ για στρατηγική αυτονομία και ανθεκτικότητα (Government of the Republic of Slovenia, 2025a; Government of the Republic of Slovenia, 2025c; Government of the Republic of Slovenia, 2025d; European Council, 2024; European Commission, 2025).
Παράλληλα, τόσο στο επίπεδο της Συνόδου MED9 όσο και στην ευρωπαϊκή ατζέντα, η καινοτομία και ο ψηφιακός μετασχηματισμός αναδείχθηκαν σε βασικούς μοχλούς οικονομικής ισχύος και τεχνολογικής κυριαρχίας. Η προώθηση προηγμένων ψηφιακών υποδομών, της τεχνητής νοημοσύνης και των τεχνολογιών αιχμής εντάσσεται στη συνολική στρατηγική της Ένωσης για ενίσχυση της ανταγωνιστικότητάς της και περιορισμό της εξάρτησης από τρίτες χώρες σε κρίσιμους τεχνολογικούς τομείς (Government of the Republic of Slovenia, 2025c; Government of the Republic of Slovenia, 2025d; European Commission, 2025).
Η πράσινη μετάβαση και η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής αποτέλεσαν επίσης κομβική προτεραιότητα. Οι ηγέτες υπογράμμισαν τη σημασία της ενεργειακής μετάβασης, της ενίσχυσης της ενεργειακής ασφάλειας και της ανάδειξης της Μεσογείου σε πράσινο ενεργειακό κόμβο, σε συνδυασμό με δράσεις για την κλιματική ανθεκτικότητα, την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, τη βιώσιμη γεωργία και τη διαχείριση των φυσικών πόρων (Government of the Republic of Slovenia, 2025a; Government of the Republic of Slovenia, 2025c; Government of the Republic of Slovenia, 2025d). Οι κατευθύνσεις αυτές εντάσσονται στο ευρύτερο ευρωπαϊκό πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας και του στόχου μείωσης των εκπομπών κατά 55% έως το 2030 («Fit for 55») (European Council, 2024; European Commission, 2025).
Στο πεδίο της μετανάστευσης, οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στην πλήρη εφαρμογή του νέου Συμφώνου για τη Μετανάστευση και το Άσυλο, το οποίο υιοθετήθηκε το 2024 και θεσπίζει ένα ενιαίο ευρωπαϊκό πλαίσιο για ταχύτερες και δικαιότερες διαδικασίες ασύλου, ενισχυμένη διαχείριση των εξωτερικών συνόρων και μηχανισμό υποχρεωτικής αλληλεγγύης μεταξύ των κρατών μελών (Government of the Republic of Slovenia, 2025d; European Commission, 2024). Ταυτόχρονα, υπογραμμίστηκε η σημασία των νόμιμων οδών κινητικότητας, της συνεργασίας με χώρες προέλευσης και διέλευσης και της καταπολέμησης της παράνομης διακίνησης, στο πλαίσιο μιας ολοκληρωμένης και πολυεπίπεδης ευρωπαϊκής προσέγγισης (Government of the Republic of Slovenia, 2025c; Government of the Republic of Slovenia, 2025d; European Commission, 2025).
Η ασφάλεια και η γεωπολιτική σταθερότητα αποτέλεσαν εξίσου βασικό σημείο σύγκλισης. Οι ηγέτες επανέλαβαν τη συνεχή στήριξη προς την Ουκρανία, την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής άμυνας και της προστασίας κρίσιμων υποδομών, καθώς και την προσαρμογή της Ένωσης στις σύγχρονες υβριδικές απειλές, σε στενή συνεργασία με το ΝΑΤΟ (Government of the Republic of Slovenia, 2025a; Government of the Republic of Slovenia, 2025c; Government of the Republic of Slovenia, 2025d; European Council, 2024).
Τέλος, τόσο στο πλαίσιο της Συνόδου MED9 όσο και στη στρατηγική της Ένωσης, η διεύρυνση της ΕΕ αναγνωρίζεται ως γεωστρατηγική επένδυση για τη σταθερότητα και την ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου. Οι συζητήσεις για το επόμενο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο ανέδειξαν την ανάγκη ενός φιλόδοξου προϋπολογισμού που θα μπορεί να υποστηρίξει τη μελλοντική διεύρυνση και να ανταποκριθεί στις νέες προκλήσεις, διασφαλίζοντας παράλληλα τη χρηματοδότηση των παραδοσιακών πολιτικών της Ένωσης (Government of the Republic of Slovenia, 2025a; Government of the Republic of Slovenia, 2025c; Government of the Republic of Slovenia, 2025d; European Council, 2024; European Union, 2024).
Πέραν του ευρύτερου πλαισίου σύγκλισης με τις προτεραιότητες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η 12η Σύνοδος Κορυφής των MED9 ανέδειξε και μια σειρά θεματικών με έντονη περιφερειακή και γεωπολιτική διάσταση, οι οποίες συνδέονται άμεσα με τον ρόλο της Μεσογείου και τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή. Αρχικά, υιοθετήθηκε κοινή δήλωση για τη Μέση Ανατολή με τη συμμετοχή του Βασιλιά της Ιορδανίας κ. Abdullah II bin Al Hussein, με επίκεντρο την κρίση στη Γάζα και τη γενικότερη αστάθεια της περιοχής (Government of the Republic of Slovenia, 2025e; The Slovenia Times, 2025). Οι ηγέτες αναγνώρισαν τον καίριο ρόλο της Ιορδανίας ως παράγοντα ειρήνης και σταθερότητας, ενώ χαιρέτισαν τις διεθνείς πρωτοβουλίες για επίτευξη κατάπαυσης του πυρός, τη διασφάλιση ανθρωπιστικής πρόσβασης και την απελευθέρωση ομήρων (Government of the Republic of Slovenia, 2025e).
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανθρωπιστική διάσταση της κρίσης, με τους ηγέτες να εκφράζουν βαθιά ανησυχία για την κατάσταση στη Γάζα και να υπογραμμίζουν τη σημασία της απρόσκοπτης λειτουργίας χερσαίων, θαλάσσιων και αεροπορικών διαδρόμων ανθρωπιστικής βοήθειας (Government of the Republic of Slovenia, 2025e). Είναι ιδιαίτερα σημαντικό να αναφερθεί πως η επισήμανση αυτή αντανακλά μια πάγια και θεσμικά κατοχυρωμένη θέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης αναφορικά με την ανάγκη προστασίας του άμαχου πληθυσμού και τη διασφάλιση ανθρωπιστικής πρόσβασης σε ζώνες σύγκρουσης. Το ζήτημα αυτό επίσης απασχολεί αυξανόμενα τις ευρωπαϊκές διαδικασίες και τα θεσμικά όργανα της ΕΕ την τελευταία περίοδο, ωστόσο δεν αποτελεί θεματική που προκύπτει οργανικά από την προκαθορισμένη ατζέντα της Ένωσης και τις προτεραιότητες της Επιτροπής για την περίοδο 2024-2029.
Σε συνέχεια των ανωτέρω, οι ηγέτες τόνισαν τη σημασία της παλαιστινιακής αυτοδιάθεσης στη μελλοντική διακυβέρνηση της Γάζας, επαναβεβαιώνοντας τη δέσμευσή τους στη λύση των δύο κρατών, στο πλαίσιο της ευρύτερης ευρωπαϊκής προσέγγισης για μια βιώσιμη και μακροπρόθεσμη ειρηνευτική διευθέτηση στην περιοχή (Government of the Republic of Slovenia, 2025e). Στο ίδιο πλαίσιο, οι ηγέτες καταδίκασαν την επιδείνωση της κατάστασης στη Δυτική Όχθη, καλώντας για τερματισμό της εποικιστικής δραστηριότητας και σεβασμό του status quo στους Αγίους Τόπους της Ιερουσαλήμ. Επιπλέον, επανέλαβαν τη στήριξή τους στη σταθερότητα του Λιβάνου και της Συρίας, υπογραμμίζοντας την ανάγκη προστασίας της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας των δύο χωρών (Government of the Republic of Slovenia, 2025e).
Ιδιαίτερη μνεία έγινε στην επιστροφή των Σύρων προσφύγων, με τους ηγέτες να υπογραμμίζουν την ανάγκη για ασφαλείς, εθελοντικές και βιώσιμες επιστροφές, στο πλαίσιο συντονισμένων διεθνών προσπαθειών μετά τον εμφύλιο πόλεμο που ξέσπασε το 2011. Στο πλαίσιο αυτό, επικρότησαν τον οδικό χάρτη Ιορδανίας-Συρίας-ΗΠΑ για την αποκλιμάκωση στη Σουγουέιντα και τη νότια Συρία, αναγνωρίζοντας τον κεντρικό ρόλο της Ιορδανίας στις περιφερειακές προσπάθειες σταθεροποίησης (Government of the Republic of Slovenia, 2025e). Ο συγκεκριμένος οδικός χάρτης αφορά ένα συντονισμένο σχέδιο σταθεροποίησης της νότιας Συρίας, με στόχο την αποκλιμάκωση της βίας, την προστασία των τοπικών κοινοτήτων και την ενίσχυση της ασφάλειας στα σύνορα. Το πλαίσιο προβλέπει την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, την αποκατάσταση της λειτουργίας βασικών υπηρεσιών, την ανάπτυξη δυνάμεων ασφαλείας, καθώς και την αποκάλυψη της τύχης των αγνοουμένων και την έναρξη διαδικασιών εσωτερικής συμφιλίωσης (Το Βήμα, 2025).
Αν και η Σύνοδος MED9 κάλυψε το μεγαλύτερο μέρος της σύγχρονης ευρωπαϊκής ατζέντας, ορισμένες οριζόντιες θεσμικές προτεραιότητες της ΕΕ, όπως η ενίσχυση της δημοκρατικής διακυβέρνησης, του κράτους δικαίου και της θεσμικής ανθεκτικότητας, εντάσσονται κυρίως στο γενικό πλαίσιο της ευρωπαϊκής στρατηγικής και δεν αποτέλεσαν κεντρικό αντικείμενο των συζητήσεων της Συνόδου (European Council, 2024; European Union, 2024). Οι παράμετροι αυτές λειτουργούν συμπληρωματικά ως θεμέλιο της ευρωπαϊκής πολιτικής δράσης, χωρίς να διαφοροποιούν τον ουσιαστικό προσανατολισμό των συμπερασμάτων του σχήματος MED9.
Συνολικά, η 12η Σύνοδος Κορυφής των MED9 ανέδειξε τον ρόλο της ομάδας ως ενός ευέλικτου πολιτικού σχήματος συντονισμού, το οποίο, χωρίς να υποκαθιστά τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, συμβάλλει στη διαμόρφωση κοινών πολιτικών προσεγγίσεων σε τομείς κρίσιμης στρατηγικής σημασίας. Η σαφής ευθυγράμμιση των συζητήσεων της Συνόδου με τις βασικές ευρωπαϊκές προτεραιότητες, σε συνδυασμό με την ανάδειξη ειδικών περιφερειακών ζητημάτων που αφορούν άμεσα τη Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή, καταδεικνύει τη συμπληρωματική λειτουργία του MED9 εντός του ευρύτερου ευρωπαϊκού πλαισίου. Το στοιχείο αυτό επιτρέπει μια ουσιαστική αποτίμηση της προστιθέμενης αξίας της Συνόδου, τόσο ως μηχανισμού πολιτικής σύγκλισης όσο και ως εργαλείου ενίσχυσης της ευρωπαϊκής συνοχής σε ένα ιδιαίτερα ρευστό διεθνές περιβάλλον.
Οι προτεραιότητες που τέθηκαν στην τελευταία Σύνοδο στη Σλοβενία, καθώς και η εναρμόνιση στη θεματολογία με τις προτεραιότητες της ΕΕ, αποκτούν πρόσθετη σημασία αν εξεταστούν υπό το πρίσμα των ποσοτικών δεδομένων της περιοχής. Οι χώρες της MED9, παρότι αποτελούν μόλις το ένα τρίτο των κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, διαθέτουν βάρος που υπερβαίνει κατά πολύ το θεσμικό τους μέγεθος. Από κοινού καταλαμβάνουν το 41,5% της συνολικής έκτασης της ΕΕ, διαμορφώνοντας σχεδόν ολόκληρο το νότιο και νοτιοανατολικό γεωγραφικό τόξο της Ένωσης (European Union, n.d.). Παράλληλα, φιλοξενούν περίπου το 45% του ευρωπαϊκού πληθυσμού, γεγονός που αναδεικνύει τη δημογραφική και κοινωνική τους βαρύτητα (Eurostat, 2024; United Nations DESA, 2024; World Bank, 2024b). Η συμβολή τους στην ευρωπαϊκή οικονομία είναι εξίσου καθοριστική. Παράγουν περί το 43% του ΑΕΠ της ΕΕ, στηριζόμενες σε ανεπτυγμένους τομείς όπως ο τουρισμός, η ναυτιλία, οι υπηρεσίες και η ταχέως αναπτυσσόμενη πράσινη οικονομία (World Bank, 2024a; Eurostat, 2024b).
Στο μεταναστευτικό πεδίο, ο ρόλος τους είναι ακόμη πιο κομβικός, καθώς συγκεντρώνουν πάνω από το 54% των παράτυπων μεταναστών, το 52% των νομίμως διαμενόντων υπηκόων τρίτων χωρών και περισσότερο από το 52% των νέων αιτήσεων ασύλου στην ΕΕ (Eurostat, 2025a; Eurostat 2025b; Eurostat 2025c). Την ίδια στιγμή, η περιοχή των MED9 υφίσταται δυσανάλογα τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης. Σύμφωνα με τα ευρωπαϊκά δεδομένα, οι χώρες αυτές καταγράφουν υψηλότερες μέσες και μέγιστες θερμοκρασίες, περισσότερες ημέρες καύσωνα, μεγαλύτερες περιόδους ξηρασίας, αυξημένες ημέρες πολύ υψηλού κινδύνου πυρκαγιάς και ταχύτερη άνοδο της θερμοκρασίας των θαλασσών σε σχέση με άλλες ευρωπαϊκές περιοχές (European Environment Agency, n.d.). Συνδυαστικά, τα παραπάνω καθιστούν τη MED9 όχι μια απλή περιφερειακή ομάδα, αλλά έναν κρίσιμο πυλώνα της ευρωπαϊκής ανθεκτικότητας και ασφάλειας, όπου συγκλίνουν με ιδιαίτερη ένταση κάποιες από τις σημαντικότερες προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα η Ευρωπαϊκή Ένωση.
Οι χώρες της MED9, αν και δεν έχουν προωθήσει ένα ενιαίο, δεσμευτικό σχέδιο προς την Ευρωπαϊκή Ένωση – καθώς δεν αποτελούν νομοθετικό σώμα ή σώμα δεσμευτικών προτάσεων πολιτικής – έχουν αναδειχθεί σε σημαντικό συλλογικό παράγοντα διαμόρφωσης ενιαίων θέσεων εντός της Ένωσης τόσο στο μεταναστευτικό όσο και στην κλιματική ατζέντα. Στο μεταναστευτικό πεδίο, όπου σηκώνουν δυσανάλογο βάρος ως κράτη πρώτης γραμμής, προωθούν συντονισμένα την ανάγκη για δίκαιη κατανομή ευθυνών και αποτελεσματική εφαρμογή του νέου Συμφώνου Μετανάστευσης και Ασύλου (Government of the Republic of Slovenia, 2025d). Ταυτόχρονα, ως περιοχή που πλήττεται εντονότερα από τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, οι MED9 διαμορφώνουν κοινές θέσεις για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας, της ενεργειακής ασφάλειας και της πράσινης μετάβασης στη Μεσόγειο (Government of the Republic of Slovenia, 2025d). Είναι σημαντικό να τονιστεί πως στη συντριπτική πλειονότητα των συνόδων τους τα ζητήματα μετανάστευσης και κλιματικής αλλαγής βρίσκονται σταθερά στον πυρήνα της ατζέντας, γεγονός που υπογραμμίζει τον ρόλο τους ως στρατηγικού πυλώνα που επηρεάζει την ευρωπαϊκή συζήτηση για δύο από τις πιο κρίσιμες προκλήσεις της Ένωσης.
Η συγκριτική εξέταση της πρώτης επίσημης Διακήρυξης MED9 της Αθήνας (2016) και της πιο πρόσφατης Διακήρυξης του Πορτορόζ (2025) αναδεικνύει μια σχετική μετατόπιση στη θεματική εστίαση της Συνόδου στο πέρασμα του χρόνου. Το κείμενο του 2016 αντανακλά μια περίοδο κατά την οποία οι μεσογειακές χώρες αντιμετώπιζαν ζητήματα σταθεροποίησης, συνοχής και εξωτερικών πιέσεων, χωρίς ακόμη να εντάσσουν στην ατζέντα τους την πράσινη μετάβαση, την κλιματική κρίση και τις νέες τεχνολογίες ως διακριτούς στρατηγικούς άξονες. Κύριες προτεραιότητες αποτελούσαν η αντιμετώπιση των μεταναστευτικών ροών και της οικονομικής κρίσης, καθώς και η διατήρηση της ευρωπαϊκής συνοχής μετά την απόφαση της Βρετανίας για έξοδο από την ΕΕ (Website of the Prime minister of Greece, 2016). Από την άλλη, η διακήρυξη του 2025 παρουσιάζει μια θεματική ωρίμανση και διεύρυνση. Η ενεργειακή και κλιματική ανθεκτικότητα, η ψηφιακή μετάβαση, η τεχνολογική κυριαρχία, καθώς και η στρατηγική αυτονομία της ΕΕ αποτελούν πλέον κεντρικά στοιχεία της συλλογικής ατζέντας. Επιπλέον, στη διακήρυξη του 2025 καταγράφεται η συμμετοχή ηγέτη χώρας εκτός του μεσογειακού σχήματος. Η παρουσία της Ιορδανίας, χώρας με κομβικό ρόλο στη Μέση Ανατολή και στη διαχείριση περιφερειακών κρίσεων, υποδηλώνει την πρόθεση των μεσογειακών κρατών‑μελών να εντάξουν στη θεσμική τους αρχιτεκτονική διαλόγους που υπερβαίνουν τα όρια της ΕΕ, ενισχύοντας τη διασύνδεση της Ευρώπης με τρίτες χώρες (Government of the Republic of Slovenia, 2025d).
Συνοψίζοντας, η 12η Σύνοδος των MED9 στο Πορτορόζ ανέδειξε με σαφήνεια το εύρος και τη διασύνδεση των ζητημάτων που απασχολούν τα μεσογειακά κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Η συζήτηση κάλυψε ένα φάσμα θεμάτων που αντανακλούν μεγάλο μέρος των κεντρικών προτεραιοτήτων της ευρωπαϊκής πολιτικής ατζέντας για την περίοδο 2024-2029. Τα βασικότερα εξ αυτών είναι η ενίσχυση της οικονομικής ασφάλειας και της ανταγωνιστικότητας, η επιτάχυνση της πράσινης και ψηφιακής μετάβασης, η διαχείριση της μετανάστευσης, καθώς και η θωράκιση απέναντι σε υβριδικές και περιφερειακές απειλές. Παράλληλα, τα ποσοτικά δεδομένα δείχνουν ότι οι MED9, μολονότι αποτελούν ένα περιορισμένο σε μέγεθος σχήμα, συγκεντρώνουν σημαντικά μερίδια της ευρωπαϊκής έκτασης, του πληθυσμού και του ΑΕΠ, ενώ βρίσκονται στην πρώτη γραμμή ορισμένων από τις πλέον έντονες κλιματικές, δημογραφικές και γεωπολιτικές πιέσεις. Η εικόνα που προκύπτει είναι αυτή ενός δυναμικού και συνεχώς εξελισσόμενου συνεργατικού πλαισίου που παρόλο που δεν έχει αυστηρά θεσμικό ή δεσμευτικό ρόλο, λειτουργεί συμπληρωματικά προς τα θεσμικά όργανα της ΕΕ, προσφέροντας χώρο συντονισμού σε ζητήματα που έχουν άμεση επίδραση στη μεσογειακή περιφέρεια και ευρύτερα στην ευρωπαϊκή σταθερότητα. Με αυτόν τον τρόπο, η εξέλιξη των MED9 αντικατοπτρίζει τις μεταβαλλόμενες ανάγκες της Ένωσης και τον ρόλο που μπορούν να διαδραματίσουν οι περιφερειακές συνεργασίες στο σύγχρονο ευρωπαϊκό και όχι μόνο περιβάλλον.
Βιβλιογραφία
Πρωτογενείς Πηγές
European Commission. (2025). Commission work programme 2025. Ανακτήθηκε από: https://commission.europa.eu/strategy-and-policy/strategy-documents/commission-work-programme/commission-work-programme-2025_en
European Commission. (2024). Σύμφωνο για τη μετανάστευση και το άσυλο. Ανακτήθηκε από: https://home-affairs.ec.europa.eu/policies/migration-and-asylum/pact-migration-and-asylum_el
European Council. (2024). A new strategic agenda 2024-2029. Ανακτήθηκε από: https://www.consilium.europa.eu/media/yxrc05pz/sn02167en24_web.pdf
European Council. (2025). Report of the Digital Ministers of the Mediterranean EU countries meeting – MED9 (9075-2025). Ανακτήθηκε από: https://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-9075-2025-INIT/en/pdf
European Environment Agency (EEA). (n.d.). European climate data explorer & indicators. Ανακτήθηκε από: https://climate-adapt.eea.europa.eu/en/knowledge/european-climate-data-explorer/overview-list
European Union. (2024). European Union priorities 2024-2029. Ανακτήθηκε από: https://european-union.europa.eu/priorities-and-actions/eu-priorities/european-union-priorities-2024-2029_en
European Union. (n.d.). Facts and figures about the European Union. Ανακτήθηκε από: https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/facts-and-figures-european-union_en
Eurostat. (2024a). Population on 1 January by age and sex. Ανακτήθηκε από: https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/demo_pjan/default/table
Eurostat. (2024b). National accounts and GDP. Ανακτήθηκε από: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=National_accounts_and_GDP
Eurostat. (2025a). Enforcement of immigration legislation statistics. Ανακτήθηκε από: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/SEPDF/cache/37449.pdf
Eurostat. (2025b). Returns of irregular migrants – quarterly statistics. Ανακτήθηκε από: https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Returns_of_irregular_migrants_-_quarterly_statistics
Eurostat. (2025c). Asylum and migration overview 2024 – Statistical annex – 2025 edition. Ανακτήθηκε από: https://ec.europa.eu/eurostat/web/products-statistical-reports/w/ks-01-25-008
Government of the Republic of Slovenia. (2025a). Slovenia’s MED9 presidency – project page. Ανακτήθηκε από: https://www.gov.si/en/registries/projects/slovenian-presidency-of-med9/
Government of the Republic of Slovenia. (2025b). The Mediterranean – a sea of challenges and opportunities. Ανακτήθηκε από: https://www.gov.si/en/registries/projects/slovenian-presidency-of-med9/the-mediterranean-a-sea-of-challenges-and-opportunities/slovenia-recognised-as-a-constructive-and-active-country/
Government of the Republic of Slovenia. (2025c). Prime Minister Golob: When like-minded countries and friends come together, good things can happen. Ανακτήθηκε από: https://www.gov.si/en/news/2025-10-20-prime-minister-golob-when-like-minded-countries-and-friends-come-together-good-things-can-happen/
Government of the Republic of Slovenia. (2025d). MED9 2025 declaration. Ανακτήθηκε από: https://www.gov.si/assets/vlada/Fotografije/PV-Golob/10-2025/MED9/MED9-2025-Declaration.pdf
Government of the Republic of Slovenia. (2025e). MED9 and JOR joint statement. Ανακτήθηκε από: https://www.gov.si/assets/vlada/Fotografije/PV-Golob/10-2025/MED9/MED9-and-JOR-Joint-Statement_20OCT25.pdf
United Nations DESA. (2024). Total population by country/region, 1990-2030. Ανακτήθηκε από: https://population.un.org/dataportal/data/indicators/49/locations/300/start/1990/end/2030
Website of the Prime Minister of Greece. (2016). Athens Declaration of the 1st Mediterranean EU Countries’ Summit. Ανακτήθηκε από: https://www.primeminister.gr/2016/09/09/15173
World Bank. (2024a). GDP (current US$). Ανακτήθηκε από: https://data.worldbank.org/indicator/NY.GDP.MKTP.CD
World Bank. (2024b). Total population (SP.POP.TOTL). Ανακτήθηκε από: https://data.worldbank.org/indicator/SP.POP.TOTL
Ειδησεογραφικές / Διαδικτυακές Πηγές
STA – Slovenian Press Agency. (2025). MED9 leaders urge investment in research, technology to boost competitiveness. Ανακτήθηκε από: https://english.sta.si/3479537/med9-leaders-urge-investment-in-research-technology-to-boost-competitiveness
The Slovenia Times. (2025). Med9 summit brings high-profile leaders to Slovenia. Ανακτήθηκε από: https://sloveniatimes.com/45282/med9-summit-brings-high-profile-leaders-to-slovenia
Το Βήμα. (2025). Συρία: Με ΗΠΑ και Ιορδανία ο οδικός χάρτης για την περιοχή των Δρούζων. Ανακτήθηκε από: https://www.tovima.gr/2025/09/16/world/syria-me-ipa-kai-iordania-o-odikos-xartis-gia-tin-perioxi-ton-drouzon/
Εικόνα
Government of the Republic of Slovenia. (2025f). Flickr page of the Government of the Republic of Slovenia. Ανακτήθηκε από: https://www.flickr.com/photos/vladars/albums/72177720329678035