Διεθνής και Ευρωπαϊκή Πολιτική Επικαιρότητα

Το μέλλον της Βαλκανικής σε Έλλαδα-ΠΓΔΜ….(;)

γράφει η Ειρήνη Ντούρα,

          Εδώ και μήνες η ελληνική κυβέρνηση προσπαθεί σε συνεργασία με την σκοπιανή να βρεθεί μία ικανοποιητική λύση ως προς την ονομασία της γειτονικής χώρας, η οποία θα ευχαριστεί και θα καθησυχάσει τόσο τις δύο πλευρές όσο και τους λαούς των δύο χωρών. Όπως φαίνεται, το έργο αυτό καθίσταται δύσκολο αφού οι δύο κυβερνήσεις δεν έρχονται σε συμφωνία, προκαλώντας παράλληλα τις ανησυχίες των πολιτών και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία πιέζει για λήξη του ζητήματος. Λόγος η ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ, η οποία κατά την γνώμη εξωτερικών παραγόντων έχει καθυστερήσει, προκαλώντας ακόμη μεγαλύτερη αστάθεια και αναταραχή στην περιοχή μας.

           Στο τραπέζι των διπλωματικών συζητήσεων έχουν τεθεί διάφορα ονόματα τον τελευταίο καιρό. Όμως κάθε ένα από αυτά δημιουργεί και τις ανάλογες αντιδράσεις, οι οποίες παρακωλύουν το έργο των δύο κυβερνήσεων. Ονομασίες που μέσα τους έχουν όρους ευαίσθητης σημασίας για τις δύο πλευρές. Τα πιο επικρατέστερα ονόματα πλέον είναι “Republika Nova Makedonijaκαι “Republika Gorna Makedonija”. Ονομασίες που χτυπούν τον ελληνικό λαό στην καρδιά, αφού η επιλογή μίας από τις δύο θα σήμαινε την επίσημη αναγνώριση και φυσικά αποδοχή του ελληνικού κράτους ως προς μιας μακεδονικής φυλής/εθνότητας έξω από τα πλαίσια του κράτους μας και ακολούθως της ιστορίας μας. Η αποδοχή αυτή θα έδινε υπόσταση στους ισχυρισμούς των Σκοπιανών ως προς την ιστορική τους προέλευση και εθνική κληρονομιά, την οποία στο μέλλον η Ελλάδα δεν θα μπορούσε πλέον να θίξει και να αμφισβητήσει, προκαλώντας αντιδράσεις στο εσωτερικό του ΝΑΤΟ.

           Προ λίγων ημερών, στην επιφάνεια των ειδήσεων εμφανίστηκε και μία ακόμα πιθανή ονομασία της γείτονος χώρας που όμως γρήγορα απορρίφθηκε. Η ονομασία “Republika Ilidenska Makedonijaφάνηκε να ευχαριστεί την κυβέρνηση Ζάεφ, η οποία διαβεβαίωσε την Αθήνα πώς πρόκειται για μία απόφαση erga omnes. Ρίχνοντας την μπάλα στην ελληνική πλευρά για αποδοχή και διαβεβαιώνοντας τους εταίρους για πλήρη συνεργασία των σκοπιανών και μία ένδειξη καλής θελήσεως για γρήγορη και μόνιμη λήξη ενός μακροχρόνιου ζητήματος που ταλαιπωρεί τα Βαλκάνια. Παρόλα αυτά, αν και η Αθήνα στην αρχή φάνηκε να σκέφτεται ένα τέτοιο ενδεχόμενο ύστερα από δύο μέρες το Μέγαρο Μαξίμου απέρριψε ευγενικά, αν μας επιτρέπεται η χρήση αυτού του όρου, την σκοπιανή πρόταση λέγοντας “ενθαρρύνουμε τους γείτονές μας να συνεχίσουμε από κοινού να εργαζόμαστε για εξεύρεση κοινά αποδεκτής ονομασίας με γεωγραφικό ή χρονικό προσδιορισμό, όπως ακριβώς προβλέπει και η δέσμη προτάσεων που έχει κατατεθεί από τον ειδικό απεσταλμένο του ΟΗΕ, κ. Μάθιου Νίμιτς”. Βέβαια, η “Republika Ilidenska Makedonija” ανοίγει και πόρτες διαμάχης και με άλλες χώρες της βαλκανικής εφόσον ο όρος “ilidenska” παραπέμπει στην εξέγερση του Ίλιντεν που έλαβε χώρα στις 20 Ιουλίου 1903 και σηματοδοτεί την εθνογένεση ενός “σλαβομακεδονικού” στοιχειου και γιορτάζεται και στην Βουλγαρία. Μία επέτειος και ένα κομμάτι ιστορίας, στα πλαίσια της Οθωμανικής παρουσίας στην περιοχή,  που φαίνονται τα Σκόπια να “μοιράζονται” για άλλη μία φορά με μία τρίτη χώρα. Η επιλογή της συγκεκριμένης ονομασίας θα μπορούσε να θεωρεί και ως επιλογή των Σκοπίων να σταθεί ιστορικά σε μία άλλη οπτική της ιστορίας που ξεφεύγει από την Μακεδονία που παρουσιάζουν επι σειρά δεκαετιών στην διεθνή κοινότητα. Πλέον στρέφεται σε μία “Μακεδονία” που έχει ρίζες στην προσπάθεια των σλαβόφωνων της περιοχής επί Οθωμανικής Αυτοκρατορίας και στην επιθυμία τους να δημιουργήσουν ένα κράτος ξεχωριστό. Το κοινό της ιστορίας όμως με την Βουλγαρία, μας προϊδεάζει για τις προσπάθειες της κυβέρνησης Ζάεφ να θεμελιώσει μία κληρονομία και μία τομή στην ιστορία του σκοπιανού λαού που θα κλείσει το κεφάλαιο της αμφισβήτησης σχετικά με την γένεση των σλαβομακεδόνων.

           Σε αυτό το σημείο, να υπογραμμίσουμε το γεγονός πώς όσο καθυστερεί η λύση του σκοπιανού δημιουργούνται και άλλα θέματα στην ευρύτερη περιοχή που προκαλούν ακόμα μεγάλη αστάθεια και αναβρασμό. Πλέον δεν γίνονται μόνο ομιλίες για την συνεννόηση και συνεργασία δύο πλευρών αλλά και για την εμπλοκή ακόμη περισσότερων παικτών της διεθνούς γεωπολιτικής σκηνής. Με άλλα λόγια, στο παιχνίδι της διαχείρισης των Βαλκανίων έχουν μπει και μάχονται σθεναρά τόσο οι Η.Π.Α και η Ρωσία αλλά και η Τουρκία, η οποία υπό κυβέρνησης Ερντογάν εξαπλώνει την επιρροή της προς κάθε πλευρά και ζήτημα κάνοντας τολμηρές κινήσεις. Κάθε μία από τις τρείς για τους δικούς της λόγους και τα δικά της συμφέροντα φαίνονται να παρακολουθούν και να επεμβαίνουν, ενίοτε, με μεγάλο ζήλο τις διαπραγματεύσεις. Η εμπλοκή τρίτων χωρών καθορίζει τα ρεύματα επιρροής προς την κάθε χώρα, συμφωνίες, φιλίες και “έχθρες”, ένα πλεονέκτημα της μίας ενάντια στις άλλες. Διότι στην παγκόσμια πολιτική όσο μεγαλύτερη είναι η σφαίρα επιρροής μίας χώρας, τόσο μεγάλη είναι και η ισχύς της, και φυσικά η δύναμή της. Αφού την σήμερον ημέρα η δύναμη δεν μετριέται μόνο σε ΑΕΠ ή στρατιωτικές ικανότητες αλλά πόσες χώρες-κυβερνήσεις μπορεί να παρακινήσει κάποια προς όφελός της και τί μπορεί να αποκομίσει από αυτές τις “συνεργασίες” μελλοντικά.

         Τα Βαλκάνια, μία περιοχή από παλαιά προβληματική πλέον μοιρασμένη σε στρατόπεδα θεωρείται ως ένα μεγάλο έπαθλο, με ό,τι αυτό θα προσφέρει στον νικητή. Μπορούμε μόνο να θεωρήσουμε πως η τελική ονομασία των Σκοπίων θα είναι μία διακύρηξη επιλογής στρατοπέδου, η οποία θα επισημοποιήσει και θα εμβαθύνει ακόμη περισσότερο το μοίρασμα των χωρών της Βαλκανικής σε σφαίρες επιρροής. Εδώ και χρόνια ισχυεί αυτή η πραγματικότητα που όμως λόγω μερικών χωρών που αμφιταλαντεύονταν και ζύγιζαν τα πλεονεκτήματα και τα μειονεκτήματα της κάθε επιλογής, η περιοχή μας βρισκόταν πάντα στα θέματα συζητήσεων και πολλοί ηγέτες ήταν πρόθυμοι να “παίξουν τα ρέστα τους” προκειμένου να αποκτήσουν προβάδισμα. Τα Βαλκάνια αντιπροσωπεύουν την επιτομή της σύγχρονης γεωπολιτικής σκηνής και ό,τι επακολουθεί αυτής της πραγματικότητας. Οι αποφάσεις κάθε μίας από τις βαλκανικές χώρες αντικατοπτρίζουν ξένα συμφέροντα και τακτικές που δεσμεύουν στο βάθος χρόνου τις επόμενες γενιές και πολιτικές κινήσεις των μελλοντικών κυβερνήσεων του συστήματος αυτού.

                  Εν ολίγης, το ζήτημα της ονομασίας θεωρούμε πως θα εμβαθύνει την διαμάχη των δύο χωρών (Ελλάδας-ΠΓΔΜ), αφού σύντομα μία από τις δύο πλευρές θα κλιθεί να υποκύψει στις πιέσεις και να υποχωρήσει. Η υποχώρηση αυτή σημαίνει πολλά, κυρίως για την θέση των χωρών σε διεθνές επίπεδο. Μέχρι τώρα η Ελλάδα παρεμπόδιζε την ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ, λόγω εκκρεμότητας της ιστορικής και ονομασιακής διαμάχης με την άλλη πλευρά. Ένα χαρτί που παιζόταν συχνά και κρατούσε την ισχύ της ελληνικής άποψης σε θέματα παγκόσμιας εμβέλειας. Αν όμως το ζήτημα αυτό λυθεί και συμφωνηθεί η νέα ονομασία, τότε η Ελλάδα θα χάσει το προβάδισμά της και η γείτονα χώρα θα ισχυροποιήσει την θέση της.

                Η ΠΓΔΜ είναι μία οντότητα φαινόμενο, που έχει αντέξει τόσα χρόνια κρεμάμενη από μία κλωστή. Η ανεπισημότητά της και η ύπαρξή της τόσα χρόνια είναι το αποτέλεσμα της διάλυσης της Γιουγκοσλαβίας και η προσπάθεια να κρατηθεί στην ζωή με τεχνητά μέσα στηριζόμενη σε βάρος  μίας κληρονομίας που ανήκει σε μία άλλη χώρα. Το πώς και γιατί είναι να κριθεί ακόμη. Όμως μία ονομασία με τον όρο “Μακεδονία” θα επισημοποιήσει τους ισχυρισμούς που τόσα χρόνια η Ελλάδα παλεύει να διαψεύσει και να αποστομώσει. Όροι όπως “Nova” ή“Gorna” είναι μία ένδειξη αποδοχής της ελληνικής πλευράς πως Μακεδονία  δεν είναι μόνο μία και πως υπάρχει μακεδονικό στοιχείο εκτός ελληνικών συνόρων. Λόγια που μέχρι τώρα επαναλαμβάνονται συχνά από Έλληνες διπλωμάτες, σημειώνοντας μία σταθερή και μακροχρόνια ελληνική εξωτερική πολιτική.

              Τέλος, δυσμενές φαντάζει το μέλλον της διαπραγμάτευσης αυτής από ελληνικής πλευράς λόγω εξωτερικών παραγόντων που φαίνονται να θέλουν και να καλωσορίζουν την ένταξη των Σκοπίων στο ΝΑΤΟ και σε ό,τι ακολουθεί ύστερα, αφού ένα τέτοιο γεγονός θα ισχυροποιήσει την ύπαρξη και την λειτουργικότητα τέτοιων παγκόσμιων θεσμών. Δεν μένει παρά να υποθέσουμε πως στην τελική η Ελλάδα θα υποκύψει και τα χειρότερα σενάρια που τόσο καιρό ακούμε στα ΜΜΕ θα πραγματοποιηθούν, αφήνοντας έναν λαό απογοητευμένο. Ως παρηγορητικό στοιχείο, ας προσθέσουμε σε αυτό το σημείο πως ίσως μία ονομασία με τον όρο “Nova” είναι η αφορμή διαχωρισμού των δύο Μακεδονιών που θα δώσει στην Ελλάδα την ευκαιρία να αποστομώσει τους σφετεριστές. Αφορμή να δείξει διεθνώς τις διαφορές μεταξύ των δύο Μακεδονιών και τον διαχωρισμό που υφίστανται στην πορεία της ιστορίας. Η “παλαιά” Μακεδονία της ελληνικής πλευράς διαφοροποιείται από την “νέα” Μακεδονία.

         Το τελικό μας συμπέρασμα είναι πως δεν πρόκειται για καλοθελητές που προσπαθούν να διεκπεραιώσουν ένα ζήτημα όσο πιο δίκαια γίνεται, αλλά καθαρό πολιτικό κέρδος. Και η μοίρα των Βαλκανίων μένει ακόμα να μαθευτεί.   

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

https://www.huffingtonpost.gr/entry/themeliodes-zetema-astatheias-sto-eposestema-ellados-toerkias-valkanion-to-2018-e-onomasia-ton-skopion_gr_5a4629b4e4b06d1621b8266f

http://www.in.gr/2018/05/19/politics/diplomatia/apostaseis-maksimou-apo-pgdm-gia-ilinten/

http://www.news247.gr/politiki/maximoy-pros-zaef-ochi-se-makedonia-toy-ilinten-kalosorizoyme-to-erga-omnes.6615216.html

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *