Loading...
Διεθνής και Ευρωπαϊκή Οικονομία

Agenda 2063: η Αφρική στο προσκήνιο της Ανάπτυξης

Γράφει η Ελμίνα Δημητριάδη

Η Αφρική, η δεύτερη πιο μεγάλη ήπειρος του κόσμου, παρουσιάζει ραγδαία πληθυσμιακή αύξηση και εντούτοις, αυξάνονται οι προοπτικές ανάπτυξής της. Τα επιτεύγματα της Αφρικής κατά την τελευταία μισή δεκαετία είναι σημαντικά. Σε ολόκληρη την περιοχή, η οικονομική ανάπτυξη έχει ριζωθεί σταθερά με αυξημένες εξαγωγές και άμεσες ξένες επενδύσεις. Εάν διατηρηθεί η τρέχουσα πορεία ανάπτυξης, τα εισοδήματα αναμένεται να διπλασιαστούν σε 22 χρόνια. Επιπλέον, η πολιτική σταθερότητα, η ειρήνη και η ασφάλεια και οι μεταρρυθμίσεις στη διακυβέρνηση έχουν αλλάξει το πολιτικό τοπίο. Οι γυναίκες και οι νέοι έχουν σταδιακά μεγαλύτερη φωνή στη λήψη αποφάσεων. Με τη μείωση της βοήθειας, η Αφρική χρηματοδοτεί επίσης όλο και περισσότερο τη δική της ανάπτυξη χάρη στα έσοδα από τις εξαγωγές, το εμπόριο και τα εμβάσματα μεταξύ άλλων.

Έτσι τον Μάιο του 2013, η Αφρική γιόρτασε την πεντηκοστή επέτειο της ίδρυσης του Οργανισμού Αφρικανικής Ένωσης (OAU). Με την ευκαιρία αυτή, η πολιτική ηγεσία της Αφρικής αποτίμησε τα προηγούμενα επιτεύγματα και τις προκλήσεις και διαμέσου της 50ης επετείου η επίσημη διακήρυξη επαναπροσδιόρισε την πολιτική και κοινωνικοοικονομική διαρρύθμιση της ηπείρου. Σε αυτό το πλαίσιο, η Συνέλευση του Οργανισμού ζήτησε την εκπόνηση ενός μελλοντικού 50ετούς σχεδίου, της Ατζέντας 2063, το οποίο θα βασίζεται στο όραμα της Αφρικάνικης Ένωσης για μια «ολοκληρωμένη, ευημερούσα και ειρηνική Αφρική, που θα καθοδηγείται από τους πολίτες της και θα αντιπροσωπεύει μια δυναμική δύναμη διεθνής αρένα». ΗΑτζέντα 2063 όντας ένα στρατηγικό σχέδιο, το οποίο διαβλέπει στην ανάπτυξη άνευ αποκλεισμών και στην αειφόρο ανάπτυξη, αναπτύχθηκε μέσω μιας ανθρωποκεντρικής διαδικασίας και εγκρίθηκε, τον Ιανουάριο του 2015, στην Αντίς Αμπέμπα της Αιθιοπίας από τη 24η Συνέλευση των Αρχηγών της Αφρικανικής Ένωσης (ΑΕ), μετά από 18 μήνες εκτεταμένων διαβουλεύσεων με όλους τους σχηματισμούς της αφρικανικής κοινωνίας.

Η Ατζέντα 2063 δομήθηκε με βάση το όραμα της Αφρικανικής Ένωσης και βασίζεται στις επτά φιλοδοξίες που προέκυψαν από τις διαβουλεύσεις. Συγκεκριμένα, οι φιλοδοξίες αφορούν:

1. Μια ευημερούσα Αφρική βασισμένη στην άνευ περιορισμών ανάπτυξη και την αειφόρο ανάπτυξη,

2. Μια ολοκληρωμένη ήπειρο, πολιτικά ενωμένη, βασισμένη στα ιδανικά του Παναφρικανισμού και στο όραμα της αφρικανικής αναγέννησης,

3. Μια Αφρική με καλή διακυβέρνηση, σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα, δικαιοσύνη και κράτος δικαίου,

4. Μια ειρηνική και ασφαλής Αφρική,

5. Μια Αφρική με ισχυρή πολιτιστική ταυτότητα, κοινή κληρονομιά, αξίες και ηθική, 6. Μια Αφρική της οποίας η ανάπτυξη καθοδηγείται από ανθρώπους, στηρίζεται στις δυνατότητες του αφρικανικού λαού, ιδίως των γυναικών και των νέων της, και φροντίζει τα παιδιά και

7. Η Αφρική ως ισχυρός, ενωμένος, ανθεκτικός και ισχυρός παγκόσμιος παίκτης και εταίρος.

Με βάση τις ανωτέρω φιλοδοξίες, το έγγραφο της Ατζέντας 2063 εγκρίθηκε από τη Σύνοδο Κορυφής τον Ιανουάριο του 2015 ως βάση για τον μακροπρόθεσμο κοινωνικοοικονομικό και ολοκληρωμένο μετασχηματισμό της Αφρικής. Η εκπόνησή του ανατέθηκε στην Επιτροπή της Αφρικανικής Ένωσης ώστε να προετοιμάσει το πρώτο δεκαετές σχέδιο εφαρμογής της Ατζέντας 2063 (2013-2023). Το παρόν σχέδιο, το πρώτο από τη σειρά πέντε δεκαετών σχεδίων σε διάρκεια πενήντα χρόνων, αποτελεί την βάση για την προετοιμασία μεσοπρόθεσμων αναπτυξιακών σχεδίων των κρατών μελών της Ένωσης, των Περιφερειακών Οικονομικών Κοινοτήτων και των Οργάνων της A.U.. Οι στόχοι και οι τομείς προτεραιότητας του σχεδίου επηρεάστηκαν σε μεγάλο βαθμό από τέσσερις παράγοντες: Τα εμβληματικά έργα-προγράμματα της Ατζέντας 2063, τις προτεραιότητες ανάπτυξης εθνικών και περιφερειακών οικονομικών κοινοτήτων (REC), τα ηπειρωτικά πλαίσια της Ατζέντας 2063 και το πλαίσιο αποτελεσμάτων.

Τα εμβληματικά έργα αποτελούνται από 12 προγράμματα υψηλής προτεραιότητας.   Το πρώτο αφορά σε ένα ολοκληρωμένο δίκτυο τρένων υψηλής ταχύτητας, το οποίο θα συνδέει όλες τις αφρικανικές πρωτεύουσες και τα εμπορικά κέντρα μέσω ενός τρένου υψηλής ταχύτητας για τη διευκόλυνση της κυκλοφορίας αγαθών, υπηρεσιών συντελεστών και ατόμων και μείωση του κόστους. Το δεύτερο σχετίζεται με ένα Αφρικανικό Εικονικό και Ηλεκτρονικό Πανεπιστήμιο για να προσφέρει στον υποψήφιο φοιτητή εγγυημένη πρόσβαση στο Πανεπιστήμιο από οπουδήποτε τον και οποτεδήποτε. Το τρίτο αφορά στην διαμόρφωση μιας στρατηγικής για τα εμπορεύματα, με σκοπό να ενσωματωθεί το τοπικό εμπόριο στις παγκόσμιες αλυσίδες. Το τέταρτο έχει σχέση με τη δημιουργία ενός ετήσιου αφρικανικού φόρουμ, ώστε να γίνεται λόγος για τις εξελίξεις και τους περιορισμούς καθώς και μέτρα που πρέπει να ληφθούν ως προς την Ατζέντα 2063.

Ακολούθως, το πέμπτο πρόγραμμα βασίζεται στην καθιέρωση μίας ηπειρωτικής ζώνης ελεύθερων συναλλαγών έως το 2017. Το έκτο βασίζεται στη δημιουργία αφρικανικού διαβατηρίου για την ελεύθερη κυκλοφορία των ανθρώπων. To έβδομο έχει σχέση με την υλοποίηση του έργου Grand Inga Dam για την βέλτιστη οικονομική παροχή ηλεκτρικού ρεύματος. Το όγδοο σχετίζεται με το Παναφρικανικό Ηλεκτρονικό Δίκτυο. Το ένατο βασίζεται στη παύση πυρός έως το 2020. Το δέκατο πρόγραμμα αφορά στην Africa Outer Space Strategy  που στοχεύει στην ενίσχυση της χρήσης του εξωτερικού διαστήματος της Αφρικής για να ενισχύσει την ανάπτυξή του. Τέλος, το ενδέκατο  αφορά στην ίδρυση μιας ενιαίας αφρικανικής αγοράς αεροπορικών μεταφορών και ο δωδέκατος με την ίδρυση αφρικανικών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.

Αναφορικά με τις προτεραιότητες ανάπτυξης εθνικών και περιφερειακών οικονομικών κοινοτήτων (REC), έχουν τεθεί οι τομείς εστίασης των αναπτυξιακών προτεραιοτήτων που συμπεριλαμβάνονται στο πρώτο δεκαετές σχέδιο. Οι εν λόγω τομείς περιλαμβάνουν: τη βιώσιμη και χωρίς αποκλεισμούς οικονομική ανάπτυξη, την ανάπτυξη ανθρώπινου κεφαλαίου, την γεωργία ως προστιθέμενη αξία και την ανάπτυξη αγροτικών επιχειρήσεων, την δημιουργία θέσεων εργασίας, ιδίως για την νεολαία και τις γυναίκες, την κοινωνική προστασία, την έμφυλη ανάπτυξη και την ενδυνάμωση της νεολαίας και των γυναικών, την καλή διακυβέρνηση, την ανάπτυξη υποδομών, την επιστήμη, την τεχνολογία, την καινοτομία, την ανάπτυξη της βιομηχανίας με βάση την εκβιομηχάνιση, την ειρήνη και την ασφάλεια και τέλος τον πολιτισμό, τις τέχνες και τον αθλητισμό.

Ως προς τα ηπειρωτικά πλαίσια της Ατζέντας, η Επιτροπή της Αφρικάνικης Ένωσης έχει αναπτύξει ηπειρωτικά στόχους όπως, το Ολοκληρωμένο Πρόγραμμα Αφρικανικής Γεωργικής Ανάπτυξης (CAADP), το Πρόγραμμα για την Υποδομή Ανάπτυξης στην Αφρική (PIDA), το Πρόγραμμα Καινοτομίας για την Τεχνολογία και την Επιστήμη(STISA) καθώς και άλλα πολλά. Αυτά τα πλαίσια εφαρμόζονται από ορισμένα κράτη μέλη και για να διασφαλιστεί η συνοχή, πρέπει να ληφθούν υπόψη στους τομείς προτεραιότητας του πρώτου δεκαετούς σχεδίου εφαρμογής.

Τέλος, για το πλαίσιο αποτελεσμάτων της Ατζέντας 2063, διαφαίνεται πως όλοι οι στόχοι στο 50ετές έγγραφο-πλαίσιο, οι οποίοι πρέπει να εκπληρωθούν έως το 2023 πρέπει να περιλαμβάνονται στο πρώτο δεκαετές σχέδιο. Οι προαναφερθέντες στόχοι πρέπει να βρίσκονται αυστηρά σε συνάρτηση με τις επτά φιλοδοξίες. Η Αφρικανική Ήπειρος φαίνεται πως τα τελευταία χρόνια εμφανίζει σημαντικές αναπτυξιακές προοπτικές, οι οποίες είναι δυνατόν να την εδραιώσουν ως σημαντικό παράγοντα στην παγκόσμια σκακιέρα. Με την υλοποίηση της Ατζέντας 2063, η Αφρική έχει αποκτήσει ένα δομημένο πρόγραμμα με στόχους που αποβλέπουν σε ένα ευρύ φάσμα τομέων, με σημαντικές μελλοντικές βλέψεις για την εσωτερική της ανάπτυξη αλλά και την διεθνή της υπόσταση. 

Πηγές:

The African Union Development Agency, Agenda 2063: First Ten Year Implementation Plan, διαθέσιμο σε: https://www.nepad.org/agenda-2063/publication/agenda-2063-first-ten-year-implementation-plan-2014-2023-0

African Union, Agenda 2063: The Africa We Want, διαθέσιμο σε: https://au.int/en/agenda2063/overview

European Commission, Agenda 2063: The Africa We Want, διαθέσιμο σε: https://knowledge4policy.ec.europa.eu/publication/agenda-2063-africa-we-want_en

Πηγή εικόνας: https://en.wikipedia.org/wiki/African_Union