Loading...
Κρίσεις και Ζητήματα Ασφαλείας

Το Διαδίκτυο και τα προγράμματα παρακολούθησης της NSA

Γράφει ο Τάσος Κολυβάς

Τον Ιούνιο του 2013 η Guardian και η Washington Post αποκάλυψαν στους Αμερικάνους και στην Διεθνή Κοινότητα πως η «Εθνική Υπηρεσία Ασφαλείας», η NSA τους παρακολουθεί. Για αυτόν τον σκοπό η NSA συνεργαζόταν με εννέα εταιρείες, οι οποίες δεσπόζουν στον επιχειρηματικό χώρο του διαδικτύου ή υπέγραφε συμβάσεις με άλλες εταιρείες, οι οποίες ειδικεύονται στην ανάλυση των ψηφιακών δεδομένων. Μία από αυτές τις συμβασιούχες εταιρείες ήταν και η Booz Allen Hamilton στην οποία εργαζόταν ο Edward Snowden, o άνθρωπος που είχε πρόσβαση σε όλες τις ευαίσθητες πληροφορίες για τα προγράμματα παρακολούθησης της NSA και που έλαβε την απόφαση να τις διοχετεύσει στον Τύπο. Ως εκ τούτου, ο Snowden αντέγραψε σε ένα USB το Power Point με το οποίο η NSA έδινε οδηγίες στους αναλυτές της για τα εν λόγω προγράμματα και συνάντησε δημοσιογράφους της Guardian και της Washington Post, για να τους πείσει να το δημοσιεύσουν, πράγμα και που έγινε.  Έκτοτε έχουν ξεκινήσει ατέρμονες συζητήσεις για το ήθος του Snowden σε όλα τα κράτη της υφηλίου, εφόσον για πολλούς ανθρώπους είναι προδότης, ενώ για άλλους -ίσως περισσότερους- είναι ένας ήρωας, ο οποίος αγωνίστηκε για το δικαίωμα στην ιδιωτική ζωή. Το πόνημα αυτό λοιπόν εξετάζει το πώς επηρεάζουν τα προγράμματα παρακολούθησης της NSA το διαδίκτυο και γιατί ο Snowden αποφάσισε να τα δημοσιεύσει.      

Τα προγράμματα παρακολούθησης της NSA:

O Snowden αποκάλυψε στους Αμερικάνους και στην Διεθνή Κοινότητα πως η NSA τους παρακολουθεί. Όμως η λέξη «παρακολουθεί» μπορεί να γίνει παραπλανητική για όποιον διερωτάται πως κάτι τέτοιο είναι εφικτό. Για την ακρίβεια, η NSA συλλέγει και αποθηκεύει ψηφιακά δεδομένα με σκοπό την παρακολούθηση εάν αυτή κριθεί αναγκαία. Η συλλογή των δεδομένων από την NSA γίνεται με δύο τρόπους: είτε της παρέχουν απευθείας πρόσβαση στους servers τους οι εννέα εταιρείες-κολοσσοί είτε «παγιδεύει» τα καλώδια των οπτικών ινών. Αυτά είναι ο ακρογωνιαίος λίθος του διαδικτύου και των τηλεπικοινωνιών και ακολουθούν δύσκολες διαδρομές κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας των ωκεανών πάνω από βουνά και μέσα από δάση. Ο πρώτος τρόπος ονομάζεται πρόγραμμα Prism και για αυτόν η NSA συνεργάζεται με τις Google, Microsoft, Facebook, Yahoo, You Tube, Apple, Skype, Pal Talk και AOL. O δεύτερος τρόπος ονομάζεται Upstream Collection επειδή αποτελείται από τέσσερα επιμέρους προγράμματα: το Fairview, το Stormbrew, το Βlarney και το Oakstar. (Gabriel, 2013) Το Fairview υποκλέπτει τεράστιες ποσότητες ψηφιακών δεδομένων σε διεθνές επίπεδο, ενώ το Blarney συλλέγει τα μεταδεδομένα από κάθε δίκτυο είτε αυτό είναι τηλεφωνικό είτε του διαδικτύου. Τα μεταδεδομένα δεν εστιάζουν καθόλου στο περιεχόμενο μίας τηλεφωνικής συνομιλίας ή των μηνυμάτων, αλλά στην τοποθεσία και την χρονική στιγμή. Δηλαδή, τα μεταδεδομένα είναι πληροφορίες για το «ποιός μίλησε σε ποιόν, πότε και από ποιό μέρος» και με βάση αυτές η NSA ταξινομεί δισεκατομμύρια τηλεφωνικές συνομιλίες και μηνύματα. Ο στόχος της NSA είναι να γνωρίζει τα κοινωνικά δίκτυα των ανθρώπων, για να μπορεί να εντοπίζει τρομοκράτες και τους πιθανούς συνεργούς τους. (Kloc, 2013) Όσον αφορά το Stormbrew και το Oakstar, υπάρχει μεγάλο κενό στην βιβλιογραφία του διαδικτύου και τις πηγές για τα εν λόγω προγράμματα. Πάντως κατατοπιστικός είναι ο Glenn Greenwald, δημοσιογράφος της Guardian στον οποίο ο Snowden έχει όλες τις πληροφορίες που διέθετε και τις αντίστοιχες τεχνικές λεπτομέρειες. Ο Greenwald αναφέρει πως για το Stormbrew και το Oakstar μεριμνούν τρείς εταιρείες, οι οποίες συνεργάζονται με το FBI και την NSA. Σε αυτές τις εταιρείες έχουν δοθεί κωδικές ονομασίες και ούτε ο Snowden μπόρεσε να μάθει ποιές είναι. Ο σκοπός του Stormbrew είναι να εγκλωβίζει τα ψηφιακά δεδομένα που εισέρχονται στις ΗΠΑ και να ελέγχει ποιά δεδομένα εξέρχονται από αυτές, εφόσον στην Ανατολική και την Δυτική τους Ακτή υπάρχει το μεγαλύτερο μέρος από τα καλώδια των οπτικών ινών. Ο σκοπός του Oakstar από την άλλη μεριά, είναι να υποκλέπτει τα δεδομένα από κάθε πολίτη της Βραζιλίας και της Κολομβίας. Είναι άγνωστο το γιατί συμβαίνει αυτό, όμως στην περίπτωση της Κολομβίας μπορεί να εικάσει κανείς ότι ο λόγος είναι τα ισχυρά καρτέλ των ναρκωτικών. (Gabriel, 2013) Συνοψίζοντας, πρέπει να καταστούν σαφή τα εξής: πρώτον, το Power Point το οποίο αποκάλυψε ο Snowden είναι η παρουσίαση που έκανε η NSA στους αναλυτές της για το πρόγραμμα Prism και από μία διαφάνεια που υπάρχει σε αυτό γνωρίζουμε και για την ύπαρξη του Upstream Collection. Δεύτερον, οι αποκαλύψεις του Snowden έγιναν χρόνια μετά τις τρομοκρατικές επιθέσεις που έλαβαν χώρα στη Νέα Υόρκη το 2001, την Μαδρίτη το 2004 και το Λονδίνο το 2005. Συνεπώς, η παγκόσμια παρακολούθηση είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον παγκόσμιο πόλεμο κατά της τρομοκρατίας, τον οποίο οι ΗΠΑ έχουν κηρύξει. (Lyon, 2015) Όμως, αυτές δεν ήταν οι μοναδικές αποκαλύψεις στις οποίες προέβη ο Snowden.                            

O Snowden έχει αποκαλύψει πως οι ΗΠΑ έχουν συγκροτήσει ένα ευρύτερο διακρατικό οικοδόμημα στον τομέα της κατασκοπείας. Σε αυτό το οικοδόμημα συμμετέχουν ο Καναδάς, η Μεγάλη Βρετανία, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία και πρόκειται για μία συνεργασία τόσο στενή, η οποία έχει λάβει την ονομασία «Five Eyes». (Lyon, 2014) Αυτή η συνεργασία δεν εξηγείται μόνο από τις πολιτισμικές καταβολές των ανωτέρω κρατών, αλλά και από την γεωγραφία, εφόσον από την ήπειρο της Αμερικής μέχρι τον Ινδικό Ωκεανό τα καλώδια των οπτικών ινών έχουν «παγιδευτεί». Επίσης, μέσα στην «Five Eyes» η Βρετανική GCHQ είναι ο πολυτιμότερος σύμμαχος της NSA επειδή αυτές οι δύο υπηρεσίες ασφαλείας έχουν από κοινού ένα πρόγραμμα παρακολούθησης, το XKeyscore. Η ιδιαιτερότητα του XKeyscore είναι ότι συνδυάζει την μαζική με την στοχευμένη παρακολούθηση. Δηλαδή, η NSA μπορεί με το εν λόγω πρόγραμμα να υποκλέπτει ψηφιακά δεδομένα από τις περισσότερες βάσεις δεδομένων που υπάρχουν στην υφήλιο ή να παρακολουθεί τι κάνει ένας άνθρωπος στο σπίτι του από την κάμερα ενός Lap Top. (Greenwald, 2013)

Τα Μεγάλα Δεδομένα:

Η Αμερική δαπανάει ετησίως 70 δισεκατομμύρια δολάρια στον τομέα των πληροφορίων και εμπλέκει σε αυτόν άλλα κράτη, εταιρείες-κολοσσούς και τα ανώτατα εκπαιδευτικά της ιδρύματα. Οι πληροφορίες αυτές ονομάζονται «Μεγάλα Δεδομένα» και δημιουργούνται από την πλοήγηση δισεκατομμυρίων ανθρώπων στο διαδίκτυο. Οι άνθρωποι που ασχολούνται με την ανάλυση των Μεγάλων Δεδομένων ονομάζονται Data Scientists και έχουν άριστες γνώσεις πληροφορικής και μαθηματικών. Η πρώτη επιστήμη που αξιοποίησε τα Μεγάλα Δεδομένα και τους Data Scientists ήταν το marketing, το οποίο από την δεκαετία του 1990 έχει συλλάβει την μέθοδο της ψυχογραφίας σύμφωνα με την οποία οι εταιρείες πρέπει να μαθαίνουν τις προτιμήσεις των καταναλωτών και να ορίζουν target groups. Στην σύγχρονη εποχή ωστόσο έχει αναφυήσει και η ατομική διάσταση της ψυχογραφίας. Δηλαδή, οι εταιρείες συνδυάζουν το ιστορικό αναζήτησης του κάθε ανθρώπου με πληροφορίες όπως είναι η ηλικία, το φύλο και το μορφωτικό του επίπεδο, για να πωλούν τα προϊόντα τους. Αυτό γίνεται με τόσο μεγάλη ακρίβεια που κάποιος μπορεί να συζητάει για ένα καταναλωτικό αγαθό και λίγα λεπτά αργότερα να το δει να διαφημίζεται στο διαδίκτυο. Στην προκειμένη περίπτωση λοιπόν τα Μεγάλα Δεδομένα έχουν δημιουργήσει την μαζική παρακολούθηση, η οποία είναι διεπιστημονική. Δηλαδή, η NSA μπορεί να υιοθετήσει οποιαδήποτε μέθοδο επιθυμεί από κάθε γνωστικό αντικείμενο, το οποίο αξιοποιεί τα Μεγάλα Δεδομένα.                

Οι αποκαλύψεις στις οποίες προέβη ο Snowden εγείρουν πολλά ερωτήματα καθώς η ανθρωπότητα οδεύει προς την τέταρτη βιομηχανική επανάσταση, η οποία θα εισάγει στις ζωές μας το «internet of things». Ο όρος αυτός υποδηλώνει ότι το μεγαλύτερο μέρος της καθημερινότητας μετατοπίζεται στο διαδίκτυο. Για παράδειγμα, πολλές συναλλαγές γίνονται ηλεκτρονικά λόγω του πλαστικού χρήματος. Συνεπώς, τα προσωπικά δεδομένα στο μέλλον θα συλλέγονται και θα διασταυρώνονται με μεγαλύτερη ακρίβεια. Ο στόχος θα είναι η πρόληψη των τρομοκρατικών επιθέσεων και των παραβατικών συμπεριφορών, εφόσον από την δεκαετία του 1990 το γνωστικό πεδίο της παρακολούθησης και της κατασκοπείας έχει αρχίσει να προσανατολίζεται από την πειθαρχία στον κοινωνικό έλεγχο. Έτσι, η ανθρωπότητα οδηγείται σε αυτό που το εν λόγω γνωστικό πεδίο αποκαλεί «κοινωνίες παρακολούθησης». (Lyon, 2015)

Τα προγράμματα παρακολούθησης της NSA καταδεικνύουν την αντίφαση των σύγχρονων αστικών δημοκρατιών. Από την μία μεριά, οι αποκαλύψεις του Snowden δεν αποσιωπήθηκαν, όμως έχουν περάσει στα αζήτητα. Δηλαδή η Guardian και η Washington Post μπορούν να αποκαλύπτουν πως η Αμερική διεξάγει παγκόσμια παρακολούθηση γιατί δεν υπάρχει λογοκρισία, όμως η κοινωνία των πολιτών έχει κοντή μνήμη.

Βιβλιογραφία – Πηγές:

Gabriel, E. M. &. D., 2013. NSA files decoded: Edward’s Snowden Surveillance Revelations explained. The Guardian, 1 November. διαθέσιμο σε:( https://www.theguardian.com/world/interactive/2013/nov/01/snowden-nsa-files-surveillance-revelations-decoded), Ημερομηνία Πρόσβασης: (9/4/2020)

Greenwald, G., 2013. XKeyscore: NSA tool collects nearly everything a user does on the internet. The Guardian, 31 July. διαθέσιμο σε:( https://www.theguardian.com/world/2013/jul/31/nsa-top-secret-program-online-data#maincontent), Ημερομηνία Πρόσβασης: (9/4/2020)

Greenwald, G., 2014. No place to hide: Edward Snowden, the NSA, and the U.S. Surveillance State. 1η επιμ. New York: Metropolitan Books, Henry Holt and Company LLC. διαθέσιμο σε:( https://archive.org/stream/pdfy-jczuhqxxCAsjKlM0/no%20place%20to%20hide%20%28edward%20snowden%20and%20gleen%20greenwald%29%20complete_djvu.txt), Ημερομηνία Πρόσβασης: (9/4/2020)

Kloc, J., 2013. The Definitive Guide to NSA spy programs. The Daily Dot, 14 August, διαθέσιμο σε:( https://www.dailydot.com/debug/nsa-spy-prgrams-prism-fairview-blarney/), Ημερομηνία Πρόσβασης: (9/4/2020)

Lyon, D., 2014. Surveillance, Snowden and Big Data: Capacities, consequences, critique. SAGE Journals, 9 July.pp. 1-13, διαθέσιμο σε: (https://journals.sagepub.com/doi/full/10.1177/2053951714541861), Ημερομηνία Πρόσβασης: (9/4/2020)

Lyon, D., 2015. The Snowden Stakes: Challenges for Understanding Surveillance Today. Surveillance & Society, 2 July, 13(2), pp. 139-152. διαθέσιμο σε:( https://ojs.library.queensu.ca/index.php/surveillance-and-society/article/view/snowden_stakes), Ημερομηνία Πρόσβασης: (9/4/2020)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *