Loading...
Διεθνής και Ευρωπαϊκή Οικονομία

Πόλεμος στην Ουκρανία: Τί γίνεται με το εμπόριο;

Γράφει η Αντιγόνη Γαλανάκη

Βόμβες, πρόσφυγες, καταστροφή πόλεων και υποδομών, θλίψη και απογοήτευση· αρκετό καιρό μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία, οι τραγικές επιπτώσεις της έχουν προκαλέσει στεναχώρια, άγχος, φόβο και ανησυχία σε όλο το κόσμο. Μια πληθώρα επιπτώσεων υπάρχει και στον τομέα της οικονομίας και πιο συγκεκριμένα, στο τομέα του εμπορίου, καθώς ο πόλεμος έχει προκαλέσει κωλύματα στην παραγωγή και στις εξαγωγές προϊόντων, που έχουν εξέχουσα σημασία για το εμπόριο της Ευρώπης, αλλά και για πολλές άλλες χώρες του κόσμου, που βασίζονται σε μεγάλο βαθμό στη παραγωγή της Ουκρανίας και της Ρωσίας.

Πράγματι, σύμφωνα με τη Διεθνή Οργάνωση Τροφίμων και Γεωργίας (FAO – Food and Agriculture Organization of the United Nations) «η Ρωσία και η Ουκρανία είναι από τους σημαντικότερους παραγωγούς γεωργικών προϊόντων στον κόσμο». Μάλιστα, ο Qu Dongyu, Γενικός Διευθυντής της προαναφερόμενης οργάνωσης, έχει τονίσει σε δήλωσή του πως «η Ρωσία είναι η πρώτη μεγαλύτερη και η Ουκρανία είναι η πέμπτη μεγαλύτερη χώρα εξαγωγών σιταριού στον κόσμο. Μαζί, παράγουν το 19% της παγκόσμιας προσφοράς κριθαριού, το 14% του σιταριού και το 4% του αραβοσίτου. Είναι, επίσης, κύριοι προμηθευτές ελαιοκράμβης και συνολικά εξάγουν το 52% ηλιελαίου παγκοσμίως».  

Πως θα διαμορφωθεί, όμως, πλέον η πραγματικότητα των εξαγωγών και του εμπορίου λόγω του πολέμου;

Όπως είναι εύκολα κατανοητό, το εμπόριο των προαναφερόμενων προϊόντων επηρεάζεται αρνητικά λόγω του αιφνίδιου πολέμου, από τον οποίο ταλανίζεται η Ουκρανία, καθώς οι καλλιέργειες σταματούν. Επιπροσθέτως, πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι, σύμφωνα με στοιχεία της FAO, κατά την διάρκεια των τεσσάρων μηνών, Μάρτιος – Ιούνιος 2022, η Ουκρανία επρόκειτο να εξάγει 6 εκατομμύρια τόνους σιτηρών και η Ρωσία 8 εκατομμύρια τόνους, αποδεικνύοντας την μεγάλη σημασία των καλλιεργειών των συγκεκριμένων χωρών για το παγκόσμιο εμπόριο. 

Η Ελλάδα δεν μένει ανεπηρέαστη από αυτή την εμπόλεμη διαμάχη, καθώς οι επιπτώσεις, που προκαλούνται στον τομέα των εμπορικών συναλλαγών με Ρωσία και Ουκρανία, δε θα μπορούσαν να μην αγγίξουν και την εγχώρια οικονομία, η οποία καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια εύρεσης διαφορετικών αγορών για την εισαγωγή σιτηρών.

Επίσης, συνολικά η Ευρωπαϊκή Ένωση (Ε.Ε.) στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στις εξαγωγές Ουκρανίας και Ρωσίας· είναι άξιο αναφοράς το γεγονός ότι η Ουκρανία είναι η τέταρτη μεγαλύτερη χώρα εξαγωγών τροφίμων προς τα κράτη μέλη της Ε.Ε. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μάλιστα, αναφέρθηκε τον Μάρτιο στην αύξηση των τιμών λόγω του κωλύματος στις εμπορικές συναλλαγές, εξαιτίας της εμπόλεμης διαμάχης, τόνισε, όμως, πως πρόκειται να στηρίξει τους Ευρωπαίους πολίτες με χαμηλά εισοδήματα μέσω συγκεκριμένων προγραμμάτων, καθώς δεν απέκλεισε την δυνατότητα ελάττωσης του ΦΠΑ, αποσκοπώντας στην αποφυγή επισιτιστικής κρίσης στα κράτη-μέλη της Ε.Ε.

Επιπλέον, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει ήδη θέσει την πρόταση υλοποίησης ενός προγράμματος στήριξης έκτακτης ανάγκης, που περιλαμβάνει τη διάθεση 300 εκατομμυρίων ευρώ στην Ουκρανία, ενώ έχει ήδη αναφερθεί στην εφαρμογή μίας στρατηγικής που θα έχει ως απώτερο σκοπό την αποφυγή μελλοντικού επισιτιστικού προβλήματος όσον αφορά τους κατοίκους τόσο της Ουκρανίας όσο και άλλων χωρών. Παράλληλα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή συνεργάζεται στενά με την FAO, ενώ, εκτός από τον επισιτιστικό τομέα, η Ε.Ε. έχει μεριμνήσει σχετικά με την επιτακτική ανάγκη για στήριξη των ανθρώπων στην Ουκρανία, που ταλαιπωρούνται εδώ και πολύ καιρό από την ρωσική εισβολή.

Επηρεάζουν, όμως, οι εξαγωγές της Ουκρανίας και της Ρωσίας μόνο τους Ευρωπαίους πολίτες;

Το κώλυμα καλλιέργειας και εξαγωγής τροφίμων από την Ρωσία και κυρίως από την Ουκρανία, δεν επηρεάζει μόνο τις χώρες της Ε.Ε., αλλά και πολλά άλλα κράτη τα οποία, στηρίζονται σε αυτά τα εξαγώγιμα προϊόντα· η Υεμένη, η Λίβανος, η Αλγερία, αλλά και η Αίγυπτος ,είναι μερικές από τις χώρες, που επηρεάζονται σε μεγάλο βαθμό αρνητικά από αυτήν την εμπόλεμη διαμάχη που έχει ξεσπάσει από τον Φεβρουάριο, καθώς τα εξαγώγιμα από την Ρωσία και Ουκρανία προϊόντα είναι ζωτικής σημασίας για αυτές και πολλές άλλες χώρες.

Αξίζει να σημειωθεί, ότι στο ψήφισμα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών (Ο.Η.Ε.) την δεύτερη μέρα του Μάρτη για το τέλος του πολέμου, πολλές χώρες όπως η Νότια Αφρική απείχαν, ενώ εκτός της Ρωσίας, οι Λευκορωσία, Συρία, Ερυθραία και Βόρεια Κορέα ψήφισαν κατά της απομάκρυνσης της Ρωσίας από την Ουκρανία, καθώς και κατά της ανάκλησης αναγνώρισης των Ντόνετσκ και του Λουγκάνσκ.

Ως εκ τούτου, έχει δημιουργηθεί ένα πραγματικά μεγάλο ερώτημα σχετικά με τη διαμόρφωση των εμπορικών συναλλαγών από τώρα και στο εξής, όχι μόνο για την οικονομία της Ελλάδας και άλλων ευρωπαϊκών κρατών, αλλά και άλλων χωρών παγκοσμίως. Μια απάντηση σε αυτό το ερώτημα, πολύ πιθανόν να αποτελεί η εύρεση εναλλακτικών αγορών και νέων συνεργασιών, από τις οποίες θα εισάγονται τα απαραίτητα προϊόντα, έτσι ώστε να μην προκληθούν περισσότερες κοινωνικές κρίσεις. Σε κάθε περίπτωση, η Ε.Ε., η FAO και ο Ο.Η.Ε. πρέπει να συνεργαστούν αρμονικά με σκοπό την εύρεση γρήγορων και πρακτικών λύσεων σε παγκόσμιο επίπεδο.

Βιβλιογραφία:

Food and Agricultural Organization of the United Nations. (2022). New Scenarios on Global Food Security based on Russia-Ukraine Conflict. Διαθέσιμο σε: https://www.fao.org/director-general/news/news-article/en/c/1476480/

Food and Agricultural Organization of the United Nations. (2022). Information Note The Importance of Ukraine and the Russian Federation for global agricultural markets and the risks associated with the current conflict 25 March 2022 Update. Διαθέσιμο σε: https://www.fao.org/3/cb9236en/cb9236en.pdf

Food and Agricultural Organization of the United Nations. (2022). UKRAINE Note on the impact of the war on food security in Ukraine. Διαθέσιμο σε: https://www.fao.org/3/cb9171en/cb9171en.pdf

European Commission. (2022). Questions and Answers: Commission acts to safeguard global food security and support EU farmers and consumers. Διαθέσιμο σε: https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/qanda_22_1964

Eddy Wax and Gabriela Galindo. (2022). 5 reasons war in Ukraine is a gut punch to the global food system. POLITICO. Διαθέσιμο σε: https://www.politico.eu/article/war-in-ukraine-global-food-system-wheat-trade-export/

Fiona Harvey. (2022). Ukraine war piles pressure on global food system already in crisis. The Guardian. Διαθέσιμο σε: https://www.theguardian.com/food/2022/mar/09/ukraine-war-piles-pressure-on-global-food-system-already-in-crisis

Marina Leiva. (2022). Which countries are most exposed to interruption in Ukraine food exports? INVESTMENT MONITOR. Διαθέσιμο σε: https://www.investmentmonitor.ai/special-focus/ukraine-crisis/countries-exposed-ukrainian-food-exports

Μιχάλης Ψύλος. (2022). Σε κίνδυνο η παγκόσμια γεωργική βιομηχανία λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Naftemporiki.gr. Διαθέσιμο σε: https://m.naftemporiki.gr/story/1839582/se-kinduno-i-pagkosmia-georgiki-biomixania-logo-tou-polemou-stin-oukrania

Δανάη Αλεξάκη. (2022). Επισιτιστική κρίση: Εναγώνια αναζήτηση προμήθειας σιτηρών και στην Ελλάδα. Naftemporiki.gr. Διαθέσιμο σε: https://www.naftemporiki.gr/finance/story/1840705/episitistiki-krisi-enagonia-anazitisi-promitheias-sitiron-kai-stin-ellada

Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ. (2022). Πόλεμος στην Ουκρανία: Γιατί κάποιες χώρες της Αφρικής δεν θέλουν να εναντιωθούν στον Πούτιν; Διαθέσιμο σε: https://www.kathimerini.gr/world/561772699/polemos-stin-oykrania-giati-kapoies-chores-tis-afrikis-den-theloyn-na-enantiothoyn-ston-poytin/

Ιωάννης Καράγιωργας. (2022). Ψήφισμα του ΟΗΕ απαιτεί από τη Ρωσία να σταματήσει τον πόλεμο. Euronews. Διαθέσιμο σε: https://gr.euronews.com/2022/03/02/un-resolution-apaitei-apo-ti-russia-na-stamatisei-ton-polemo-stin-ukrania

THE TOC. (2022). Δήμαρχος Κιέβου: Κάθε ευρώ που παίρνετε από τους Ρώσους είναι ματωμένο – Διακόψτε το εμπόριο με τη Ρωσία. Διαθέσιμο σε: https://www.thetoc.gr/diethni/article/dimarxos-kiebo-kathe-euro-pou-pairnete-apo-tous-rosous-einai-matomeno—diakopste-to-emporio-me-ti-rosia/

Πηγή εικόνας: Σοφία Ζαφείρη. (2022). Πώς η κρίση στην Ουκρανία μπορεί να φέρει εκτίναξη τιμών στα τρόφιμα. BUSINESS DAILY. Διαθέσιμο σε: https://www.businessdaily.gr/diethni/58184_pos-i-krisi-stin-oykrania-mporei-na-ferei-ektinaxi-timon-sta-trofima